یکشنبه ۱۴ آذر ۱۴۰۰ - الأحد 1 جماد أول 1443

(۱۳۹۰/۰۸/۲۰) خطبه های نماز جمعه شهرستان خوی – ۲۰ آبان ۱۳۹۰

خطبه اول الف : تقوی در خطبه های معصومین (۲۷) سوّمین خطبه امیرمؤمنان در نمازجمعه (۷) امام (ع)پس از نکوهش آلودگی به دنیا و تبیین ویژگی‌ها و خصوصیات آن در ادامه می‌فرماید: وَ قَدْ مَضَتْ اُصُولٌ نحْنُ فُرُوعُهَا ریشه‌هایی رفتند که ما شاخه های آن می‌باشیم فَمَا بَقَاءُ فَرْعٍ بَعْدَ ذَهَابِ اَصْلِهِ چگونه شاخه ها […]

خطبه اول

الف : تقوی در خطبه های معصومین (۲۷)

سوّمین خطبه امیرمؤمنان در نمازجمعه (۷)

امام (ع)پس از نکوهش آلودگی به دنیا و تبیین ویژگی‌ها و خصوصیات آن در ادامه می‌فرماید:

وَ قَدْ مَضَتْ اُصُولٌ نحْنُ فُرُوعُهَا

ریشه‌هایی رفتند که ما شاخه های آن می‌باشیم

فَمَا بَقَاءُ فَرْعٍ بَعْدَ ذَهَابِ اَصْلِهِ

چگونه شاخه ها بدون ریشه‌ها برقرار می‌مانند

وَ مَا اُحْدِثَتْ بِدْعَهٌ إِلاّ تُرِکَ بِهَا سُنَّهٌ

هیچ بدعتی ایجاد نمی‌شود مگر آنکه سنّتی ترک گردد

فَاتّقُوا الْبِدَعَ وَ الْزَمُوا الْمَهْیَعَ (۱)

 پس از بدعت‌ها بپرهیزید و ملازم جاده حق باشید

 

 

توضیح :

امیرمؤمنان (ع) در این بخش از خطبه دو موضوع مهم را به نمازگزاران جمعه یادآوری فرمود :

الف : کوچ انسان ها از سرای دنیا

امام (ع) با تعبیر زیبای « وَ قَدْ مَضَتْ اُصُولٌ نحْنُ فُرُوعُهَا » به نمازگزاران می‌رساند حالا که از این جهان رفتنی هستیم؛

لذا خود را با توبه و بازگشت بسوی خدا و انجام کارهای خیر و به جاآوردن واجبات و ترک نمودن محرمات، خود را برای کوچ کردن از دنیا و حضور درمحضر خدا آماده کنیم

ب : پرهیز از بدعت گذاری :

امیرمؤمنان (ع) در فراز دوم سه نکته اساسی را یادآوری فرموده :

۱- اجتناب کردن از بدعت گذاری « فَاتَّقُوا الْبِدَعَ »

۲- ملازم راه درست حق بودن « وَ الْزَمُوا الْمَهْیَعَ »

۳- لازم و ملزوم بودن بدعت با ترک سنّت «وَ مَا اُحْدِثَتْ بِدْعَهٌ إِلاّ تُرِکَ بِهَا سُنَّهٌ »

 

معنی بدعت

در لغت : إِنْشَاءٌ اَمرٍ عَلی غَیْرِ مثالٍ (۲)      

در اصطلاح شرع : الْبِدْعَهُ الْحَدَثُ فى الدّینِ ما لَیْسَ لَهُ اَصْلٌ فی کِتابٍ و لا سُنَّهٍ (۳)

 

 

مصادیق بدعت :

بسی جای تأسف است که در طول تاریخ بدعت های زیادی در احکام الهی بوجود آمده است از قبیل گفتن جمله:

*     الصَّلاهُ خَیْرٌ مِنَ النَّوْمِ در اذان صبح

*     مقدّم داشتن خطبه ها در نماز فطر و قربان

*    بنیان نهادن قیاس استحصان و مصالح مرسله به عنوان ادلّه استنباط احکام شرعی (۴)

 

حکم بدعت :

حرمت بدعت از مسلّمات شریعت مقدس اسلام و ضروری دین است (۵)       

 

روایات متعددی در حرمت بدعت وارد شده است :

*       امام رضا (ع) می‌فرماید :

کُلُّ بِدْعَهٍ ضَلالَهٌ وَ کُلُّ ضَلالَهٍ فِی النَّارِ (۶)           

 

*       امیرمؤمنان (ع) در زمینه تبعات و آثار سوء بدعت و هوا پرستی می‌فرماید :

إِنَّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ أَحْکَامٌ تُبْتَدَعُ یُخَالَفُ فِیهَا کِتَابُ اللَّه (۷)

 

همانا آغاز پدید آمدن فتنه‌ها هواپرستی و بدعت گذاری در احکام الهی است نوآوری‌هائی که با قرآن مخالفت دارند

 

 

ب : مباحث اخلاقی (۲) :

*      پاداش برطرف ساختن نیازها :

در منابع حدیثی برای حل مشکلات و نیازمندی های برادران دینی بسیار تأکید شده است و در برخی روایات از نیازهای دیگران به انسان به‌عنوان نعمت یاد شده است.

*       اباعبدالله الحسین (ع) فرمود :

اِنَّ حَوَائِجَ النَّاسِ اِلَیْکُمْ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عَلَیْکُمْ فَلا تَمَلُّوا النّعَمَ (۸) 

نیاز مردم بر شما از نعمت‌هایی است که خداوند به شما ارزانی داشته هرگز از نعمت‌ها آزرده خاطر نشوید

 

لازم به یادآوری است که یکی از مصادیق بارز نیازمندی‌های مردم نیاز به مسئولان نظام جمهوری اسلامی در بخشها و رده‌های مختلف است که به صورت روزمرّه مردم جهت رفع نیاز و حلّ مشکلات به آنان مراجعه می‌کنند .

لذا ضرورت دارد مسئولان محترم با حل مشکلات مردم از این نعمت الهی پاسداری کنند.

۱- کار پسندیده توشه آخرت :

*      امیرمؤمنان (ع) فرمود :

عَلَیْکُمْ بِصَنَائِعِ الْمَعْرُوفِ فَإِنَّهَا نِعْمَ الزَّادُ إِلَى الْمَعَادِ (۹)

 بر شما باد انجام کارهای پسندیده زیرا توشه نیکو برای آخرت است

 

۲- بهترین مؤمنان :

*       امام صادق (ع) فرمود :

اَلا وَ اِنَّ اَحَبَّ الْمُؤْمِنِینَ إِلَى اللَّهِ مَنْ اَعَانَ الْمُؤْمِنَ الْفَقِیرَ فِی دُنْیَاهُ وَ مَعَاشِهِ (۱۰)

  آگاه باشید بهترین مؤمنان نزد خداوند کسی است که به فرد با ایمانی که در دنیا و زندگی‌اش نیازمند است کمک کند .

 

۳- پاداش مجاهدان :

*      امیرمؤمنان (ع) فرمود :

اَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (ص) قَالَ :

مَنْ کَانَ فِی عَوْنِ اَخِیهِ وَ مَنْفَعَتِهِ فَلَهُ ثَوَابُ الْمُجَاهِدِینَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ (۱۱) 

هر کس در حال یاری رسانی به برادرش باشد و به نفع او گام بردارد پاداش جهاد کنندگان در راه خدا را دارد.


خطبه دوم

الف : مناسبت های هفته

*        شنبه ۱۵ ذوالحجه میلاد امام علی النقی الهادی (ع) ( ۲۱۲. ق )

*        سه شنبه ۱۸ ذوالحجه عید سعید غدیر خم (۱۰. ق )

*        رحلت مفسر و فیلسوف بزرگ علامه طباطبائی

*       روز کتاب و کتابخوانی (۱۲)    

 

 

ب : زندگی امام هادی (ع) :

مرحوم شیخ مفید می‌نویسد :

وَ کَانَ مَوْلِدُهُ بِصَریّا مِنَ الْمَدِینَهِ لِلنِّصْفِ مِنْ ذِی الْحِجَّهِ سَنَهَ ۲۱۲

 

وَ تُوُفِّیَ بِسُرَّ مَنْ ‏رَأَى فِی رَجَبٍ سَنَهَ ۲۵۴ وَ لَهُ یَوْمَئِذٍ ۴۱ سَنَهً

 

وَ أَشْهُرٌ وَ کَانَ الْمُتَوَکِّلُ قَدْ أَشْخَصَهُ مَعَ یَحْیَى بْنِ هَرْثَمَهَ بْنَ أَعْیَنَ مِنَ الْمَدِینَهِ

 

إِلَى سُرَّمَنْ‏رَأَى فَأَقَامَ بِهَا حَتى مَضَى لِسَبِیلِهِ کَانَتْ مُدَّهُ إِمَامَتِهِ ۳۳ سَنَهً وَ أُمُّهُ أُمُّ وَلَدٍ یُقَالُ لَهَا سُمَانَه (۱۳)  

 

به عنوان تبرّک در این روز ولادت روایتی را از آن بزرگوار نقل می کنیم که فرمود:

اُذْکُرْ مَصْرَعَکَ بیْنَ یَدَیْ أَهْلِکَ فَلا طَبِیبٌ یَمْنَعُکَ وَلا حَبِیبٌ یَنْفَعُکَ‏ (۱۴)

 

یاد کن لحظه ای را که در مقابل خانواده‌ات افتادی و در حال احتضار هستی نه پزشک می تواند تو را نجات بدهد و نه خانواده توان سود رسانی دارند.

 

 

ج : عید غدیر خم :

از عید سعید غدیر در روایات با تعابیر بسیار بلند و با عظمتی یاد شده است از قبیل:

یَومُ اِکمالِ الدّین، یَومُ الوِلایه، یوم العَهد، یَوم المِیثاق، عید الله الاکبر، و عید آل محمّد (ص) (۱۵)

 

*       مرحوم کلینی نقل می‌کند: سائلی از امام صادق(ع) پرسید:

هَلْ لِلْمُسْلِمِینَ عِیدٌ غَیْرَ یَوْمِ الْجُمُعَهِ وَ الْأَضْحَى وَ الْفِطْرِ؟

امام (ع) فرمود : نَعَمْ أَعْظَمُهَا حُرْمَهً

سائل گفت : وَ أَیُّ عِیدٍ هُوَ جُعِلْتُ فِدَاکَ؟

امام (ع) پاسخ داد : الْیَوْمُ الَّذِی نَصَبَ فِیهِ رَسُولُ اللَّهِ (ص)

أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (ع) وَ قَالَ مَنْ کُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِیٌّ مَوْلاهُ

راوی پرسید :مَا یَنْبَغِی لَنَا أَنْ نَفْعَلَ فِی ذَلِکَ الْیَوْم؟

امام (ع) پاسخ داد: تَذْکُرُونَ اللَّهَ عَزَّ ذِکْرُهُ فِیهِ بِالصِّیَامِ وَ الْعِبَادَهِ وَ الذِّکْرِ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ(ص) (۱۶)

 

*       مرحوم شیخ طوسی در کتاب الامالی از امام محمد باقر (ع) نقل کرده می‌فرماید :

بُنِیَ الإِسْلامُ عَلَى خَمْسٍ الصَّلاهِ وَ الزَّکَاهِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلایَهِ وَ لمْ یُنَادَ بشَیْ‌ءٍ مَا نُودِیَ بِالْوَلایَهِ یَومَ الغَدیرِ (۱۷)

 

ولایت امیرمؤمنان (ع) از دیدگاه پیامبر (ص) :

*      ابن عباس می‌گوید :

به رسولخدا(ص) عرض کردم مرا وصیتی فرما؟

پیامبرخدا (ص) در پاسخ فرمود :

عَلَیْکَ بِمَوَدَّهِ عَلِیِّ بْنِ اَبِی طَالِبٍ (ع) وَ الَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ نَبِیّاً

 

لا یَقْبَلُ اللَّهُ مِنْ عَبْدٍ حَسَنَهً حَتَّى یَسْأَلَهُ عَنْ حُبِّ عَلِیِّ بْنِ اَبی طَالبٍ عَلَیْهِ السَّلامُ

بر تو باد دوستی علی بن ابی طالب(ع)، سوگند به خدائی که مرا به حق به نبوّت برانگیخته، خداوند از بنده‌‌ای حسنه و کار نیکی را نمی‌پذیرد تا اینکه از او درباره دوستی و ولایت علی بن ابی طالب(ع) سؤال کند.

رسولخدا (ص) در ادامه فرمود :

یَا ابْنَ عَبَّاسٍ لَوْ اَنَّ الْمَلائِکَهَ الْمُقَرَّبِینَ وَ الأَنْبِیَاءَ الْمُرْسَلِینَ

 

اجْتَمَعُوا عَلَى بُغْضِهِ وَ لَنْ یَفْعَلُوا لَعَذَّبَهُمُ اللَّهُ بِالنَّار

ای ابن عباس اگر ملائکه مقرب و انبیاء مرسل خدا بر بغض علی (ع) اجتماع بکنند که قطعا این کار را نخواهند کرد خدا همه آنان را بوسیله آتش عذاب خواهد کرد.

اینجا ابن عباس از رسولخدا (ص) می‌پرسد، آیا کسی پیدا می‌شود که علی (ع) را مبغوض بدارد ؟

رسولخدا (ص) پاسخ داد :

نَعَمْ یُبْغِضُهُ قَوْمٌ یَذْکُرُونَ أَنَّهُمْ مِنْ أُمَّتِی لَمْ یَجْعَلِ اللَّهُ لَهُمْ فِی الإِسْلامِ نَصِیباً… مِنْ عَلامَهِ بُغْضِهِمْ لَهُ تَفْضِیلُهُمْ مَنْ هُوَ دُونَهُ عَلَیْهِ (۱۸) 

 

آری مردمی او را مبغوض می‌دارند که می‌پندارند از امّت من هستند ولی خدا برای آنها بهره‌ای در اسلام قرار نداده و نشانه بغض آنها با علی (ع) آن است که کسی را که در رتبه از او پائین تر است بر وی مقدّم می‌دارند.

 

د : روز کتاب و کتابخوانی :

در کتب حدیثی روایات متعددی در ارتباط با کتاب و کتابخوانی وارد شده است

به دلیل محدودیت فرصت عناوین بعضی از موضوعات را بصورت فهرست می‌آوریم :

*        تبیین جایگاه و نقش کتاب درجامعه (۱۹)      

*        تبیین شخصیت و جایگاه نویسنده (۲۰)    

*        تشویق بر نوشتن کتاب و نگهداری دانش (۲۱)  

*        بیان اصول و آداب نویسندگی (۲۲)          

*        پاداش و ثواب تألیف کتاب (۲۳)    

*        شمارش کتاب های نازل شده از سوی خدا (۲۴)  

 

فراگیری دانش برای دانش :

نکته ای که لازم به یادآوری می دانم اینکه بسی جای تأسف است که یکی از میراث‌های رژیم طاغوت در جامعه ما فراگیری دانش برای مدرک است که سوغات غربیان برای کشورهای جهان سوّم می‌باشد بر مسئولان و متولیان جامعه است که چاره اندیشی کنند.

یکی از دانشمندان غربی که زمانی از حوزه علمیه قم دیدن کرده بود می‌نویسد :

وقتی وارد شهر قم شدم دنبال آدرسی می‌گشتم یک جوان اهل مطالعه (طلبه ) که کتاب قطور زیر بغلش بود آدرس را به او نشان دادم همراه او سوار تاکسی شدم از او پرسیدم به تحصیل چه رشته ای مشغولید؟

پاسخ داد : فلسفه.

باز پرسیدم سال چندم هستید؟ گفت: نمی‌دانم پنج شش سال است. ولی تا آنجایی که دلم می‌خواهد برسم دست بردار نیستم گفتم مگر دوره لیسانس فلسفه ۴ سال نیست؟

جواب داد : من دنبال یک تکّه کاغذ پاره نمی‌گردم؛ علم چیز دیگری است.

دانشمند غربی می‌نویسد :

وقتی رفتار این طلبه را دیدم، من که به مدارک تحصیلی خود در الهیات، ریاضی و زبان‌شناسی می‌بالیدم

برای اولین بار در عمرم پی بردم که اینها تکه های کاغذ پاره است نه علم. (۲۵)

 

 

 

هـ : توصیه به تشکیل قدرت بین المللی در پیام حج رهبری :

در پیام بسیار بلند و جامع ولی امر مسلمین مدظله العالی به کنگره حج موضوعات بسیار مهم و کلیدی در ارتباط با جهان اسلام مطرح شده است که فهرست بخشی از آنها را مطرح می کنم:

*ضرورت تداوم ایستادگی و خسته نشدن در راه مبارزه علیه استبداد و استعمار

*حفظ هوشیاری در برابر حیله های مستکبران بین المللی

*بهره گیری از درس های حیات بخش بیداری اسلامی و تحولات اخیر جهان اسلام

*توجه جدّی به گرفتاری های اقتصادی ، ناکامی های غرب و اروپا در عراق و افغانستان

*گسترش قیام های مردمی در کشورهای غربی و ضرورت بهره برداری مسلمانان از این فرصت برای تشکیل قدرت بین الملل اسلامی (۲۶)      

 

پی نوشت :

(۱) تمام نهج البلاغه / سید صادق موسوی ج ۴ ص ۲۳۰

(۲)   شرح نهج البلاغه / مکارم شیرازی ج ۵ ص ۶۳۸

(۳)   مجمع البحرین / طریحی ماده (بَدَعَ )

(۴)   فرهنگ فقه / دایره المعارف فقه اسلامی ج ۲ ص ۷۵

(۵)   عوائد الایّام / نراقی ص ۱۱۰

(۶)   وسائل الشیعه/ حر عاملی ج ۸ ص ۳۳۵  

(۷)   نهج البلاغه / ترجمه دشتی خ۵۰ ص ۵۴

(۸)   عوالی اللئالی / ابن ابی جمهور ج ۱ ص ۳۷۴ ص۴۱۲

(۹)   مستدرک الوسائل / محدث نوری ج ۲ ص ۳۹۴

(۱۰) حکمت های درخشان / صابری یزدی ص ۵۶۷

(۱۱) عوالی اللئالی / ابن ابی جمهور ج ۱ ص ۳۷۴

(۱۲) سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه

(۱۳) کتاب الارشاد / شیخ مفید ج ۲ ص ۴۱۷

(۱۴) بحار الانوار / مجلسی ج ۷۸ ص ۳۷۰

(۱۵) المصباح / کفعمی ص ۶۸۶

(۱۶) فروع کافی / کلینی ج ۴ ص ۱۴۹

(۱۷) کتاب الامالی / شیخ طوسی ص ۵۱۸ مجلسی ۱۸

(۱۸) همان ص ۶۴ – ۶۵

(۱۹) اصول کافی / کلینی ج ص ۵۲

(۲۰) نهج البلاغه حکمت ۳۰۱

(۲۱) منیه المرید / شهید ثانی ص ۳۴۰

(۲۲) کتاب الکافی / کلینی ج ۲ ص ۶۷۲

(۲۳) کتاب الامالی / شیخ صدوق ص ۹۱/۶۴

(۲۴) کتاب الخصال / شیخ صدوق ص ۵۲۴/۱۳

(۲۵) روزنامه جمهوری اسلامی ۲۳/۰۷/۸۲

(۲۶) پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری مدظله العالی