یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۹۰/۰۷/۱۵) توصیه های اخلاقی به مسئولان و اعضای شورای اداری ۱۵/۰۷/۱۳۹۰

مکان : سالن اجتماعات فرمانداری خوی دعوت کننده : فرمانداری خوی شرکت کنندگان : اعضای شورای اداری موضوع : توصیه های اخلاقی به مسئولان و اعضای شورای اداری سخنران : امام جمعه و رئیس حوزه های علمیه خوی   ملاقات عمومی مسئول با مردم: امیرمؤمنان(ع) در بخشی از نامه ۵۳ نهج البلاغه که به عهدنامه […]

مکان : سالن اجتماعات فرمانداری خوی

دعوت کننده : فرمانداری خوی

شرکت کنندگان : اعضای شورای اداری

موضوع : توصیه های اخلاقی به مسئولان و اعضای شورای اداری

سخنران : امام جمعه و رئیس حوزه های علمیه خوی

 

ملاقات عمومی مسئول با مردم:

امیرمؤمنان(ع) در بخشی از نامه ۵۳ نهج البلاغه که به عهدنامه مالک اشتر نخعی معروف است؛ او را توصیه به تشکیل جلسه عمومی برای رسیدگی به کار توده مردم می فرماید:

وَاجْعَلْ لِذَوِی الْحاجاتِ مِنْکَ قِسماً  

برای کسانی که به تو نیازدارند وقتی مقرر کن

 

یادآوری :

لازم به ذکر است که مقصود از « ذَوِی الْحاجاتِ» فقط قشر محروم جامعه نمی باشد؛ بلکه همه کسانی که به نحوی مشکل دارند که فقط با دست خود والی و مسئول حل می شود دربر می گیرد لذا امام (ع) می فرماید:

« لِذَوِی الْحاجاتِ مِنْکَ » نمی فرماید:

« لِذَوِی الْحاجاتِ مِنْهُم » دقت شود

تُفَرِّغُ لَهُمْ فِیهِ شَخْصَکَ     

یعنی شخصاً به نیاز آنان رسیدگی کنی

وَ تَجْلِسُ لَهُمْ مَجْلِساً عامّاً

جلسه ای عمومی برای آنان تشکیل دهی

 

یادآوری دو نکته اساسی:

امیرمؤمنان(ع) پس از دستور به تشکیل جلسه عمومی برای توده مردم دو مطلب مهم و اساسی را به مالک اشتر یادآوری می فرماید:

الف : تواضع در برابر خدا:

فَتَتَواضَعُ فِیهِ لِلّهِ الَّذِی خَلَقَکَ (رَفَعَکَ)

در آن مجلس برای خدایی که تو را آفریده یا بالا برده تواضع کن

 

ب : فراهم سازی شرایط برای اظهار نظر :

وَ تُقْعِدَ عَنْهُمْ جُنْدَ کَ وَ اَعْوانَکَ

لشکریان و همکارانت را از مردم دور ساز

 

مِنْ حُرّاسکَ      

از محافظان خود

وَ شُرَطِکَ        

از نیروی های انتظامی

 

هدف از این کار چیست ؟

امام (ع) مقصود خویش از این شروط و مقدمه سازی را چنین بیان می فرماید:

حَتّی یُکَلِّمَکَ مُتَکَلِّمُهُمْ غَیْرَ مُتَتَعْتِعٍ

تا هرکس بخواهد بتواند با صراحت و بدون لکنت زبان سخن خود را با تو بگوید

 

عیوب پنهان شدن مسئول از مردم :

در بخشی از عهدنامه امیرمؤمنان(ع) معایب دورماندن زمامدار از مردم را بیان می فرماید و با دلایل مختلف روشن می سازد که نباید مسئول خود را از مردم پنهان دارد و توضیح می دهند که اگر شرایطی ایجاب کند که از آنان پنهان شوند نباید این پنهانی به طول انجامد لذا می فرماید:

… فَلا تُطَوِّلَنَّ احْتِجَابَکَ عَنْ رَعِیَّتِکَ 

هیچگاه خود را در زمانی طولانی از مردم پنهان مدار

فَإِنَّ احْتِجَابَ الْوُلاهِ عَنِ الرَّعِیَّهِ                  

زیرا پنهان ماندن زمامدار از چشم مردم

شُعْبَهٌ مِنَ الضِّیقِ وَ قِلَّهُ عِلْمٍ بِالْأُمُورِ  

موجب نوعی کم اطلاعی به امور مردم و جامعه می شود

وَ الإِحْتِجَابُ مِنْهُمْ یَقْطَعُ عَنْهُمْ عِلْمَ مَا احْتَجَبُوا دُونَهُ 

 پنهان ماندن از مردم مسئول را نسبت به امور پنهان مانده بی خبر می سازد

فَیَصْغُرُ عِنْدَهُمُ الْکَبِیرُ وَ یَعْظُمُ الصَّغِیرُ 

در نتیجه مسائل بزرگ نزد آنان کوچک و امور کوچک در نظر آنها بزرگ می شود

وَ یَقْبُحُ الْحَسَنُ وَ یَحْسُنُ الْقَبِیحُ وَ یُشَابُ الْحَقُّ بِالْبَاطِلِ

 کارخوب زشت جلوه می کند و کار زشت خوب و حق و باطل با یکدیگر آمیخته می شود (و به یقین تدبیر لازم برای امور جامعه در چنین شرایطی امکان پذیر نخواهد بود) امیرمؤمنان (ع) موقع اعزام محمدبن ابی بکر به مصر نامه مفصّلی به ایشان نوشتند که به تناسب سه بخش از این نامه را یادآوری می کنم:

الف : تذکر شیوه رفتار با مردم :

 

 

بدلیل اهمیت و نقش اساسی مردم امام (ع) توصیه های خود در ارتباط با شیوه رفتار محمد بن ابی بکر با مردم را در بخش اوّل نامه مطرح می فرمایند:

۱- فَاخْفِضْ لَهُمْ جَناحَکَ              

بالهای محبت خود را برای مردم بگستران

۲- وَ أَلِنْ لَهُمْ جانِبَکَ              

و با آنان با نرمش رفتار کن

۳- وَ ابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَکَ                

و چهره خود را برای آنان گشاده دار

۴- وَ آسِ بَیْنَهُمْ فِی اللَّحْظَهِ وَ النَّظْرَه  

و در هر گونه نگاه چه گذرا و چه دقیق به آنان با تساوی بنگر بعد انگیزه و علّت این توصیه ها را چین بیان می فرمایند:

 

حَتّی لا یَطْمَعَ الْعُضَماءُ فِی حَیْفِکَ لَهُمْ 

تا بزرگان و زورمندان جامعه در نقض عدالت به نفع آنها طمع نورزند

وَ لا یَیْأَسَ الضُّعَفاءُ مِنْ عَدْلِکَ عَلَیْهِمْ    

و ضعیفان جامعه از عدالت تو مأیوس نشود

 

سپس در مقام بیان عدالت اساسی و نهایی این توصیه ها چنین ادامه می دهند:

فَاِنَّ اللهَ تَعالی یُسائِلُکُمْ مَعْشَرَ عِبادِهِ  

چون خداوند از همه شما بندگان خویش بازخواست خواهد کرد

عَنِ الصَّغیرَهِ مِنْ اَعْمالِکُمْ وَ الْکَبیرَهِ        

در مورد اعمال کوچک و بزرگتان

وَ الظّاهِرَهِ وَ الْمَسْتُورَهِ        

و از اعمال آشکار و پنهانتان

 

ب : ضرورت مخالفت با هوای نفس:

در بخش دیگر نامه مخالفت با هوای نفس و دفاع از دین را یادآوری می کند :

فَأَنْتَ مَحْقُونٌ أَنْ تُخالِفَ عَلی نَفْسِکْ

پس تو ملزم هستی با نفس خود مخالفت کنی

وَ اَنْ تُنافِحَ عَنْ دِینِکْ    

و از دین خود دفاع کنی

 وَلَوْ لَمْ یَکُنْ لَکَ اِلاّساعَهٌ مِنَ الدَّهْرِ        

اگر چه برای تو از روزگار عمرت جز ساعتی نباشد

 وَ لا تُسْخِطِ اللهَ بِرِضی أَحَدٍ مِنْ خَلْقِه  

و خدا را برای بدست آوردن خشنودی کسی از مخلوقاتش غضبناک مکن

فَإِنَّ فِی اللهِ خَلَفاً مِنْ غَیْرِهِ                

چراکه خداوند جای همه کس را میگیرد

وَ لَیْسَ مِنَ اللهِ خَلَفٌ فِی غَیْرِهِ      

کسی نمی تواند جای خدا را بگیرد

 

ج : ضرورت اقامه نماز در وقت خود:

امیرمؤمنان (ع) در زمینه ضرورت رعایت وقت نماز چنین می نویسد:

۱- صَلِّ الصَّلاهَ لِوَقْتِهَا الْمُوَقَّتِ لَها                  

نماز را در همان وقتی که برای آن مقرر شده برپا دار

 

۲- وَ لا تُؤَخِّرْها عَنْ وَقْتِها لِاشْتِغالٍ                

و به خاطر اشتغال ادای نماز را به تأخیر میانداز

                                        

۳- وَ اعْلَمْ اَنَّ کُلَّ شَیْئیٍ مِنْ عَمَلِکَ تَبَعٌ لِصَلاتِکْ  

و بدان تمام اعمال تو تابع نمازت هستند. (۱)  

 

د : ویژگیهای وزارت کشور :

۱- از نظر حوزه مسئولیت گسترده ترین وزارت خانه است.

۲- سنگین ترین و طاقت فرسا ترین وظایف را برعهده دارد.

۳- تمامی مسئولیتها در مقابل چشمان مردم قرار دارد.

۴- غیر از مراکز رسمی و قانونی باید پاسخگوی عموم مردم باشد.

 

پی نوشت :

(۱)   نهج البلاغه / ترجمه علامه جعفری نامه ۲۷

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر