پنج شنبه ۲۳ دی ۱۴۰۰ - الخميس 10 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۰/۰۶/۲۶) مراسم آغاز سال تحصیلی حوزه های علمیه خوی ۲۶/۰۶/۱۳۹۰

مکان : دفتر امام جمعه دعوت کننده : مدیریت حوزه علمیه نمازی شرکت کنندگان : اساتید و طلاب حوزه علمیه نمازی مناسبت : مراسم آغاز سال تحصیلی حوزه های علمیه خوی سخنران : امام جمعه و رییس حوزه های علمیه خوی     عَن رَسُولَ اللَّه‏ (ص) : یَا ابْنَ مَسْعودٍ إِذَا عَمِلْتَ عَمَلاً                 ای […]

مکان : دفتر امام جمعه

دعوت کننده : مدیریت حوزه علمیه نمازی

شرکت کنندگان : اساتید و طلاب حوزه علمیه نمازی

مناسبت : مراسم آغاز سال تحصیلی حوزه های علمیه خوی

سخنران : امام جمعه و رییس حوزه های علمیه خوی

 

 

عَن رَسُولَ اللَّه‏ (ص) :

یَا ابْنَ مَسْعودٍ إِذَا عَمِلْتَ عَمَلاً                

ای پسر مسعود اگر عملی را انجام دادی

فَاعْمَلْ لِلَّهِ خَالِصاً                      

آن را خالص و برای خدا انجام بده

لأَنَّهُ لا یَقْبَلُ مِنْ عِبَادِهِ الأَعْمَالَ                

زیرا خدا اعمال بندگان را نمی پذیرد

 إِلاّ مَا کَانَ خَالِصاً (۱)                      

مگر آن را که خالص باشد

 

 

توضیح :

سؤالی که در این زمینه مطرح می شود اینکه عمل خالص کدام عمل است ؟

 

از امام صادق (ع) نقل شده فرمود :

الْعَمَلُ الْخَالِصُ الَّذِی لا تُرِیدُ أَنْ یَحْمَدَ کَ عَلَیْهِ أَحَدٌ إِلاَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ (۲) 

عمل خالص عملی است که از غیر خداوند قصد تشویق و سپاسگزاری نداشته باشی

 

دانش عامل اخلاص :

از روایات استفاده می شود که از جمله موجبات اخلاص، دانش است اگر انسان علم داشته باشد و از آن به درستی استفاده کند اعمال خویش را خالص خواهد ساخت.

 

از امیرمؤمنان (ع) نقل شده فرمود :

ثَمَرَ?ُ الْعِلم اِخْلاصُ الْعَمَلِ (۳)  

ثمره دانش اخلاص در عمل است

 

 

هوای نفس مانع اخلاص است :

امیرمؤمنان (ع) تبعیت و پیروی از هوای نفس را مانع اخلاص معرفی فرموده :

کَیْفَ یَسْتَطِیعُ الإِخْلاصَ مَنْ یَغْلِبُهُ الْهَوَى(۴) 

چگونه قدرت اخلاص خواهد داشت کسیکه هوای نفس بر او غالب است

 

عوامل مؤثر در موفقیت :

چیزی که از روایات و توصیه های بزرگان علماء و تجربه بدست آمده چند گروه در پیروزی و موفقیت طلاب نقش اساسی دارند

 

الف : اراده و همّت خود طلبه :

بازگشت عوامل دیگر به خود طلبه است، اگر طالب علم نتواند شرایط لازم را در خودش ایجاد کند عوامل دیگر نیز مؤثر خواهد شد از جمله موضوعاتی که طلبه باید مورد توجه قرار دهد. عبارتند از:

* انتخاب سربازی امام زمان (عج) از روی شناخت و آگاهی

* احترام گذاشتن به ضوابط و مقررات حوزه

* در اولویت اول قرار دادن فراگیری دانش

* تلاش در جهت از بین بردن موانع تحصیل

* داشتن همّت عالی در تحصیلات

* عمل به واجبات و ترک محرمات

* بدست آوردن اخلاص در اعمال بویژه در تحصیل علم

* دوری جستن از ساده لوحی و ساده اندیشی

* حفظ احترام پدر و مادر و اساتید و بزرگان دانش

 

ب : همکاری خانواده :

هماهنگی و همیاری خانواده بویژه والدین در موفقیت طلاب نقش اساسی دارد البتّه باید توجّه داشت که خانواده ها یکسان نیستند می توان آنها را در گروه های زیر دسته بندی کرد و هر گروه ویژگی های خاص خودش را دارد و باید انتظارات ما متناسب با شرایط حاکم بر خانواده و اولیاء باشد.

  •         شهری یا روستایی
  •         با سواد یا بی سواد
  •         متدیّن یا غیر متدیّن
  •         روحانی یا غیر روحانی
  •         انقلابی و غیر انقلابی
  •         آشنا با فرهنگ حوزه و غیر آشنا
  •         ثروتمند و غیر ثروتمند
  •        موافق با طلبه و غیر موافق

همه این ویژگی ها در موفقیّت و عدم موفقیّت طلاّب نقش دارند در این زمینه اطاق مشاوره تشکیل خواهد شد.

 

ج : برنامه آموزشی :

حوزه های علمیّه شیعه در طول تاریخ از نظر محتوای آموزشی و متون درسی مراحل مختلفی را پشت سر گذاشته است. لکن در این زمینه تحقیقات و بررسی های لازم صورت نگرفته است. مثلاً در حوزه های علمیّه معروف شیعه در ادوار گذشته مانند : حوزه های علمیّه نجف ، حلّه ، لبنان ، اصفهان ، قم ، مشهد کدام کتابها در ادبیّات ، کلام ، اصول ، منطق مثلاً متن درسی بوده؟  

 

لکن در انتخاب متون درسی چند اصل حاکم بوده

* اتقان و اعتبار لازم علمی

* اعتبار علمی نویسنده

* روان و سلیس بودن

* پذیرش از سوی اساتید و

 

 

شخصیت های برجسته حوزه

لازم به یادآوری است که متون درسی یکسان بر تمامی حوزه ها حاکم نبوده بلکه هر کدام از حوزه ها بر اساس سلیقه خود متون لازم را انتخاب می کردند مگر در موارد خاص که معمولاً همه حوزه ها تسلیم یک متن می شدند. مثلاً در دورانی کتاب شرایع الاسلام در اکثر حوزه های علمیه متن درسی بوده، یا اکنون کتاب های فرائد الاصول و مکاسب شیخ انصاری و روض? البهی? فی شرح لمعه الدمشقیه شهید ثانی در تمامی حوزه های علمیّه متن درسی هستند.

 

پس از پیروزی انقلاب :

پس از پیروزی انقلاب اسلامی متون آموزشی مراحل و فراز و نشیب های مختلفی را پشت سر گذاشته است اکنون تحصیل در حوزه ها به دوره های زیر تقسیم شده است:

 

الف : دوره مقدماتی :

شامل سال های اوّل تا سوّم در این دوره طلاب با علوم صرف، نحو، معانی، بیان ، منطق آشنا می شوند و برای ورود به دوره های بعدی و فهم فقه، اصول، حدیث و قرآن آماده می شوند.

 

ب : دوره سطح :

دربرگیرنده دوره های چهارم تا دهم است و معمولاً به سطح یک و دو تقسیم می شود. در این دوره طلاّب با همه مباحث فقهی ، اصولی، تفسیری ، فلسفی ، کلامی و حدیثی آشنا می شوند.

 

ج : دوره خارج :

طلاب پس از گذراندن دوره های مقدمات و سطح یک و دو در طول حدود ده سال وارد دوره خارج می شوند.تغییرات بوجود آمده در متون درسی را در جلسه بعدی مطرح خواهیم ساخت. انشاء ا…

 

چند یادآوری :

۱- عنوان کلی سال تحصیلی ۹۰-۹۱ تفاهم و اعتماد متقابل است که در جلسات اساتید بزرگوار و مدیریت مورد بررسی قرار گرفته است امیدواریم طلاب محترم نیز توجه جدی داشته باشند.

 

۲- در تقسیم مواد درسی در میان اساتید محترم نظریات و دیدگاه های سال گذشته طلاب مورد توجه قرار گرفته است.

 

۳- مشکلات مطرح شده از ناحیه طلاب در طول سال گذشته در زمینه های مختلف مربوط به حوزه در جلسات مختلف مدیریت و اساتید مورد بررسی جدی قرار گرفته و راه حل هایی ارائه شده است که نتایج آن را در سال تحصیلی ۹۰-۹۱ شاهد خواهید بود. انشاء ا…

 

۴- قرار است همانند سال گذشته در هر پایه طلاب نمایندگانی را با شرایطی ویژه انتخاب کنند تا بخش مهمّی از مباحث مربوط به خودشان از این طریق مورد بررسی قرار بگیرد.

 

۵- یکی از گلایه هایی که نوع طلاب از همدیگر داشتند در زمینه لباس، پوشش، اصلاح موی سر و رفتارهای اجتماعی بعضی از طلاب محترم بود. قرار بر این است که این قبیل موارد را با همکاری نمایندگان خود طلاب مورد بررسی قرار بدهیم.

 

 

۶- سیاست کلّی مدیریت این است که ضوابط ابلاغ شده از طریق مرکز مدیریت کاملاً هم از ناحیه مدیریت و هم از ناحیه طلاب مورد توجه جدّی قرار بگیرد و خارج از آن شرایط مضاعفی ایجاد نشود.

 

۷- تلاش جدّی و شبانه روزی ما این است که تا بتوانیم فاز اول ساختمان جدید حوزه علمیه را هرچه زودتر تمام بکنیم و تعدادی از طلاب را انشاء ا… را آنجا اسکان دهیم.

 

 

پی نوشت :

(۱) بحار الانوار / مجلسی   ج ۷۴ ص ۱۰۳              

(۲) همان ج ۷۰ ص ۲۳۰            

(۳) غررالحکم / آمدی ح ۴۶۴۲

(۴) غررالحکم / آمدی ح ۶۹۷۷