جمعه ۱ بهمن ۱۴۰۰ - الجمعة 18 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۰/۰۸/۰۶) خطبه های نماز جمعه شهرستان خوی – ۶ آبان ۱۳۹۰

خطبه اول الف : تقوی در خطبه های معصومین (۲۵) سوّمین خطبه امیرمؤمنان در نمازجمعه (۵) امیرمؤمنان (ع) در بخش دیگر خطبه خطاب به نمازگزاران جمعه چنین می فرماید: أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنْتُمْ فِی هَذِهِ الدُّ نْیَا ای مردم شما در این دنیا غَرَضٌ تَنْتَضِلُ فِیهِ الْمَنَایَا هدف تیرهای مرگ هستید مَعَ کُلِّ جَرْعَهٍ شَرَقٌ […]

خطبه اول

الف : تقوی در خطبه های معصومین (۲۵)

سوّمین خطبه امیرمؤمنان در نمازجمعه (۵)

امیرمؤمنان (ع) در بخش دیگر خطبه خطاب به نمازگزاران جمعه چنین می فرماید:

أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنْتُمْ فِی هَذِهِ الدُّ نْیَا

ای مردم شما در این دنیا

غَرَضٌ تَنْتَضِلُ فِیهِ الْمَنَایَا

هدف تیرهای مرگ هستید

مَعَ کُلِّ جَرْعَهٍ شَرَقٌ

در هر جرعه ای اندوه گلوگیر

وَ فِی کُلِّ أَکْلَهٍ غَصَصٌ

و در هر لقمه ای استخوان شکسته ای وجود دارد

لا تَنَالُونَ فِیها نِعْمَهً إِلاّ بِفِرَاقِ أُخْرَى

در دنیا به نعمتی نمی رسید جز با از دست دادن نعمت دیگر

وَ لا یُعَمِّرُ مُعَمِّرٌ مِنْکُمْ یَوْماً مِنْ عُمُرِهِ

و روزی از عمر سال خوردهای نمی گذرد

إِلاّ بِهَدْمِ آخَرَ مِنْ أَجَلِهِ (۱)

مگر با ویرانی یک روز از مهلتی که دارد

 

برداشت ها :

از این بخش فرمایشات امیرمؤمنان (ع) چند مطلب اساسی برداشت می شود:

۱- مرگ حتمی مدام انسان را دنبال می کند و بالاخره در فرصت مناسب او را شکار خواهد کرد و کسی راه فراری ندارد.

۲- ضمن اینکه نعمت های دنیا پایدار و جاودانی نمی باشند بعضی مواقع به نقمت تبدیل شده و بلای جان انسان می شوند.

۳- مواهب و نعمت های دنیا طوری طراحی شده که در میان آنها تضاد وجود دارد و قابل جمع نمی باشند انسان اگر به یکی برسد دیگری را از دست می دهد.

 

به گفته حافظ :

شکوه تاج سلطانی که بیم جان در او درج است

کلاهی دلکش است اما به ترک سر نمی ارزد (۲)

 

 

ب : مباحث اخلاقی (۱) :

با توجه به پیشنهاد بعضی از نمازگزاران جمعه قرار براین شد که یک هفته در میان به جای توضیح مفاهیم زیارت جامعه مباحث اخلاقی مطرح گردد که از این جلسه شروع می کنیم.

۱- نیکی به دیگران ( البِرّ ) :

یکی از مفاهیم ارزشی در دین مقدس اسلام نیکوکاری است که در آیات و روایات مورد تأکید قرار گرفته است.

* خداوند در قرآن می فرماید :

وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‏ وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدیدُ الْعِقابِ(۳)

در راه نیکی و پرهیزگاری با هم تعاون کنید و (هرگز) در راه گناه و تعدّی همکاری ننمائید و از ( مخالفت فرمان ) خدا بپرهیزید که مجازات خدا شدید است.

 

برداشت ها :

از این آیه شریفه چند موضوع مهم و اساسی برداشت می شود:

* عموم مسلمانان از ناحیه خداوند دستور یافته اند که در کارهای نیک به یکدیگر تعاون و همکاری داشته باشند.

و اطلاق آیه شریفه دربرگیرنده تمامی مسائل سیاسی ، اجتماعی ، حقوقی و اخلاقی می باشد. (۴)

* ضمیمه شدن واژه تقوی بر کلمه « بِرّ » نمایانگر این مطللب اساسی است که تعاون و همکاری باید بُعد ارزشی و انسانی داشته باشد و الاّ هر نوع نیکی و همکاری مورد تأئید اسلام نمی باشد؛ لذا در ذیل آیه می فرماید:

وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ

اساساً این دستور اسلام در مقابل قانون منحط و ارتجاعی عصر جاهلیّت عرب و حتّی جاهلیّت مدرن امروزی است که می گوید:

اُنْصُرْ أَخَاکَ ظالِماً أَو مَظْلُوماً (۵)

برادر (یا هم پیمانت) را حمایت کن خواه ظالم باشد یا مظلوم

اگر آن روز در جنگ ها فامیل از فامیل یا قبیله از قبایل هم پیمان خود حمایت می کرد بدون اینکه به حق یا باطل بودن اشخاص یا قبیله مورد حمایت توجه داشته باشد.

امروز و در عصر به اصطلاح مدرن و انفجار اطلاعات کشورها به خاطر داشتن منافع مشترک با همدیگر پیمان نظامی می بندند و در مواقع درگیری از همدیگر حمایت می کنند خواه حق باشند یا باطل؛ اساساً در این قبیل پیمان ها حق بودن مفهوم ندارد.

 


خطبه دوم:

الف : مناسبت های هفته

هفته جاری مناسبت های متعدد مذهبی ، تاریخی ، سیاسی و اجتماعی دارد از جمله :

* امروز جمعه ۳۰ ذوالقعده سالگرد شهادت امام محمد تقی (ع) است

* شنبه روز ازدواج بمناسبت ازدواج امیرمؤمنان (ع) و حضرت زهراء (س)

* یکشنبه روز نوجوان و روز بسیج دانش آموزی بمناسبت روز شهادت حسین فهمیده

* سه شنبه سالگرد شهادت آیه الله قاضی طباطبائی امام جمعه تبریز و اولین شهید محراب (۶)

 

 

ب : شهادت امام جواد (ع) :

به عنوان عرض ارادت به محضر امام (ع) لازم است چند موضوع را یادآوری کنم :

۱- ستم خلفاء و منحرفان :

* امام جواد (ع) در طول عمر کوتاه ۲۵ ساله خود ستم های زیادی را تحمّل فرمود از قبیل: احضار امام (ع) از مدینه به بغداد در دو مرحله یکی از سوی مأمون عباسی، دیگری از ناحیه معتصم عباسی

* تحمیل ازدواج با دختر مأمون (امّ الفضل) از ناحیه خود مأمون (۷)

* سعایت دانشمندان درباری علیه امام (ع) در پیش خلفاء به خاطر شکست علمی آنان در مقابله با امام جواد (ع)

* در نهایت به شهادت رسیدن امام (ع) توسط مثلث شوم معتصم عباسی، جعفر فرزند مأمون و ام الفضل دختر مأمون و همسر تحمیلی امام (ع) (۸)

 

۲- نقش هدایت و رهبری امام (ع) :

امام جواد (ع) پس از شهادت پدر بزرگوارش (امام رضا علیه السلام) ۱۷ سال امامت کرد.

در عین حال که از ناحیه خلفاء تحت نظر بود و از سوی حسد ورزان دربار خلفاء و گروه های انحرافی همیشه مورد آزار و اذیت آنان قرار می گرفت.

لکن از تمامی فرصت ها برای زنده نگه داشتن اسلام ناب محمدی (ص) و فرهنگ اهل بیت (ع) نهایت بهره برداری را می فرمود. از قبیل:

* مناظره با پیروان ادیان و مذاهب و علمای درباری و گروه های کلامی و محکوم ساختن همه آنان، مناظره با یحیی بن اکثم و سران معتزله از آن جمله است. (۹)

* حراست از معارف دینی از طریق صدور فتوا که محکوم ساختن فتاوای علمای درباری از جمله ابن ابی دُؤاد در زمینه قطع دست دزد از آن جمله است. (۱۰)

* نصب وکیل و نماینده در بسیاری از مناطق جهت حفظ ارتباط خود با شیعیان از آنجمله است : اهواز ، سیستان ، همدان ، ری ، بصره ، بغداد ، واسط ، کوفه (۱۱)

* نفوذ دادن تعدادی از پیروان خود در دستگاه حکومت از قبیل: محمد بن اسماعیل بزیع ، احمد بن حمزه قمی ، نوح بن دُرّاج، حسین بن عبدالله نیشابوری ، حکم بن علیا اسدی (۱۲)

 

۳- وصایای امام جواد (ع) :

از امام جواد (ع) روایات و وصایای بسیاری به یادگار مانده و راویان متعددی از فریقین از آن بزرگوار نقل حدیث کرده اند؛ از آن جمله است:

علی بن مهزیار، احمد بن محمد بَزَنطی، زکریا بن آدم، محمد بن اسماعیل بزیع، حسین بن سعید اهوازی ، احمد بن خالد برقی و خطیب بغدادی (۱۳)

از جمله وصایای آن بزرگوار است:

الْعَامِلُ بِالظُّلْمِ وَ الْمُعِینُ عَلَیْه‌ وَ الرَّاضِی بِهِ شُرَکاءٌ (۱۴)

عمل کننده به ستم ، یاری رساننده به او و راضی به این ظلم همه شریکند

 

 

ج : ضرورت هوشیاری در مقابل دشمنان :

امروز بیداری اسلامی در کل جهان و پیروزی مسلمانان در کشورهای مصر، تونس، لیبی و استمرار مبارزه در بحرین، عربستان ، یمن و اردن و اعلان احیاء شریعت اسلامی در این کشورها موجب خشم استعمارگران غربی و اروپایی گردیده

بطوریکه آمریکا ، انگلستان و فرانسه در اثر خودباختگی دست به دامن گروه های لائیک در این کشورها شده و از آنان درخواست می نمایند که چاره ای بیاندیشند.

در چنین شرایطی هوشیاری مسلمانان اجتناب ناپذیر است چون چند اقدام ابلهانه از سوی استکبار جهانی محتمل است:

* به انحراف کشاندن مبارزات در کشورهای اسلامی

* ایجاد اختلاف و درگیری در میان انقلابیون

* بوجود آوردن و حمایت از گروه های تروریستی

* اشغال نظامی همراه با فراهم سازی مقدمات

* لجن مال کردن شخصیت رهبران مردمی

* ایجاد اختلاف مرزی در میان کشورها

* راه اندازی جنگ و درگیری مذهبی و قومی در میان مسلمانان

 

 

د : روز نوجوان و بسیج دانش آموزی :

با تبریک هر دو مناسبت به عموم نوجوانان ایران اسلامی چند گروه در قبال نوجوانان رسالت و مسئولیّت سنگین دارند اولیاء ، آموزش و پرورش ، مسئولان و متولیان امور فرهنگی و تبلیغی جامعه روحانیّت و دولت

*  امیرمؤمنان (ع) این رسالت سنگین را چنین بیان فرمود :

أولَى الاَشْیاءِ اَنْ یَتَعَلَّمَهَا الاَحْداثُ الاَشْیاءُ الَّتِى اِذا صارُوا رِجالاً اِحْتاجُوا اِلَیْهَا(۱۵)

بهترین چیزی که نوجوان باید فراگیرد ، چیزهائی است که در بزرگسالی خود به آن نیاز خواهد داشت.

 

رسالت جوانان جامعه :

۱- فراگیری علوم مورد نیاز جامعه و بالا بردن سطح دانش و بصیرت خویش

۲- حراست آرمان ها و اهداف انقلاب اسلامی ایران

۳- مقابله و مبارزه جدی عملی با تهاجم فرهنگی استکبار جهانی

۴- حفظ هوشیاری در برابر توطئه های پیچیده دشمنان

۵- حرکت در مسیر ولایت و حفظ کردن روحیّه بسیجی (۱۶)

 

و : زلزله « وان » ترکیه :

به طوریکه عموم نمازگزاران اطلاع دارند روز یکشنبه زلزله ۳/۷ ریشتری شهر وان ترکیه را لرزاند و جمعی از برادران و خواهران مسلمان ما کشته و مجروح شده و تعداد زیادی از خانه ها ویران شدند و موج های زلزله در بسیاری از شهرهای آذربایجان غربی از جمله خوی مشاهده گردید.

در این زمینه لازم است از مسئولان بزرگوار استان آذربایجان غربی غربی و چند استان همجوار دیگر قدردانی بکنم که به یاری و کمک زلزله زدگان شتافتند. بویژه :

* از جناب آقای فرماندار رییس هیأت ایرانی امدادرسانی در ترکیه

* ستاد مدیریت بحران و حوادث غیر مترقبه شهرستان و استان،

* مسئولان محترم هلال احمر شهرستان و استان،

* اکیپ های امدادی و تیم های پزشکی شهرستان و استان،

* معاونان محترم عمرانی استانداران آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی

* نمایندگان محترم خوی، سلماس، مهاباد و مرند در مجلس شورای اسلامی

که به شهر زلزله زده «وان» جهت کمک عزیمت کردند.

 

پی نوشت :

(۱) تمام نهج البلاغه / سید صادق موسوی ج ۴ ص ۲۲۶

(۲) شرح نهج البلاغه / مکارم شیرازی ج ۵ ص ۶۳۱

(۳) سوره مائده آیه ۲

(۴) تفسیر نمونه / مکارم شیرازی ج ۴ ص ۳۲۸

(۵) تفسیر التبیان / شیخ طوسی ج ۱ ص ۲۱۶

(۶) سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور

(۷) سیره پیشوایان / مهدی پیشوایی ص ۵۵۷

(۸) مناسبات الاسلامیه / محمد امین نجف ص ۴۵۹

(۹) کتاب الارشاد / شیخ مفید ص ۳۱۹ مکتبه بصیرتی

(۱۰) تفسیر عیاشی ج ۱ ص ۳۲۰

(۱۱) سیره پیشوایان / مهدی پیشوایی ص ۵۶۰

(۱۲) تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم / آیت الهی ص ۷۹

(۱۳) تاریخ بغداد / خطیب بغدادی ج ۳ ص ۵۴

(۱۴) کشف الغمه / اربلی ج ۳ ص ۱۳۸ -۱۴۰

(۱۵) شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ج ۲ ص ۳۳۳

(۱۶) یادداشت های شخصی