یکشنبه ۱۴ آذر ۱۴۰۰ - الأحد 1 جماد أول 1443

(۱۳۹۰/۰۹/۰۴) خطبه های نماز جمعه شهرستان خوی – ۴ آذر ۱۳۹۰

خطبه اول الف : تقوی در خطبه های معصومین (۲۹) سوّمین خطبه امیرمؤمنان در نمازجمعه (۹) امیرمؤمنان (ع) در بخش قبلی خطبه چند ویژگی از خصوصیات و عملکرد گذشتگان را به ترتیب زیر مورد یادآوری قرار دادند ۱- مورد ستایش و پرستش قرار دادن دنیا ۲- مقدّم داشتن مادیّات دنیا بر همه چیز ۳- درنهایت […]

خطبه اول

الف : تقوی در خطبه های معصومین (۲۹)

سوّمین خطبه امیرمؤمنان در نمازجمعه (۹)

امیرمؤمنان (ع) در بخش قبلی خطبه چند ویژگی از خصوصیات و عملکرد گذشتگان را به ترتیب زیر مورد یادآوری قرار دادند

۱- مورد ستایش و پرستش قرار دادن دنیا

۲- مقدّم داشتن مادیّات دنیا بر همه چیز

۳- درنهایت کوچ کردن از دنیا بدون توشه

 

در ادامه همان موضوع ، خطاب به نمازگزاران جمعه می فرماید:

 

فَهَلْ بَلَغَکُمْ أَنَّ الدُّنْیَا سَخَتْ لَهُمْ نَفْساً بِفِدْیَهٍ ؟

آیا شنیده اید که دنیا خود را فدای آنان کرده باشد؟

أَوْ أَعانَتْهُمْ بِمَعُونَهٍ أَوْ أَحْسَنَتْ لَهُم‏ صُحْبَهً ؟

یا به گونه ای یاری شان داده یا با آنان به نیکی رفتار نماید؟

بَلْ أَرْهَقَتْهُمْ بِالْقَوادِحِ وَ أَوْهَقَتْهُمْ بِالْقَوارِعِ

نه هرگز! بلکه مشکلات دنیا چنان به آنها رسید که پوست و گوشتشان را درید

وَ ضَعْضَعَتْهُمْ بِالنَّوَائِبِ وَ عَفَّرَتْهُمْ لِلْمَناخِرِ

با سختی ها آنان را سست و با مصیبت ها ذلیل و خوارشان کرد

وَ وَطِئَتْهُمْ بِالْمَناسِمِ وَ أَعانَتْ عَلَیْهِمْ (۱)

و بینی آنان را به خاک مالید وگردش روزگار را برضدّ آنها برانگیخت

 

 

ب : مباحث اخلاقی (۳)

خیر دنیا و آخرت

از امیرمؤمنان(ع) روایت شده است که رسولخدا(ص) فرمود :

مَنْ أُعْطِیَ أَرْبَعَ خِصَالٍ فِی الدُّنْیَا

به کسی که چهار خصلت در دنیا داده شده

فَقَدْ أُعْطِیَ خَیْرَ الدُّنْیَا وَ الآخِرَهِ

خیر دنیا و آخرت به او عطا شده

وَ فَازَ بِحَظِّهِ منْهُمَا

و بهره خود را از دنیا و آخرت گرفته است

*       وَرَعٌ یَعْصِمُهُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ

پارسایی که او را از محرمات خدا نگه دارد

*       وَ حُسْنُ خُلُقٍ یَعِیشُ بِهِ فِی النَّاسِ

اخلاق نیکی که با آن درمیان مردم زندگی کند

*       وَ حِلْمٌ یَدْفَعُ بِهِ جَهْلَ الْجَاهِلِ

بردباری که بوسیله آن جهالت نادان را دفع کند

*       وَ زَوْجَهٌ صَالِحَهٌ تُعِینهُ

همسر شایسته ای که یاری کند او را

*       عَلَى أَمْرِ الدُّنْیَا وَ الآخِرَه (۱)

در کارهای مربوط به دنیا و آخرت

 

 

توضیحات:

۱- معنی وَرع :

*       در اقرب الموارد می‌نویسد :

وَرِعَ الرَّجُلُ: اَیْ جانَبَ الاِثْمَ وَکَفَّ عَنِ الْمَعاصِی وَالشُّبَهاتِ (۲)  

*       در التعریفات می‌نویسد :

اَلْوَرَعُ اِجْتِنابُ الشُّبَهاتِ خَوْفاً مِنَ الْوُقُوعِ فِی الْمُحَرَّماتِ (۳)

 

۲- معنی ورع در روایات :

*       امیرمؤمنان (ع) فرمود : اَلْوَرَعُ الْوُقُوفُ عِنْدَ الشُّبْهَهِ (۴)  

  •        رسولخدا(ص) فرمود : اَلْوَرِعُ اَلَّذِی یَقِفُ عِنْدَ الشُّبْهَهِ (۵)  

 

۳- ورع در نامه امیرمؤمنان(ع) به والی خود:

امیرمؤمنان(ع) در نامه ای به عثمان بن حنیف که والی او در منطقه بصره بود چنین می نویسد:

فَقَدْ بَلَغَنِی أَنَّ رَجُلاً مِنْ فِتْیَهِ أَهْلِ الْبَصْرَهِ

به من گزارش دادند که مردی از سرمایه‌داران بصره،

دَعَاکَ إِلَى مَأْدَبَهٍ فَأَسْرَعْتَ إِلَیْهَا

تو را به مهمانی خویش فراخواند و تو به سرعت به سوی آن شتافتی

تُسْتَطَابُ لَکَ الأَلْوَانُ

خوردنی‌های رنگارنگ برای تو آوردند،

وَ تُنْقَلُ عَلَیْکَ الْجِفَانُ

و کاسه های پر از غذا پی در پی جلوی تو نهادند

وَ مَا ظَنَنْتُ أَنَّکَ تُجِیبُ إِلَى طَعَامِ قَوْمٍ

گمان نمی‌کردم مهمانی مردمی را بپذیری که

عَائِلُهُمْ مَجْفُوٌّ وَ غَنِیُّهُمْ مَدْعُوٌّ

نیازمندانشان محروم شده ، و ثروتمندانشان دعوت شده‌اند

فَانْظُرْ إِلَى مَا تَقْضِمُهُ مِنْ هَذَا الْمَقْضَمِ

اندیشه کن در کجایی؟ و بر سر کدام سفره می خوری؟

فَمَا اشْتَبَهَ عَلَیْکَ عِلْمُهُ فَالْفِظْهُ

پس آن غذاهایی که (حلال و حرام بودنش را نمیدانی) مشتبه است دور بیفکن.

أَلا وَ إِنَّ لِکُلِّ مَأْمُومٍ إِمَاماً یَقْتَدِی بِهِ

آگاه باش! هر پیروی را امامی است که او را پیروی می‌کند،

وَ یَسْتَضِی‌ءُ بِنُورِ عِلْمِهِ

و از نور دانشش روشنی می‌گیرد،

أَلا وَ إِنَّ إِمَامَکُمْ قَدِ اکْتَفَى

آگاه باش! امام شما اکتفا می کند

مِنْ دُنْیَاهُ بِطِمْرَ یْهِ

از دنیای خود به دو جامه فرسوده،

وَ مِنْ طُعْمِهِ بِقُرْصَیْهِ

و به دو قرص نان

أَلا وَ إِنَّکُمْ لا تَقْدِرُونَ عَلَى ذَلِکَ وَ لَکِنْ

بدانید که شما توانایی چنین کاری را ندارید امّا

أَعِینُونِی بِوَرَعٍ وَ اجْتِهَادٍ وَ عِفَّهٍ وَ سَدَادٍ (۶)

با پرهیزکاری و تلاش فراوان و پاکدامنی و راستی مرا یاری دهید

 


 

 خطبه دوم

الف : مناسبت های هفته:

شنبه ۵ آذر

*        سالگرد تشکیل بسیج به فرمان حضرت امام (ره) (۱۳۵۸٫ش) و روز بسیج

یکشنبه ۶ آذر

  •         اول محرم الحرام و آغاز سال ۱۴۳۳ قمری

*        و آغاز هفته احیای امر به معروف و نهی از منکر

دوشنبه ۷ آذر

  •         دوم محرم روز ورود کاروان ابا عبدا… الحسین (ع) به سرزمین کربلا (۶۱٫ق)

پنجشنبه ۱۰ آذر

*       سالگرد شهادت آیت الله سیّد حسن مدرّس و روز مجلس (۷)  

 

 

ب : حوادث جهان اسلام :

در طول هفته گذشته شاهد چند اتفاق مهم در جهان اسلام بودیم:

  1- انقلاب دوم مردم مصر :

به دنبال خُلف وعده های نظامیان حاکم بر مصر بار دیگر مردم مبارز و انقلابی مصر به خیابان‌ها آمده و جهت بیرون راندن بقایای رژیم حسنی نامبارک که با همکاری آمریکائیان حکومت این کشور را به عهده گرفتند بیش از ۵۰ شهید و متجاوز از ۲ هزار مجروح دادند و اکنون نیز ادامه دارد.

 

۲- توطئه علیه سوریه :

لغو عضویت سوریه در اتحادیه عرب توسط کشورهای عضو با سرکردگی عربستان سعودی و به دنبال آن چند کشور اروپائی به سرکردگی انگلستان، فرانسه، آلمان و با صحنه گردانی آمریکا قطعنامه ای را در زمینه حقوق بشر علیه سوریه آماده ارائه به سازمان ملل کرده‌اند

این در حالی است که هم اتحادیه عرب و هم کشورهای غربی و اروپائی با گستاخی و بی‌شرمی تمام ازکنار جنایات و قتل‌عام‌‌های حاکمان یمن ، بحرین و رژیم صهیونیستی با بی‌تفاوتی تمام عبور می‌کنند.

 

۳-کشتار مردم قطیف در عربستان:

کشتار مردم قطیف در عربستان سعودی از جمله حوادث جهان اسلام بود که هفته گذشته اتفاق افتاد و دست رژیم پادشاهی حاکم بر عربستان به خون مردم مظلوم قطیف آغشته شد

لازم به یادآوری است رژیم پادشاهی عربستان در طول سال ها جنایات و قتل عام های اسرائیل علیه مردم مظلوم فلسطین نه تنها یک سرباز در حمایت از فلسطینیان اعزام نکرد بلکه از محکوم کردن لفظی نیز خودداری کرده؛ لکن برای قتل عام مردم مسلمان و بی دفاع یمن و بحرین لشکرکشی کرده و برای ضربه زدن به حکومت سوریه با آمریکا و اروپا متحد شده است.

 

۴-کناره گیری علی عبدالله صالح از قدرت:‌

علی عبدالله صالح پس از ۱۰ ماه جنایت و قتل عام مردم یمن در نهایت نتوانست در برابر پایداری مردم به پا خواسته یمن مقاومت کند در نهایت با کناره‌گیری از قدرت شکست خود را پذیرفت. (۸)

 

 

ج : ورود کاروان امام حسین (ع) به کربلا :

شـیـعـیـان دیـگـر هـوای نـیـنوا دارد حسین        روی دل بـا کاروان کـربلا دارد حسـین

بس که محمل ها رود منزل به منزل باشتاب        کس نمیداند عروسی یا عزا دارد حسین

روز دوم محرم کاروان اباعبدالله الحسین(ع) وارد کربلا شد لازم به ذکر است که امام حسین (ع) در طول مسیر مکه تا کربلا با تعداد زیادی از شخصیت ها ملاقات کرد از جمله آنان فرزدق شاعر بود

 

شخصیت فرزدق :

قبل از اینکه جریان این ملاقات را توضیح بدهیم ابتدا لازم است نکته هایی را در ارتباط با شخصیت و جایگاه فرزدق یادآوری کنیم:

*       بر اساس گزارش کتب تاریخی پدران و اجداد فرزدق از اشراف عرب بوده اند.(۹)

*       قصیده میمیه او در مدح امام زین العابدین(ع) در تاریخ معروف است:

مرحوم سید محسن امین می نویسد :

هَذِهِ الْقَصیدَهُ قَلَّما یَخْلُوا مِنْها وَ مِنْ خَبَرِها کِتابُ اَدَبٍ اَوْ تارِیخٍ وَ ذلِکَ لِسَبَبَیْنِ

اَوَّلاً : لِاَنَّها قَصیدَهٌ یَتَعَلَّقُ بِفَضْلِ اِمامٍ (ع) عَظیمٍ مِنْ اَئِمَّهِ اَهْلِ الْبَیْتِ

وَ ثانِیاً: لِدَلالَتِها عَلی جُرأَهٍ عَظیمَهٍ مِنَ الْفَرَزْدَقِ (۱۰)  

*       موقع نقل جریان ملاقات ، ملاحظه خواهید فرمود که امام حسین (ع) از فرزدق درخواست نفرمود که کاروان او را همراهی کند.

به نظر می رسد شاید علت عدم درخواست این بوده باشد که امام (ع) می خواست فرزدق بماند تا آن قصیده میمیه را در شرایط خاص سیاسی حاکم برجامعه اسلامی در دوران هشام بن عبدالملک بسراید.

*       عبدالرحمان جامی در سلسله الذهب نقل می کند :

زنی فرزدق را در خواب دید و ازجایگاه او در برزخ سوال کرد.

فرزدق گفت : خدا به خاطر قصیده میمیه مرا بخشید.

بعد جامی خودش اضافه میکند: اگر خدا همه عالم را بخاطر این قصیده بیامرزد جا دارد.(۱۱)  

 

چند بیت از قصیده

لَیْسَ قَوْلُکَ مَنْ هَذا؟ بِـضائِـرِهِ       اَلْعَرَبُ تَعْرِفُ مَنْ اَنْکَرْتَ وَالْعَجَمُ

هَذا عَلِیٌّ رَسُولُ اللهِ(ص) والِدُهُ       اَمْسَتْ بِـنُورِ هُـداهُ یَهْتَدِی الاُمَمُ

لَوْ یَعْلَمُ الرُّکْنُ مَنْ قَدْجاءَ یَثْلِمُهُ       لَـخَرَّ یَـثْـلِمُ مِـنْـهُ ما وَطَأَ الْقَدَمُ

مَنْ یَعْـرِفُ اللهَ یَعْرِفُ اَوْلَوِیَّهَ ذا       فَالدِّینُ مِنْ بَیْتِ هَذا نالَهُ الاُمَمُ(۱۲)

 

جریان ملاقات فرزدق:

ابن جوزی در تذکره الخواص می نویسد :

امام حسین (ع) که از مکّه خارج شد در بوستان بنی عامر با فرزدق شاعردیدار کرد

خطاب به امام حسین (ع) عرض کرد:

اِلی اَیْنَ یَابْنَ رَسُولِ اللهِ (ص)! ما اَعْجَلَکَ عَنِ الْمَوْسِمِ ؟

ای فرزند پیامبر(ص) به کجا می روی؟ چرا حج را با شتاب رها می کنی؟

امام(ع) در پاسخ فرمود:

لَوْ لَمْ اَعْجَلْ لَاُخِذْتُ اَخْذاً فَاَخْبِرْنِی یا فَرَزْدَقُ عَمّا وَراءَ کَ ؟

اگر نشتابم دستگیر می شوم ، پس بگو ای فرزدق چه خبر از پشت سرت؟

فرزدق در پاسخ گفت:

تَرَکْتُ النّاسَ بِالْعِراقِ قُلُوبُهُمْ مَعَکَ وَ سُیُوفُهُمْ مَعَ بَنِی اُمَیَّهَ فَاتَّقِ اللهَ فِی نَفْسِکَ وَارْجَعْ

مردم عراق را پشت سر نهادم درحالیکه دلهایشان با تو و شمشیرهایشان با بنی امیّه بود پس از خدا بر جان خود بترس و برگرد

فَقالَ لَهُ : یا فَرَزْدَقُ انَّ هؤُلاءِ قَوْمٌ

امام (ع) به وی فرمود : ای فرزدق اینان مردمی هستند

لَزِمُوا طَاعَهَ الشَّیْطَانِ

که به پیروی از شیطان، پیوسته

وَ تَرَکُوا طَاعَهَ الرَّحْمَانِ

و از پرستش (خدای) رحمان گسسته اند

وَ اظْهَرُوا الفَسَادَ فِى الاَرْضِ

در زمین، تباهی را آشکار کرده اند،

وَ ابْطَلُوا الحُدُودَ

حدود را میرانده،

وَ شَرِبُوا الْخُمُورَ

و میگساری کرده اند

وَاسْتَأْثَرُوا فِى امْوَالِ

و از دارایی محروم ساخته اند

الْفُقَرَاءِ وَ الْمَسَاکینَ

بینوایان و درماندگان را

وَ انَا اوْلَى مَنْ قَامَ بِنُصْرَهِ دِینِ اللّهِ

من سزاوارم به یاری دین خدا

وَ اعْزازِ شَرْعِهِ

و گرامیداشتِ شرع او

وَ الْجِهَادُ فِى سَبِیلِهِ

و جهاد در راهش

لِتَکُونَ کَلِمَهُ اللّهِ هِىَ الْعُلْیا (۱۳)

تا سخن خدا برترین باشد.

 

پی نوشت :

(۱) تمام نهج البلاغه / سید صادق موسوی   ج ۴   ص ۲۳۱

(۲) بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۶۹ ص۴۰۴

(۳) اقرب الموارد / شرطونی ماده (ورع)

(۴) التعریفات / سید جُرجانی ماده (ورع)

(۵) غررالحکم / آمدی ج ۲ ص۵۳۳

(۶) کنزالعمال / متقی هندی ح ۷۲۸۹

(۷)   نهج البلاغه / ترجمه دشتی نامه ۴۵  

(۸)   سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه

(۹)   سایت های خبری

(۱۰) الکنی و الالقاب / محدث قمی ج ۲ ص ۵۰۴

(۱۱) دیوان / فرزدق (مقدمه) ص ۷

(۱۱) ریحانه الادب / مدرس ج ۴ ص ۳۲۷

(۱۲) الکنی و الاقاب / محدّث قمی ج ۲ ص ۵۰۷

(۱۳) تذکره الخواص / ابن جوزی ص ۲۴۰