پنج شنبه ۳۰ دی ۱۴۰۰ - الخميس 17 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۰/۰۵/۲۸) خطبه های نماز جمعه شهرستان خوی – ۲۸ مرداد ۱۳۹۰

خطبه اول الف: تقوی در خطبه‌های معصومین (ع) (۱۸) : دومین خطبه امیرمؤمنان (ع) (۵): امام (ع) در بخشی از خطبه خطاب به نمازگزاران می فرماید : مَا بَالُکُمْ تَفْرَحُونَ چه شده است که شادمان می شوید بِالْیَسِیرِ مِنَ الدُّنْیَا تُدْرِکُونَهُ به چیز اندکی از متاع دنیا که به دست می آورید وَ لا یَحْزُنُکُمُ […]

خطبه اول

الف: تقوی در خطبه‌های معصومین (ع) (۱۸) :

دومین خطبه امیرمؤمنان (ع) (۵):

امام (ع) در بخشی از خطبه خطاب به نمازگزاران می فرماید :

مَا بَالُکُمْ تَفْرَحُونَ

چه شده است که شادمان می شوید

بِالْیَسِیرِ مِنَ الدُّنْیَا تُدْرِکُونَهُ

به چیز اندکی از متاع دنیا که به دست می آورید

وَ لا یَحْزُنُکُمُ الْکَثِیرُ

و شما را اندوهناک نمی سازد بسیاری از

مِنَ الْآخِرَهِ تُحْرَمُونَهُ

متاع آخرت که از دست می دهید

وَ یُقْلِقُکُمُ الْیَسِیرُ مِنَ الدُّنْیَا یَفُوتُکُمْ

و با از دست دادن چیزهای اندک از دنیا مضطرب می شوید

حَتَّى یَتَبَیَّنَ ذَلِکَ فِی وُجُوهِکُمْ

حتّی آثار پریشانی در چهره شما نمایان می گردد

وَ قِلَّهِ صَبْرِکُمْ عَمَّا زُوِیَ مِنْهَا عَنْکُمْ

و به خاطر آنچه از دست داده اید بی تابی می کنید

کَأَنَّهَا دَارُ مُقَامِکُمْ

گوئی دنیا سرای اقامت جاودانه شماست

وَ کَأَنَّ مَتَاعَهَا بَاقٍ عَلَیْکُمْ (۱)

و متاع دنیا همیشه برای شما خواهد ماند.

 

 

توضیح :

این برآشفتگی در برابر ضررهای مادّی و بی تفاوتی در مقابل زیان های معنوی

۱- ضعیف بودن اعتقاد و ایمان نسبت به آخرت و وعده های الهی

۲- یا اینکه علی رغم ایمانشان به آخرت آن قدر هوا و هوس ها بر قلب و روح آنان چیره شده که جز متاع دنیا و لذت زودگذر و گاه موهوم و خیالی را نمی بیند. (۲)

 

            

ب : شب قدر از دیدگاه روایات :

با توجه به اینکه در آستانه لیالی احیاء و شب قدر قرار داریم لازم است مقداری در زمینه جایگاه شب قدر و نقش آن در سرنوشت انسان ها از دیدگاه معصومین (ع) بحث و بررسی داشته باشیم.

 

لکن با توجه به محدودیّت فرصت محورهایی را به صورت فهرست یادآوری می کنیم:

۱- شب قدر درب آسمان ها باز است.

از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود:

یُفْتَحُ اَبْوابُ السَّماواتِ فِی لَیْلَهِ الْقَدرِ (۳)

۲- شب قدر قلب ماه رمضان است :

از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود :

(۴) قَلْبُ شَهرِ رَمَضانَ لَیْلَهُ الْقَدرِ  

۳- در شب قدر روزی ها و اجل ها نوشته می شود :

از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود :

فِیهِ تُقْسَمُ الارْزاقُ وَ تُکْتَبُ الْآجالُ (۵)  

 

۴- در شب قدر فرشتگان و روح القدس به محضر امام زمان (عج) می رسند :

در تفسیر قمی در ذیل آیه شریفه

تَنَزَّلُ الْمَلائِکَهُ وَ الرُّوحُ فِیها (۶)

چنین آمده است:

تَنَزَّلُ الْمَلائِکَهُ وَ رُوحُ‏ الْقُدُسِ عَلی اِمامِ الزَّمانِ (عج) (۷)

 

۵- در شب قدر اتفاقات یک ساله مقدّر می شود :

از امام رضا (ع) نقل شده فرمود :

لَیْلَهُ الْقَدْرِ یُقَدِّرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهَا مَا یَکُونُ مِنَ السَّنَهِ إِلَى السَّنَهِ (۸)

 

۶- عمل در شب قدر بهتر از عمل در هزار ماه است :

از امام صادق (ع) نقل شده است :

الْعَمَلُ فِیهَا خَیْرٌ مِنَ الْعَمَلِ فِی أَلْفِ شَهْرٍ لَیْسَ فِیهَا لَیْلَهُ الْقَدْر (۹)

 

 

ج : آداب و اعمال شب قدر :

همه نمازگزاران و روزه داران عزیز برآداب و اعمال شب های احیاء آگاهی دارند و همه ساله عمل می کنند.

آداب و اعمال شب های احیاء بر دو بخش است:

*        یکی اعمال مشترکه که هر سه شب صورت می پذیرد

*        دیگری اعمال مختصه برای هر کدام از سه شب

ما چند مورد از اعمال مشترکه را که در روایات مورد تأکید مضاعف قرار گرفته اشاره می کنیم.

۱- غسل کردن در شب های احیاء :

چندین روایت دلالت بر استجاب غسل در شب های احیاء دارد .

*      مرحوم صدوق از امام صادق (ع) نقل می کند فرمود :

مَنِ اغْتَسَلَ لَیَالِیَ الْغُسْلِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَهَیْئَهِ یَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ

 

راوی می پرسد : یَابنَ رَسولِ اللهِ(ص) ما لَیالِی الْغُسْلِ ؟

در پاسخ می فرماید : شب های ۱۷ – ۱۹ – ۲۱- ۲۳ رمضان (۱۰)  

 

۲- احیاء نگه داشتن ( شب زنده داری ) :

در روایات متعدد بر شب زنده داری در شب قدر توصیه شده است.

*        مرحوم سیّد بن طاووس از رسولخدا (ص) نقل کرده فرمود :

مَنْ أَحْیَا لَیْلَهَ الْقَدْرِ حُوِّلَ عَنْهُ الْعَذَابُ إِلَى السَّنَهِ الْقَابِلَهِ (۱۱)  

 

۳- زیارت امام حسین (ع) :

*        مرحوم شیخ مفید در کتاب المزار نقل می کند که امام صادق (ع) می فرماید :

در شب قدر از دل عرش منادی بانگ می آورد :

أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ غَفَرَ لِمَنْ أَتَى قَبْرَ الْحُسَیْنِ فِی هَذِهِ اللَّیْلَهِ (۱۲)

 

۴- مذاکره علم :

*      مرحوم صدوق در کتاب الامالی پس از بیان نوافل شب های ۲۱ و ۲۳ می نویسد :

وَ مَنْ أَحْیا هاتَیْنِ اللَّیْلَتَیْنِ بِمُذاکَرَهِ الْعِلْمِ فَهُوَ أَفْضَلُ (۱۳)

 

 

هرکس این دو شب را با گفتگوی علمی احیاء بدارد، بهتر است .

*      مرحوم علامه مجلسی (ره) به نقل از جامع الاخبار از جمله نصایح رسولخدا (ص) به ابی ذر چنین فرمود:

 

یَا أَبَا ذَرٍّ الْجُلُوسُ سَاعَهً عِنْدَ مُذَاکَرَهِ الْعِلْمِ خَیرٌ لَکَ مِنْ عِبادَه سِنَهٍ صِیامِ نَهارِها وَ قیامِ لَیْلِها (۱۴)

 

 

یادآوری :

شماری از بزرگان علماء تألیف های معروف خود را در شب قدر به پایان برده اند .

*        شیخ محمد حسن کتاب جواهر را در شب ۲۳

*        ملا هادی سبزواری کتاب منظومه را در شب ۲۳

*        علامه طباطبائی تفسیر المیزان را در شب ۲۳ تمام کرد .

 

 


خطبه دوم:

الف : مناسبت های هفته جاری

*      28 مرداد سالگرد کودتای آمریکایی سال ۱۳۳۲٫ش و بازگرداندن محمد رضا پهلوی به ایران پس از فرار

*      لیالی احیاء و شب قدر

*     19 و ۲۱ رمضان ایام ضربت خوردن و شهادت امیرمؤمنان (ع)

*    2 شهریور آغاز هفته دولت (۱۵)

 

 

ب : ریشه های کودتای ۲۸ مرداد :

باید ریشه ها و زمینه های کودتای ننگین ۲۸ مرداد را که به بردگی مجدد ملت ایران برای آمریکا منجر گردید، در خیانت و از پشت خنجر زدن ملّی گرایان و لیبرال های آن عصر جستجو کرد.

از یک سو رهبر مذهبی مبارزات مردم آیه ا.. کاشانی را لجن مال کرده و یاران او را از فدائیان اسلام و دیگران زندانی کردند و در اجرای ارزش های اسلامی که خواست توده مردم بود کوتاهی نموده و عملاً مردم را از صحنه مبارزه خارج ساختند.

و از سویی دیگر با نگهداری کارگزاران شاه در ارکان قدرت به آمریکا چراغ سبز نشان دادند و در نهایت با خالی کردن میدان، زمینه را برای کودتا فراهم ساختند و بدین طریق به آرمان ملّت و خون شهدا خیانت کردند و در طول سالیان متمادی پس از کودتا با ریا کاری دیگران را به خیانت متهم ساختند. (۱۶)

 

 

ج : شاخص های حکومت امیرالمؤمنین (ع) :

*      با توجه به این که در آستانه ایّام ضربت خوردن و شهادت امیرمؤمنان (ع) قرار داریم

*      و با درنظرگرفتن اینکه روز چهارشنبه دوّم شهریور آغاز هفته دولت می باشد.

*      و با ملاحظه اینکه مهمترین صبغه نظام جمهوری اسلامی علوی بودن آن است

لذا لازم دیدم به بخشی از ویژگی ها و شاخص های حکومت آن بزرگوار اشاره ای داشته باشم.

 

۱- قلمرو حکومت امام (ع) :

*      تمامی کشورهای عربی خاورمیانه

*        و از شرق آسیای مرکزی تا مرز هندوستان

*      و از غرب تمام کشورهای شمال آفریقا شامل مصر ، مراکش ، لیبی، سودان ، الجزایر و غیره در دایره حکومتی آن بزرگوار قرار داشت. (۱۷)

 

۲- وظایف حاکم اسلامی ( خلیفه) :

این وظایف از سخنرانی ها ، خطبه ها و نامه ها و دستور العمل های حکومتی آن بزرگوار برداشت می شود.

۱- نگهداری و تبلیغ دین اسلام و جلوگیری از انحراف جامعه اسلامی امیرمؤمنان (ع) در یکی از خطبه های خویش خطاب به مردم کوفه اهداف حکومت خویش را چنین بیان فرمود:

الف :باز گرداندن نشانه های دین به جایگاه خود «« لِنَرِدَ الْمَعَالِمَ مِنْ دِینِکَ؟ »»

ب : ایجاد اصلاح در جامعه اسلامی «« وَ نُظْهِرَ الْإِصْلاحَ فی بِلادِکَ »»

 

 

نتیجه :

ثمره و نتیجه این دو هدف اساسی را چنین بیان می کنند :

*        فَیَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبَادِکَ «« تا بندگان ستمدیده خدا در امنیّت زندگی کنند.»»

*      وَ تُقَامَ الْمُعَطَّلَهُ مِنْ حُدُودِکَ «« و قوانین و حدود فراموش شده خدا بار دیگر اجرا گردد.»» (۱۸)    

بیان ابن ابی الحدید

امیرمؤمنان(ع) در یکی از خطبه های خود که در مدینه ایراد فرمود در توبیخ مردم می فرماید:

إِنِّی أُرِیدُکُمْ لِلَّهِ وَ أَنْتُمْ تُرِیدُونَنِی لِأَنْفُسِکُم(۱۹)  

من شما را برای خدا می خواهم و شما مرا برای خود می خواهید.

ابن ابی الحدید معتزلی در توضیح این جمله امام (ع) سؤالی طرح می کند.

فَاِن قُلْتَ :ما مَعنی قَوْلَه أُرِیدُکُمْ لِلَّهِ تُرِیدُونَنِی لِأَنْفُسِکُمْ

بعد خودش چنین پاسخ می دهد :

قُلْتُ لِاَنَّهُ لا یُریدُ مِنْ طاعَتِهِمْ لَهُ اِلاّ نُصْرَهَ دینِ اللهِ وَ الْقِیامَ بِحُدُودِهِ وَ حُقُوقِهِ وَ لا یُریدُهُمْ لِحَظِّ نَفْسِهِ(۲۰)

 

چون امیرمؤمنان (ع) از طاعت مردم از خود هدفی جز یاری رساندن دین خدا و اقامه حدود و حقوق او چیزی را نداشت

 

۲- گسترش عدالت در جامعه :

امام (ع) در بخشی از عهدنامه مالک چنین می فرماید :

وَ إِنَّ أَفْضَلَ قُرَّهِ عَیْنِ الْوُلاهِ اِسْتِقَامَهُ الْعَدْلِ فِی الْبِلادِ وَ ظُهُورُ مَوَدَّهِ الرَّعِیَّه (۲۱)      

همانا برترین چشم روشنی زمامداران برقراری عدل در شهرها و آشکار شدن محبّت مردم نسبت به زمامدار است.

 

۳- خیر خواهی، تعلیم و تربیت جامعه :

آن بزرگوار در بخشی از خطبه ۳۴ نهج البلاغه که در نُخَیله کوفه ایراد فرمود حقوق متقابل حاکم و مردم را چنین بیان فرمود :

أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ لِی عَلَیْکُمْ حَقّاً وَ لَکُمْ عَلَیَّ حَقٌّ

ای مردم بر من نسبت به شما حقّی و بر شما نسبت به من حقّی وجود دارد

سپس حقّ مردم نسبت به حاکم را چنین بیان فرموده :

۱-  خیرخواهی مردم : «« فَالنَّصِیحَهُ لَکُمْ »»

۲- تقسیم عادلانه بیت المال: «« وَ تَوْفِیرُ فَیْئِکُمْ عَلَیْکُمْ »»

۳- سواد آموزی مردم : «« وَ تَعْلِیمُکُمْ کَیْلا تَجْهَلُوا »»

۴- تربیت کردن جامعه : «« وَ تَأْدِیبُکُمْ کَیْمَا تَعْلَمُوا »» (۲۲)  

تا راه و رسم زندگی را فرا بگیرد

 

 

د : حوادث منطقه و جهان:

در هفته های اخیر شاهد حوادث متعددی در منطقه و جهان هستیم ازان جمله است:

۱- در قفس قرار گرفتن حسنی نامبارک برای محاکمه در حضور ملت مبارز مصر

۲- بحران اقتصادی حاکم بر نوع کشورهای غربی و اروپایی که حاکمان مستکبر این کشورها را کلافه کرده و مردم را وادار به مبارزه و شورش نموده است.

۳- ظلم و ستم روزمره عوامل استکبار جهانی در کشورهای اسلامی بویژه عراق، بحرین، افغانستان، تونس، لیبی و سرزمین های اشغالی

۴- خیزش عمومی مردم انگلستان و سرزمین های اشغالی علیه حاکمان مستبد این کشورها نوید می دهد که در قفس قرار گرفتن حاکمان مستکبر غرب و رژیم صهیونیستی برای محاکمه نزدیک است.

چون رسولخدا(ص) فرمود: اَلْمُلْکُ یَبْقی مَعَ الْکُفْرِ وَ لا یَبْقی مَعَ الظُّلْمِ (۲۳)

حکومت با کفر باقی می ماند ولی با ستمگری استمرار نخواهد داشت

 

 

پی نوشت :

(۱)   نهج البلاغه خ ۱۱۳

(۲)   شرح نهج البلاغه / مکارم شیرازی   ج ۵   ص ۷۹

(۳)   الاقبال/ سید بن طاووس   ج۱ ص ۳۴۵

(۴)   الامالی/ شیخ صدوق ص ۱۱۸

(۵)   فروع کافی/ کلینی ج ۴ ص ۶۶

(۶)   سوره قدر آیه۴

(۷)   تفسیر القمی ج ۲ ص۴۳۱

(۸)   عیون الاخبار الرضا (ع) / صدوق ج ۱ ص ۱۸۲

(۹)   من لایحضره الفقیه / صدوق ج ۲ ص ۱۵۸

(۱۰) فضائل الاشهر الثلاثه / صدوق ص ۱۳۷

(۱۱) الاقبال / ابن طاووس ج ۱ ص ۳۴۵

(۱۲) المزار / شیخ مفید ۵۴ / ۱

(۱۳) الامالی / صدوق ص ۶۴۹

(۱۴) بحار الانوار / مجلسی ج ۱ ص ۲۰۳

(۱۵) سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور

(۱۶) یادداشتهای شخصی

(۱۷) دانشنامه امام علی (ع) / رشاد ج ۶ ص ۱۱۱

(۱۸) نهج البلاغه خ ۱۳۱

(۱۹) همان   خ ۱۳۶

(۲۰) شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ج ۹ ص ۳۴

(۲۱) نهج البلاغه نامه ۵۳

(۲۲) همان   خ ۳۴ ‏

(۲۳) مرآه العقول فی شرح اخبار الرسول/ مجلسی ج ۱۰ ص ۳۰۴