جمعه ۱ بهمن ۱۴۰۰ - الجمعة 18 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۰/۰۷/۲۹) خطبه های نماز جمعه شهرستان خوی – ۲۹ مهر ۱۳۹۰

خطبه اول الف : تقوی در خطبه های معصومین (۲۴) سوّمین خطبه امیرمؤمنان در نمازجمعه (۴) امام (ع) در بخشی از خطبه خطاب به نمازگزاران می فرماید: وَ أُحَذِّرُکُمُ الدُّ نْیَا شما را از آلودگی به دنیا بر حذر می دارم فَإِنَّهَا مَنْزِلُ قُلْعَهٍ زیرا منزلگاهی است برای کوچ کردن وَ لَیْسَتْ بِدَارِ نُجْعَهٍ و […]

خطبه اول

الف : تقوی در خطبه های معصومین (۲۴)

سوّمین خطبه امیرمؤمنان در نمازجمعه (۴)

امام (ع) در بخشی از خطبه خطاب به نمازگزاران می فرماید:

وَ أُحَذِّرُکُمُ الدُّ نْیَا

شما را از آلودگی به دنیا بر حذر می دارم

فَإِنَّهَا مَنْزِلُ قُلْعَهٍ

زیرا منزلگاهی است برای کوچ کردن

وَ لَیْسَتْ بِدَارِ نُجْعَهٍ

و نه جای اقامت دائمی

وَ قَدْ تَزَیَّنَتْ بِغُرُورِها

خود را با غرور زینت داده است

وَ غَرَّتْ بِزِینَتِهَا (۱)

و با زینت خود فریب می دهد

فَخَلَطَ حَلالَهَا بِحَرامِهَا

حلالش را با حرامش در آمیخته است

وَ خَیْرَهَا بِشَرِّهَا

و خیرش را با شرّش مخلوط ساخته

وَ حَیَاتَهَا بِمَوْتِهَا

و زندگی را با مرگ در هم آمیخته

وَ حُلْوَهَا بِمُرِّهَا (۲)

 و شیرینی اش را با تلخی اش مخلوط ساخته است

 

 

ب : شرح زیارت جامعه (۳۶) :

 السَّلامُ عَلَى أَئِمَّهِ الدُّعاهِ

سلام بر امامان فراخواننده

وَ القَادَهِ الْهُدَاهِ

و سلام بر پیشوایان هدایت گر

وَ السَّادَهِ الْوُلاهِ

و سلام بر سروران صاحب اختیار

وَ الذَّادَهِ الْحُمَاهِ

و سلام بر مدافعان حمایت گر

 

 

توضیح :

در ضمن سه جمله کوتاه بر ۸ ویژگی ائمه علیهم السّلام تأکید شده است.

۱-أَئِمَّهِ :

جمع امام است و امامت اوّلین ویژگی، آن بزرگواران می باشد

*      امام رضا (ع) در تبیین جایگاه آن می فرماید :

إِنَّ الإِمَامَهَ أُسُّ الإِسْلامِ النَّامِی وَ فَرْعُهُ السَّامِی(۳) 

    

امامت ریشه بالنده اسلام و شاخه برافراشته آن است.

 

۲-الدُّعات :

جمع داعی است به معنای دعوت کننده یکی از رسالت های اساسی انبیاء و ائمه (ع) دعوت مردم به سوی خدا بوده

*      خداوند خطاب به پیامبر (ص) می فرماید :

اُدْعُ إِلى‏ سَبیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَه (۴)

 با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت نما

 

۳-القَادَهِ :

قاده جمع قائد است؛ گفته شده قائد کسی است که پیشاپیش جمعیّت حرکت می کند و دیگران را به سوی خود می خواند. (۵)

 

۴-الْهُدَاهِ :

هدایت گر بودن از جمله ویژگی های بارز انبیاء و اوصیاء الهی است.

*      خداوند می فرماید :

وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّهً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا (۶)

    

و آنان را پیشوایانی قراردادیم که به فرمان ما هدایت می کردند.

     رسولخدا (ص) خطاب به امیرمؤمنان (ع) فرمود :

یَا عَلِیُّ بِکَ یَهْتَدِی الْمُهْتَدُونَ مِنْ بَعْدِی(۷)

ای علی بعد از من هدایت شدگان بوسیله تو هدایت خواهند شد.

 

۵-السَّادَهِ :

جمع سیّد است در مجمع البحرین واژه سیّد را چنین معنی کرده

السَّیِّدُ الرَئیسُ الْکَبیرُ فِی قَوْمِهِ الْمُطاعُ فِی عَشیرَتِهِ (۸)

 

*      راغب اصفهانی در المفردات می نویسد :

السَّیِّدُ المُتَوَلّی لِلْسَّواد، أی الْجَماعَهِ الْکَثیرَه (۹)

 

۶- الْوُلاهِ:

جمع والی به معنای سرپرست است براساس مفاد آیات و روایات متعدد رسولخدا (ص) و ائمه هدی اولیاء جامعه هستند.

 

۷- الذَّادَهِ :

جمع زائد است.

*ابن اثیر می نویسد :

وَ هُوَ الحامِی الدّافِعُ (۱۰)

 به معنای پشتیبان و مدافع است

 

۸- الْحُمَاهِ :

جمع حامی است به معنای حمایتگر

 

برداشت :

از این فقرات استفاده می شود اهل بیت رسولخدا (ص) و ائمه هدی(ع) هدایت گر ، صاحب اختیار ، مدافع و حامی پیروان خود هستند.

*      لذا امام عصر (عج) می فرماید :

إِنَّا غَیْرُ مُهْمِلِینَ لِمُراعَاتِکُمْ وَ لا نَاسِینَ لِذِکْرِکُمْ (۱۱)

 

ما پاسداشت شما را واننهاده ایم و شما را از یاد نمی بریم.


خطبه دوم:

الف : مناسبت های هفته

هفته جاری دارای مناسبت های متعددی است. چند نمونه را مورد اشاره قرار می دهیم:

*      روز صادرات

*     روز آمار و برنامه ریزی

*      سالروز شهادت مرحوم سیّد مصطفی خمینی

*       روز ملل متحد به مناسبت سالگرد تأسیس سازمان ملل

*       روز جهانی ارتباطات در زمینه اقتصادی

*       اعتراض و افشاگری امام (ره) بر علیه پذیرش کاپیتولاسیون (۱۲)

 

 

 

ب : سرشماری عمومی نفوس و مسکن :

از دوم تا بیست و دوم آبان ماه طرح سرشماری نفوس و مسکن در کل کشور اجرا خواهد شد یعنی هم زمان با روزآمار و برنامه ریزی

ابتدا لازم است دیدگاه دین اسلام را در زمینه ضرورت برنامه ریزی در زندگی با استفاده از آیات و روایات مورد اشاره قرار بدهیم.

۱- خداوند می فرماید :

قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدْراً (۱۳)  

 

خدا برای هر چیزی اندازه ای قرار داده است

این آیه اشاره لطیفی دارد بر نظامی که حاکم بر تشریع و تکوین است یعنی همه دستورات خداوند طبق حساب و اندازه گیری دقیق و حکیمانه است. (۱۴)

 

۲- از امام باقر (ع) نقل شده فرمود :

الْکَمَالُ کُلُّ الْکَمَالِ التَّفَقُّهُ فِی الدِّینِ وَ الصَّبْرُ عَلَى النَّائِبَهِ وَ تَقْدِیرُ الْمَعِیشَهِ (۱۵) 

 

همه کمال در شناخت عمیق دین و شکیبایی در پیشامدهای ناگوار و اندازه نگه داشتن در زندگی است.

۳- از امام رضا (ع) نقل شده فرمود :

اِجْتَهِدُوا أَنْ یَکُونَ زَمانُکُمْ أَرْبَعَ ساعاتٍ ساعَهٌ مِنْهُ لِمُناجاتِهِ

 

وَ ساعَهٌ لأَمْرِ الْمَعاشِ وَ ساعَهٌ لِمُعاشَرَهِ الإِخْوانِ الثِّقاتِ وَ الَّذینَ

 

یُعَرِّفُونَکُمْ عُیُوبَکُمْ وَ یَخْلُصُونَ لَکُمْ فِی الْباطِنِ وَ ساعَهٌ تَخْلُوُنَ فِیها

 

لِلَذّاتِکُمْ وَ بِهذِهِ السّاعَهِ تَقْدِرُونَ عَلَى الثَّلاثِ السّاعاتِ (۱۶)

 

بکوشید که زمانتان را به چهار بخش تقسیم کنید: زمانی برای مناجات با خدا، زمانی برای تأمین معاش، زمانی برای معاشرت با برادران و ثقاتی که عیب های شما را به شما می شناسانند و در دل شما را دوست می دارند و ساعتی برای کسب لذت های حلال با بخش چهارم توانایی انجام دادن سه بخش دیگر را به دست می آورید.

لازم به یادآوری است که در ارتباط با مسائل مربوط به سرشماری عمومی نفوس و مسکن جناب آقای فرماندار قبل از خطبه ها به صورت مبسوط توضیحات لازم را مطرح کردند.

درخواستی که ما داریم همکاری آحاد مردم با مأمورین سرشماری است.

 

 

ج : قیام های مردمی غرب :

این روزها شاهد گسترش قیام ها و جنبش های مردمی در نوع کشورهای غربی و اروپایی هستیم، چیزی که از شعارها ، مصاحبه ها و پیام های مردم به دست می آید این است که آنان از ظلم و بیدادگری نظام های سرمایه داری به ستوه آمده اند. به عنوان نمونه مواردی را که مردم روی آنها تأکید مضاعف دارند مطرح می کنیم:

۱- حاکمیّت اقلیت سرمایه دار بر اکثریّت فقیر دیگر مورد پذیرش نیست.

۲- مشکل بیکاری و نبود مسکن مردم را حل کنید.

۳- جنگ افروزی حاکمان غربی و اروپایی در سطح جهان، دیگر مورد پذیرش نیست.

۴- قتل عام مردم کشورهای تحت اشغال همانند افغانستان و عراق را خاتمه دهید.

۵- صرف اموال مردم در عیاشی های اقلیّت حاکم دیگر مورد پذیرش نیست.

۶- ظلم و ستم بر مردم در سیاه چال های حاکمان را خاتمه دهید.

قباحت و زشتی ظلم و ستم بر مردم در حدّی است که امیرمؤمنان(ع) در نهج البلاغه می فرماید:

وَ اللَّهِ لأَنْ أَبِیتَ عَلَى حَسَکِ السَّعْدَانِ مُسَهَّداً وَ أُجَرَّ

 

فِی الأَغْلالِ مُصَفَّداً أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ أَنْ أَلْقَى اللَّهَ وَ رَسُولَهُ

 

یَوْمَ الْقِیَامَهِ ظَالِماً لِبَعْضِ الْعِبَادِ وَ غَاصِباً لِشَیْ‌ءٍ مِنَ الْحُطَامِ (۱۷) 

 

سوگند به خدا اگر تمام شب را بر روی خارهای سعدان (خاری سه شعبه که خوراک شتران بوده و سخت گزنده است) به سر ببرم و یا با غل و زنجیر به این سو و آن سو کشیده شوم خوش تر دارم تا خدا و پیامبرش را در روز قیامت در حالی ملاقات کنم که به بعضی از بندگان ستم و چیزی از اموال عمومی را غصب کرده باشم.

*       و یا در جایی دیگر می فرماید:

وَ اللَّهِ لَوْ أُعْطِیتُ الأَقَالِیمَ السَّبْعَهَ بِمَا تَحْتَ أَفْلاکِهَا

 

عَلَى أَنْ أَعْصِیَ اللَّهَ فِی نَمْلَهٍ أَسْلُبُهَا جِلْبَ شَعِیرَهٍ مَا فَعَلْتُهُ

 

وَ إِنَّ دُنْیَاکُمْ عِنْدِی لَأَهْوَنُ مِنْ وَرَقَهٍ فِی فَمِ جَرَادَهٍ تَقْضَمُهَا (۱۸)

 

به خدا سوگند اگر هفت اقلیم را با آنچه در زیر آسمان هاست به من دهند؛ تا خدا را نافرمانی کنم که پوست جویی را از مورچه ای ناروا بگیرم چنین نخواهم کرد و همانا دنیای شما پیش من از برگ جویده شده دهان ملخ پست تر است.

در نهایت لازم است این نکته را یادآوری بکنم که این قیام های مردمی در سطح جهان می تواند یکی از نشانه ها و علایم آخرالزمان باشد که مردم از ظلم و ستمگری به ستوه آمده اند و درنهایت به مبارزه برخاسته و طرفدار عدالت هستند. همان عدالتی که فقط درفرهنگ اسلام و اهل بیت(ع) یافت می شود.

*       لذا امیرمؤمنان (ع) این شرایط را پیش بینی کرده ، چنین می فرماید:

لَتَعْطِفَنَّ الدُّنْیَا عَلَیْنَا بَعْدَ شِمَاسِهَا عَطْفَ الضَّرُوسِ عَلَى وَلَدِهَا (۱۹)

 

دنیا پس از سرکشى به ما روی می کند، چون شتر ماده بدخو که به بچه خود مهربان گردد

*    و به دنبال آن این آیه را قرائت فرمود:

وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّهً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ (۲۰)

 

«و مى‏خواهیم بر آنان که مردم ناتوانشان شمرده‏اند منّت نهیم و آنان را امامان و وارثان گردانیم.»

 

 

د : ذلّت رژیم اسرائیل در مبادله اسراء :

روز چهارشبه هفته گذشته شاهد مبادله اسراء فلسطینی بودیم که در این مبادله ۱۰۲۷ اسیر فلسطینی در مقابل یک سرباز اسرائیلی آزاد شدند

این پیروزی در تاریخ سیاسی فلسطین بی سابقه و بزرگترین موفقیت بود و باید این اقدام شجاعانه را ثمره مقاومت حماس و فلسطینیان در برابر زورگوئی ها و قلدری های اسرائیل، امریکا و سایر حامیان آنها دانست که امروز به ثمر نشسته است

این اقدام شجاعانه به قدری برای حاکمان رژیم اشغالگر قدس دردآور بود که نخست وزیر ستمگر این رژیم (نتانیاهو) را وادار ساخت در یک کنفرانس خبری بگوید:

بسیار دردآور است دشمنان خود را آزاد کنیم و خود شاهد آن باشیم ، نباید اجازه می دادیم انان قبل از طی شدن محکومیت شان آزاد شوند اما چاره ای نداشتیم

و یا خاخام مزدور صهیونیست ها به قدری عصبانی بود که از روی ذلّت و درماندگی خطاب به نظامیان اسرائیلی اظهار کرد: فلسطینی ها را دستگیر نکنید بلکه آنان را بکشید. (۲۱)

 

 

هـ : زیبایی های سفر رهبری مدظله العالی:

از جمله موضوعات مهمی که در سفرهای استانی ولی امر مسلمین بویژه در سفر اخیر به استان کرمانشاه باید مورد عنایت ویژه مسئولان و رسانه های گروهی و سایر اقشار قرار بگیرد زیبایی های منحصر به فرد این سفر هاست که اختصاص به جایگاه امامت و زعامت اسلامی دارد.

از قبیل :

۱- عمق رابطه عاطفی، اعتقادی میان امت و امام که در شعارها، ابراز احساسات و نوشته های در دست مردم موج می زند

۲- مورد توجه قرار دادن سوابق تاریخی، فرهنگی و ایثارگری های مردم شهرستان ها در دوران دفاع مقدس و قدردانی از آنان

۳- مورد عنایت ویژه قرار دادن نخبگان، دانشمندان، جوانان، هنرمندان، صاحب نظران و اهل قلم

۴- حضور در منازل شهداء، تفقد از فرزندان ، همسران، والدین و سایر بستگان شهداء و حضور در مزار شهداء و نثار فاتحه (۲۲)

 

پی نوشت :

(۱)   نهج البلاغه / سید صادق موسوی ج ۴ ص ۲۲۲

(۲)   نهج البلاغه / ترجمه دشتی خطبه ۱۱۳

(۳)   اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۲۰۰

(۴)   سوره نحل آیه ۱۲۵  

(۵)   شرح زیارت جامعه / جوادی آملی ج ۳ ص ۱۴

(۶)   سوره انبیاء آیه ۷۳

(۷)   کنزالعمال/متقی هندی ج ۱۱ ص ۶۲۰

(۸)   مجمع البحرین/ طریحی ج ۲ ص ۴۴۸

(۹)   المفردات/ راغب اصفهانی ماده (سود)

(۱۰) النهایه / ابن اثیر ج ۲ ص ۱۷۲

(۱۱) الاحتجاج / طبرسی ج ۲ ص ۵۹۸

(۱۲) سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه

(۱۳) سوره طلاق آیه ۳

(۱۴) تفسیر نمونه / مکارم شیرازی ج۲۴ ص ۲۴۷  

(۱۵) تحف العقول/ ابن شعبه حرانی ص ۲۱۳

(۱۶) کتاب فقه الرّضا ص ۳۳۷

(۱۷) نهج البلاغه / ترجمه دشتی خطبه ۲۲۴

(۱۸) همان

(۱۹) همان کلمه قصار ۲۰۹

(۲۰) سوره قصص آیه ۵

(۲۱) سایت خبری تحلیلی تابناک

(۲۲) یادداشت های شخصی