جمعه ۲۴ دی ۱۴۰۰ - الجمعة 11 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۰/۱۲/۰۲) اخلاق کارگزاران حکومتی (۲)

مکان : سالن اجتماعات فرمانداری دعوت کننده : فرماندار محترم شرکت کنندگان : اعضای شورای اداری مناسبت : هفتمین شورای اداری در سال ۹۰ موضوع : اخلاق کارگزاران حکومتی (۲) سخنران : امام جمعه و رییس حوزه های علمیه خوی   جلسه گذشته مطالبی در ارتباط با نامه امیرمؤمنان(ع) به والی خود ( اشعث بن […]

مکان : سالن اجتماعات فرمانداری

دعوت کننده : فرماندار محترم

شرکت کنندگان : اعضای شورای اداری

مناسبت : هفتمین شورای اداری در سال ۹۰

موضوع : اخلاق کارگزاران حکومتی (۲)

سخنران : امام جمعه و رییس حوزه های علمیه خوی

 

جلسه گذشته مطالبی در ارتباط با نامه امیرمؤمنان(ع) به والی خود ( اشعث بن قیس ) درآذربایجان که خلاصه مطالب مطرح شده به ترتیب زیر است:

 

۱- بیان بیوگرافی و سوابق اَشعَث بن قیس

۲- اشاره به محدوده آذربایجان در عصر امیرمؤمنان(ع) با استفاده از منابع مربوطه

۳- قرائت فراز اوّل متن نامه (وَ إِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بطُعْمَهٍ وَ لَکِنَّهُ فِی عُنُقِکَ أَمَانَهٌ)

با توضیح معنی واژه « طُعْمَهٍ » و بیان نمونه هایی از آثار و تبعات «طعمه تلقی کردن مسئولیت»و توضیح معنی واژه «امانت» و تبیین آثار و برکات امانت تلقی کردن مسئولیت اکنون فرازهای بعدی نامه را پی می گیریم:

 

وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَکَ  

باید از فرمانده و امام خود اطاعت کنی

 

لَیْسَ لَکَ أَنْ تَفْتَاتَ فِی رَعِیَّهٍ    

تو حق نداری نسبت به رعیت استبداد ورزی

 

وَ لا تُخَاطِرَ إِلاَّ بِوَثیقَهٍ          

و بدون دستور به کار مهمی اقدام کنی

 

وَ فِی یَدَیْکَ مَالٌ مِنْ مَالِ اللَّهِ (عَزَّ وَ جَلَّ)  

در دست تو اموالی از ثروت های خدای بزرگ و عزیز است

 

وَ أَنْتَ مِنْ خُزَّانهِ حَتَّى تُسَلِّمَهُ إِلَیَّ    

و تو خزانه دار آنی تا به من بسپاری

 

وَ لَعَلِّی أَلاَّ أَکُونَ شَرَّ وُلاتِکَ لَکَ وَ السَّلام‏(۱)

امیدوارم برای تو بدترین زمامدار نباشم. با درود

 

 

توضیحات :

 

۱- « تَفْتَاتَ » مانند کلمه «تَحْتاجَ » از اِفْتِیات است و ریشه آن فوت می باشد و اِفْتِیات به معنای استبداد است در عرب می گویند :

 

اَلسَّبْقُ اِلَی الشَّیْئِ مِنْ دُونِ اِئْتِمارِ مَنْ یُؤْتَمَرُ اِلَیْه

و در فارسی به «خود سری کار کردن» ترجمه می شود

 

لازم به ذکر است در بعضی از نسخه های نهج البلاغه « تَفتَئِتَ » مطرح شده است مضارع « اِفْتَأتَ» از باب اَفْتِعال است. باز به معنای استبداد رأی می باشد.

 

۲- « تُخَاطِرَ » لغت شناسان می نویسند:

اَلْمُخاطَرَهُ : اَلاِقْدامُ فِی الْاُمُورِ الْعِظامِ وَ الاِشْرافِ فِیها عَلَی الْهَلاکِ

یعنی به کارهای بزرگ اقدام کردن و خود را به هلاکت انداختن

 

۳- «وَثیقَهٍ» گفته می شود :

اَلْوَثیقَهُ ما یُوثَقُ بِهِ فِی الدّین

یعنی چیزی که از نظر دین مورد اعتماد و وثوق است.

 

۴- « خُزَّانِهِ » لازم به ذکر است که در بعضی نسخه ها «خُزّانی» مطرح شده است.کلمه «خُزان » جمع «خازن» همانند «طلاّب» که جمع «طالب» است.

 

و در معنی آن نوشته شده :

هُوَّ الَّذِی یَتَوَلِّی حِفْظَ الْمالِ الْمَخْزُون (۲)

یعنی کسی است که متولی حفظ اموال خزانه است.

 

برداشت ها از نامه امیرمؤمنان (ع) :

 

از محتوای نامه امام (ع) چند مطلب مهم و اساسی برداشت می شود که ضرورت دارد مسئولان محترم نظام جمهوری اسلامی در مرحله عمل مورد عنایت ویژه قرار بدهند:

 

۱- از نظر امیرمؤمنان (ع) اطاعت و پیروی مسئول از دستورات مافوق خود لازم و ضروری است « وَ أَنْتَ مُسْتَرْعًى لِمَنْ فَوْقَکَ»

 

۲- برخورد خشن ، تحکم آمیز و استبداد با مردم تحت هر عنوانی از دیدگاه امیرمؤمنان (ع) محکوم است.

« لَیْسَ لَکَ أَنْ تَفْتَاتَ فِی رَعِیَّهٍ »

چون موارد برخورد تند از نظر قوانین اسلام مشخص شده است لذا باید در این موارد بر اساس قانون عمل کرد.

 

۳- در انجام دادن کارهای مهم و مخاطره آمیز لازم است ضمن هماهنگی با مافوق ابعاد موضوع کاملا سنجیده شود تا از آسیب های جانبی محفوظ بماند. « وَ لا تُخَاطِرَ إِلاَّ بِوَثیقَهٍ »

 

۴- از دیدگاه امیرمؤمنان (ع) اموال تحت اختیار مسئول، «مال الله» هستند که در اصطلاح بیت المال می گویند و مسئول به عنوان متولی اموال خزانه دار است و باید در حراست بیت المال تلاش و جدیت نموده و آن را به مافوق خود تسلیم نماید.« وَ فِی یَدَیْکَ مَالٌ مِنْ مَالِ اللَّهِ وَ أَنْتَ مِنْ خُزَّانِهِ حَتَّى تُسَلِّمَهُ إِلَیَّ »

 

یادآوری های انتخاباتی :

چند مطلب را در ارتباط با انتخابات مجلس شورای اسلامی در روز ۱۲ اسفند ماه لازم به یادآوری می دانم:

۱- توجه به حساسیت انتخابات از نظر شرایط سیاسی ویژه حاکم منطقه ای و بین المللی و تلاش شبانه روزی دشمنان جهت ایجاد اختلال در روند اجرایی انتخابات

 

۲- نهایت تلاش و کوشش برای بالابردن هرچه بیشتر سطح حضور مردم بر سرصندوق های رأی چون یک موضوع حیثیتی برای انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی است

 

۳- نهایت همکاری با ناظران و مجریان در روز انتخابات از لحاظ در اختیار گذاشتن امکانات لازم درخواستی

 

۴- وارد نشدن در عرصه حمایت از نامزد خاص بدلیل اینکه این کار موجب آسیب دیدن خود مسئول و مجموعه مربوطه می شود.

 

۵- مواظبت کامل بر اعمال ، رفتار و برخوردهای زیرمجموعه در ایام تبلیغات انتخاباتی نامزدها جهت جلوگیری از مشکلات احتمالی

 

۶- در عین حال که همه می دانید باز یادآوری می کنم اینجانب هیچکدام از نامزدها را مورد حمایت ویژه قرار نداده و نخواهم داد و هرگونه شایعات احتمالی را از هم اکنون تکذیب میکنم.

در پایان لازم می دانم از تلاش های صادقانه تمامی دستاندرکاران موضوع انتخابات در استان و شهرستان کمال قدردانی و تشکر را داشته باشم

 

که تاکنون به نحو احسن رسالت خویش را انجام داده اند بویژه از جناب آقای فرماندار و سایر همکاران ایشان و اعضای محترم هیئت های نظارت و اجرایی انتخابات

 

پی نوشت :

(۱) نهج البلاغه / ترجمه دشتی   ص ۴۸۴

(۲) منهاج البراعه / علامه خویی (ره) ج ۱۷ ص ۱۴۵