شنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۰ - السبت 29 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۰/۰۹/۰۶) ملاقات عمروبن قیس با امام حسین(ع)

مکان : مسجد ملااحمد دعوت کننده : هیئت امنای مسجد ملااحمد شرکت کنندگان : عزاداران حسینی و جمعی ازمردم مناسبت : ماه محرم ۱۴۳۳٫ق موضوع : ملاقات عمربن قیس با امام حسین(ع) سخنران : امام جمعه و رییس حوزه های علمیه خوی   ملاقات عمروبن قیس المشرقی با امام حسین (ع) در منزل بنی مقاتل […]

مکان : مسجد ملااحمد

دعوت کننده : هیئت امنای مسجد ملااحمد

شرکت کنندگان : عزاداران حسینی و جمعی ازمردم

مناسبت : ماه محرم ۱۴۳۳٫ق

موضوع : ملاقات عمربن قیس با امام حسین(ع)

سخنران : امام جمعه و رییس حوزه های علمیه خوی

 

ملاقات عمروبن قیس المشرقی با امام حسین (ع) در منزل بنی مقاتل :

مرحوم شیخ طوسی

در رجال خود او را از اصحاب امام حسیـن (ع) نام برده است

مرحوم بَـرقـی

وی را از اصـحـاب ابـاعـبـدالله الـحــسـیــن (ع) شمرده است

 

مرحوم کشّی در رجال خود می‌نویسد:

 

عَنَّ عَمْرو بْنِ قِیسُ الْمَشْرِقِیِّ قَالَ :

دَخَـلْـتُ عَـلَى الْحُسَـیْنِ بـنِ عَـلی صَـلَـوَاتُ اللَّهِ عَـلَیْهِ أَنَا وَ ابْنُ عَمٍّ لِی وَ هُوَ فِی قَصْرِ بَنِی مُقَاتِلٍ فَسَلَّمت عَلَیْهِ

مـن و پـسـرعمـویـم در قـصـر بـنـی مقاتل خدمت امام (ع) رسیده سلام کردیم

أَقْـبَلَ عَلَیْنَا فَقَالَ جِئْـتُمَا لِـنُـصْرَتِی؟ رو به ما کردم و فرمود: برای یاری من آمده اید ؟

فَـقُـلْـتُ لَـهُ : عرض کردم :

اَنَا رَجُلٌ کَبِیرُ السِّنِّ مـن پـیـرمـرد هـسـتـم

کَـثِـیـرُ الْـعِـیَــالِ و عیالم فراوان است

وَ فِـی یَدَیَّ بَـضَائِـعُ لِلنَّاسِ و امـوال مـردم نــزد مـن اسـت

وَ لا أَدْرِی مَــا یَـکُــونُ و نـمـی دانــم چـه مـی شـود؟

وَ أَکْـرَهُ أَنْ أُضِـیـعَ أَمَـانَـتِـی و نمی خوام امانتم را تباه سازم

وَ قَالَ لَهُ ابْـنُ عَمِّی مِثْلَ ذَلِکَ پـسر عمویم نیـز همچون من بهانه آورد

فَقالَ لِـی : فَانْـطَـلِـقَا پـس امـام (ع) بـه مـن فـرمـود: بـروید

فَلا تَسْمَعَا لِی وَاعِـیَهً کـه فـریاد خـواهی مـرا نـشـنوید

وَ لا تَرَیَا لِـی سَـوَاداً و سیاهی (خیمه های) مرا نـبـینید

فَإِنَّهُ مَنْ سَمِعَ وَاعِیَتَنَا زیرا هرکه دادخواهی ما را بـشنود

أَوْ رَأَى سَــوَادَنَــا و یا سیاهی خیمه های ما را بـبـیند

فَلَمْ یُجِبْـنَا اَو یُغِـثْنَا و پاسخ نـگـوید و بـه داد ما نرسد

کَانَ حَـقّـاً عَـلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ خـدا را مـی سـزد

أَنْ یُکِبَّهُ عَلَى مَنْـخِرَیْهِ فِی النَّار (۱) که او را بـه رو در آتـش افـکـنـد

تحلیل عناوین ملاقات :

 

در این ملاقات کوتاه و مطالب مطرح شده موضوعات مهم سیاسی، اجتماعـی و اعتـقـادی وجـود دارد که بـرای عبـرت آموزی نیاز به تجزیه و تحلیل دارد.

الف : ضعف‌های موجود در قیس و همراه او :

۱- درک نـکردن تـکلیف خـود در مقابل امام (ع):

عمروبن قیس می گوید :

وقتی به محضر امام (ع) رسیدیم پسر عموی من از امام (ع) پرسید :

یَا اَبا عَبْدِاللَّه(ع)‏ هَذَا الَّذِی أَرَىْ خِـضَابٌ أَوْ شَعْرُ کَ ؟ (۲)

جا داشت ایـشـان از فـلسفه قـیـام امام (ع) و تـکلیف خـود در ایـن زمـیـنه مـی‌پـرسـید. لکن به جای آن از رنگ محاسن امام (ع) می‌پرسد این دلیل اوج انحطاط فکـری است.

۲- پاسخ منفی به پرسش امام (ع) :

عمربن قیس می‌گوید : امام (ع) در پاسخ پسر عموی من فرمود :

 

خِـضَابٌ وَ الشَّـیْبُ إِلَـیْـنَا بَـنِـی هَاشِـمٍ اَسْـرَعُ

رنگ موی من مربوط به خضاب است و پیری ما بنی هاشم زودرس بوده

ثُـمَّ أَقْـبَلَ عَلَـیْـنَا فَـقَالَ: جِـئْـتُـمَا لِـنُـصْرَتِی ؟

سـپـس بـا تـوجه بـه ما فـرمود : آیا بـرای یـاری مــن آمـده‌ایــد؟

قبلاً یادآوری نمودیم که قیس بر اساس نظر رجال شناسان از اصحاب امام حسن (ع) یا امام حسین (ع) بود یعنی از پیروان اهل‌بیت (ع) بوده لذا جـا داشت زمانـی که امام (ع) پـرسید آیا برای یاری من آمده‌اید؟ پـاسـخ آنـان بـه امـام (ع) مـثـبـت بـاشـد ؛ لـکـن جـواب منفی دادند.

چون در فراز بعدی توجیهات عمرو را می‌آوریم:

سپس عمرو اضافه می کند:

فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَمِّی مِثْلَ ذَلِک‏ یعنی پسرعموی من نیز مانند من بهانه آورد

۳- بهانه های بی مورد :

عمروبن قیس در برابر پرسش امام (ع) جِئْتُمَا لِنُصْرَتِی‏؟ چـنـد نـکـتــه را بـه عـنـوان بـهـانــه مـطــرح کــرد :

  • بالا بودن سطح سن اَنَا رَجُلٌ کَبِیرُ السِّنِّ

در حالـیـکه تـعـداد زیـادی از شـهـدای اسـلام حتی در میان شهدای کربلا کَبِیرُ السِّنِّ بودند

  • زیـاد بـودن اولاد کَـثـیـرُ الـعَـیـال

آقای عمروبن قیس غفلت داشت که در آیات و روایات از اولاد و عـیال به عنوان عامل آزمایش انسان یاد شده است

خداوند می فرماید : اَنَّما اَمْوالُکُمْ وَ اَوْلادُکُمْ فِتْنَه (۳)

جـز ایـن نیست که دارائـی‌ها و فـرزندان شما وسیـله آزمایش هستند

از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :

اِنَّ فِـی مالِ الرَّجُلِ فِتْـنَهٌ وَ فِـی زَوْجَـتِهِ فِـتْـنَـهٌ وَ وَلَـدِهِ (۴)

همانا دارایی انسان مایه آزمایش است و زن و فرزند او نیز وسیله امتحان می باشد

عمروبن قیس نتوانست در این آزمایش موفق شود چون سرپرستی عیال و رسیدگی به امورات آنان را بر یاری امام واجب الاطاعه مقدّم داشت.

  • امانت دار مردم بودن فِـی یَدَیَّ بَـضائِـعُ لِلنّاسِ

واژه بَـضائِع جمع بِضاعَه است به معنای مال التجاره یعنی پول یا کالای تجارتی

 

البته امانت مردم موضوع مهمی است چون حقوق الناس به قدری اهمیت دارد که:

 

روای می گوید : اباعـبـدالله الحـسـین(ع) صـبـح روز عـاشـورا بـه من دستور داد:

نـادِ أَنْ لا یُـقْـتَـلَ مَـعِـی رَجُـلٌ عَـلَـیْـهِ دَیْـنٌ وَ نـادِ بِها فِی الْـمَوالِـی فَـانِّی سَـمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ یَقُولُ : مَنْ ماتَ وَ عَلَیْه ِدَیْنٌ اُخِذَ مِنْ حَسَناتِهِ یَوْمَ الْقِیامَهِ (۵)

در کتب تاریخ و مقاتل نقل شده بعد از این اعلان مردی خدمت اباعبدالله الحسین (ع) عـرض کـرد:

إِنَّ إِمْـرَئَـتِـی تَـکَـفَّـلَتْ عَـنّـی

امام (ع) فرمود :

وَ ما کِـفالَـهُ اِمْـرَئَـهٍ وَ هَـلْ تَـقْـضِـی إِمْـرَئَــهٌ (۶)

و در نقل دیگر وارد شده

مـردی عـرض کـرد : مـن بـدهــی دارم چـه کـنــم؟ امام (ع) فرمود : هرکه بدهی دارد با من پیکار نکند. (۷)

لذاآقای عمرو بن قیس نیز می توانست از امام (ع) بـپــرسـد و او نـیــز تـکلیف وی را مشخص کند.

پی نوشت :

 

(۱) فرهنگ جامع سخنان امام حسین(ع) / جمعی از نویسندگان ص ۴۱۳

(۲) معجم الرجال الحدیث / آیه الله خویی ج ۴ ص ۱۳۵‏

(۳) سوره انفال آیه ۲۸

(۴) کنز العمال / متقی هندی ح ۴۴۴۹۰

(۵) احقاق الحق / قاضی نورالله ج ۱۹ ص ۴۲۹

(۶) احقاق الحق / قاضی نورالله ج ۱۹ ص ۴۲۹

(۷) فرهنگ جامع امام حسین (ع) / جمعی از نویسندگان ص ۴۶۸