سه شنبه ۹ آذر ۱۴۰۰ - الثلاثاء 25 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۱/۰۲/۰۱) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱

خطبه اول:   الف : تقوی از دیدگاه قرآن (۱۱) :   قالَ اللّهُ تَبارَ کَ وَ تَعالى:   وَ اتَّقُوا یَوْماً تُرْجَعُونَ فیهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفّى کُلُّ نَفْسٍ ما کَسَبَتْ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ (۱)   از روزی بترسید که در آن روز شما را بسوی خدا باز می گردانند.سپس به هر کس […]

خطبه اول:

 

الف : تقوی از دیدگاه قرآن (۱۱) :

 

قالَ اللّهُ تَبارَ کَ وَ تَعالى:

 

وَ اتَّقُوا یَوْماً تُرْجَعُونَ فیهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفّى کُلُّ نَفْسٍ ما کَسَبَتْ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ (۱)

 

از روزی بترسید که در آن روز شما را بسوی خدا باز می گردانند.سپس به هر کس پاداش آنچه را انجام داده باز پس داده می‌شود و به آنها ستم نخواهد شد .

 

توضیح :

 

چند مطلب را در ارتباط با آیه شریفه لازم به یادآوری می‌دانم :

 

۱- جلال الدّین سیوطی از مفسران اهل سنّت در تفسیر خود بنام الدّر المنثور در ذیل آیه شریفه از شش منبع از منابع اهل سنت نقل کرده که این آیه شریفه آخرین آیه است که به رسولخدا (ص) نازل شده است.(۲)

 

لازم به ذکر است که در روایات اهل بیت (ع) در این رابطه چیزی مطرح نشده است ، لذا نوع مفسران شیعه این دیدگاه را به سیوطی نسبت داده اند.

 

*       مرحوم علامه طباطبایی می‌نویسد :

 

وَ قَدْ قِیلَ : اِنَّ هذِهِ الْآیَهَ … آخِرُ آیَهٍ نزَلَتْ عَلی رَسولِ الله(ص) (۳)

 

*       سپس در بحث روایی می‌نویسد :

 

وَ فی الدّر المَنثور بِطُرُقٍ عَدیدَهٍ … اَنَّ آخِرَ آیَهٍ نَزَلَتْ مِنَ الْقُرآنِ قُوْلَهُ تَعالی وَ اتقوا یَوْماً تُرْجَعون فیهِ اِلَی الله(۴)    

 

۲- در آیات متعدد قرآن همانند این آیه شریفه موضوع بازگشت انسان‌ها بسوی خداوند مطرح شده است. مانند آیات زیر :

 

*       مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَیْها ثُمَّ إِلى‏ رَبِّکُمْ تُرْجَعُون(۵)   

 

هرکه کار نیکو کند به سود خود کند و هرکه بد کند به زیان خود ، زان پس بسوی پروردگارتان بازگردانده می‌شوید

 

*       قُلْ لِلَّهِ الشَّفاعَهُ جَمیعاً لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ثُمَّ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ (۶)  

 

فرمان روایی آسمان ها و زمین از آن اوست و سرانجام بسوی او باز گردانده می شوید

 

*       کُلُّ نَفْسٍ ذائقَهُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَیْنا تُرْجَعُونَ (۷)  

 

همه کس مرگ را خواهد چشید و سپس بسوی ما باز گردانده خواهید شد .

 

اکنون این پرسش مطرح می‌شود که مگر ما از خداوند جدا هستیم که بخواهیم پس از مرگ بسوی او بازگردیم .

 

در صورتی که خداوند می‌فرماید :

 

نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَریدِ (۸)

 

یعنی ما از رگ گردن به او ( انسان ) نزدیکتریم

 

و یا می ‌فرماید :

 

وَ هُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ ما کُنْتُم‏ (۹)      

 

یعنی هرکجا باشید او (خدا) با شما است ؟

 

در پاسخ باید گفت :

 

وقتی انسان در دنیا زندگی می‌کند به دلایل مختلف از بسیاری حقایق از جمله خود خداوند غفلت دارد؛ لکن پس از مرگ تمامی حجاب های غفلت و بی خبری کنار می‌رود

 

*       به طوری که خداوند می‌فرماید :

 

لَقَدْ کُنْتَ فی‏ غَفْلَهٍ مِنْ هذا فَکَشَفْنا عَنْکَ غِطاءَ کَ فَبَصَرُ کَ الْیَوْمَ حَدیدٌ (۱۰)

 

آری تو از این ( قیامت) غافل بودی ، حال ما پرده از برابرت یکسو زدیم و امروز چشمانت تیز بین شده

 

لذا حقایق روشن می‌شود بنابراین رجوع برای شهود و علم انسان است و گرنه نسبت به خداوند غیبتی نیست تا برگشتی باشد. (۱۱)  

 

ب : شرح زیارت جامعه (۴۸) :

 

وَ اَرْکانَاً لِتَوْحیدِهِ ( و خدا رضایت داده به اینکه) شما پایه های توحیدش باشید

 

توضیح :

 

ابتدا لازم است مقداری در ارتباط با معنی دو واژه ارکان و توحید توضیح بدهیم .

 

۱- اَرْکانْ : جمع رُکْنْ است مانند اَقْفال و قُفل

 

*       مرحوم سید علی خان مدنی می‌نویسد :

 

وَ هُوَ لُغَهً : الْجانبُ الْقَویُّ مِنَ الْشَّیءِ وَ هُوَ الَّذی یُسْتَنَدُ اِلَیْهِ وَ یَقومُ بِهِ (۱۲)

 

*       و در جای دیگر می نویسد :

 

وَ اَرْکانُ الْعِبادَهِ : جَوْانِبُها اَلتّی عَلَیْها مَبْناها و بِتَرْکِها یَکونُ بُطلانُها (۱۳)  

 

۲- تُوْحید: مصدر باب تفعیل است

 

وَحَّدَ تَوْحیداً : جَعَلَهُ واحِداً وَاللهَ تَعالی: آمَنَ بِه تَعالی وَحْدَهُ

قالَ : اِنَّهُ واحِدٌ اَحَدٌ اَو قالَ : لا اِلهَ الاّ الله (۱۴)

 

توحید یعنی او را تنها و یگانه کرد، خدا را به یگانگی پذیرفت و به او ایمان آورد، خدا را به یگانگی ستود و او را یگانه و بی نظیر شمرد یا گفت لا اله الا الله

 

معنی عبارت :

 

این جمله را (وَ اَرْکانَاً لِتُوْحیدِهِ ) دو جور می‌توان معنی کرد

 

الف : شناخت خدا و توحیدش بر شناخت ائمه و ایمان به امامتشان استوار است

 

در حدیثی از طریق اهل سنّت وارد شده که ابن عساکر در تاریخ دمشق، خوارزمی در المناقب، قُندوزی در یَنابیع الموده نقل کرده اند

 

*       رسولخدا (ص) فرمود :

 

لَوْ أَنَّ عَبْداً عَبَدَاللّهَ بَیْنَ الرُّکْنِ وَ الْمَقامِ أَلْفَ عامٍ ثُمَّ اَلفَ عامٍ وَ لَمْ یَقُلْ بِمَحَبَّتِنا أَهْلِ الْبَیْتِ لَاَکَبَّهُ اللهُ عَلى مِنْخَرَیْهِ فِی الْنّارِ (۱۵)

 

اگر بنده ای هزاران هزار سال خدا را بین رکن و مقام بپرستد امّا به محبت ما اهل بیت معتقد نباشد خدا او را به رو در آتش اندازد .

 

ب: اگر ائمه (ع) نبودند خدا شناخته و عبادت نمی‌شد :

 

*       از امام صادق (ع) نقل شده فرمود :

 

لَوْ لانا ما عُرِفَ اللَّهُ (۱۶) اگر ما نبودیم خدا شناخته نمی شد

 

*       و در روایت دیگر می‌فرماید :

 

لَوْ لانا ما عُبِدَاللّهُ (۱۷) اگر ما نبودیم خدا پرستش نمی شد .

 

 

خطبه دوم :

 

الف : مناسبت‌های هفته :

 

۱- شنبه ۲ اردیبهشت :

 

*      سالروز اعلام انقلاب فرهنگی ( ۱۳۵۹ . ش )

 

*     سالروز تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

 

*      سالروز رحلت محمّد بن عثمان عَمری دوّمین نائب امام عصر (عج)

 

 

۲- یکشنبه ۳ اردیبهشت :

 

*      سالروز شهادت سپهبد ولی الله قرنی رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ( ۱۳۵۸٫ش)

 

*      روز جهانی زمین پاک

 

*      روز بزرگداشت شیخ بهائی

 

 

۳- دوشنبه ۴ اردیبهشت :

 

  •       سالروز رحلت آیه ا.. فاضل لنکرانی رحمه الله علیه

 

۴- سه شنبه ۵ اردیبهشت :

 

*       شکست حمله نظامی آمریکا به ایران در طبس در اثر طوفان شن ( ۱۳۵۹٫ش)

 

۵- چهارشنبه ۶ اردیبهشت :

 

*      سوّم جمادی الثانی شهادت مظلومانه حضرت زهراء (س) بنا به روایت ۹۵ روز(۱۸)    

 

ب : تولید ملّی شعار سال ۹۱ (۴) :

 

محور بحث ضرورت های پرداختن به موضوع تولید ملّی بود. در جلسات گذشته مطالبی در این زمینه مطرح گردید اکنون ادامه همین بحث را پی می‌گیریم .

 

توصیه به استقلال اقتصادی :

 

از جمله موضوعاتی که در احادیث اهل بیت (ع) روی آن بسیار تأکید شده است استقلال مالی و اقتصادی مسلمانان است.

 

*      رسولخدا (ص) فرمود :

 

مَنْ أَکَلَ مِنْ کَدِّ یَدِهِ کَانَ یَوْمَ الْقیَامَهِ فِی عِدَادِ الْأَنبِیَاءِ وَ یَأْخُذُ ثَوَابَ الْأَنْبِیَاءِ(۱۹)  

 

هر کس از دست رنج خود بخورد در روز قیامت در شمار انبیاء خواهد بود و پاداش آنان را خواهد داشت

 

*      و در حدیث دیگر می‌فرماید

 

إِنَّ مِنَ الذُّنُوبِ ذُنُوباً لا یُکَفّرُهَا صَلاهٌ وَ لا صَوْمٌ (وَ لا صَدَقَهٌ) قِیلَ یا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا یُکَفّرُهَا قَالَ الْهُمُومُ فِی طَلَبِ الْمَعِیشَهِ (۲۰)

 

پاره ای از گناهان است که هیچ نماز و روزه ( و صدقه) ای کفاره آن نمی شود پرسیدند ای رسولخدا پس چه چیز کفاره آنهاست ؟ فرمود : غم و اندوه خوردن در طلب معیشت

 

*      در ارتباط با حواریون حضرت عیسی (ع) وارد شده :

 

أَنَّهُمْ اتَّبَعُوا عیسَى (ع) وَ کَانُوا إِذَا جَاعُوا قَالُوا :

 

آنان به دنبال عیسی (ع) می رفتند و چون گرسنه می شدند می‌شدند می‌گفتند

 

یَا رُوحَ اللَّه جُعْنَا ! فَیَضْرِبُ بِیَدِهِ عَلَى الْأَرْضِ

 

یا روح الله ! گرسنه ایم . و عیسی (ع) دست بر زمین می‌کوفت

 

سَهْلاً کانَ أَوْ جَبَلاً فَیُخْرِجُ مَاءً فَیَشْرَبُونَ

 

در بیابان یا در کوه و آبی بیرون می‌آمد و از آن می‌نوشیدند

 

قَالُوا یا رُوحَ اللَّهِ ! مَنْ أَفْضَلُ منّا ،

 

گفتند : یا روح الله !چه کسی از ما برتر است

 

إِذَا شِئْنَا أَطْعَمْتَنَا، وَ إِذَا شِئْنَا سَقَیْتنَا ،

 

ما که هر گاه خوراک بخواهیم به ما خوراک می دهی ، و هرگاه (آب) بخواهیم به ما آب می‌نوشانی

 

وَ قَدْ آمَنّا بِکَ وَ اتّبَعْنَاک؟ قالَ :

 

و ما همه به تو ایمان آورده ایم و از تو پیروی کرده ایم فرمود :

 

أَفْضَلُ مِنْکُمْ مَنْ یَعْمَلُ بِیَدِهِ وَ یَأْکُلُ مِنْ کَسْبِهِ (۲۱)      

 

از شما برتر کسانی اند که با دست خود کار می‌کنند و از کسب خود روزی می‌خورند .

 

ج : چرخش در مواضع ۱ + ۵ :

 

جلسه ۱+ ۵ روز ۲۶ فروردین در ترکیه برگزار گردید در ارتباط با این مذاکرات از طریق سیاست مداران تحلیل گران خبرگزاری‌ها و رساناهای گروهی اظهار نظرهایی صورت گرفته که تمامی آنها را می توان در موارد زیر خلاصه کرد .

 

۱- آمریکا و سایر کشورهای غربی و اروپایی مذاکرات را با رویکرد جدید آغاز کردند و هیچ گونه درخواست امتیاز از ایران نداشتند.

 

۲- شش قدرت بزرگ جهان نگران شکست مذاکره بوده و خواستار ادامه و استمرار آن به هر شکل ممکن بودند

 

۳- این مذاکرات به مذاق اسرائیلی ها و بعضی ازمرتجعین عرب و ضد انقلاب خوش نیامد .

 

۴- آیا این چرخش در مواضع ۱ + ۵ یک اقدام راهبردی است یا تاکتیک ، باید منتظر مذاکرات بعدی ماند. (۲۲)

 

نکته مهّم در این رابطه ریشه یابی این چرخش است ، که کدام عامل و انگیزه بوجود آورنده این تغییر در مواضع غرب و اروپا شده است؟ باید پاسخ این پرسش را در موارد زیر جستجو کرد.

 

الف : بحران اقتصادی حاکم بر غرب و اروپا

ب : وجود اختلاف دیدگاه در میان اعضای شورای امنیّت

ج : تحولات بوجود آمده در خاورمیانه در اثر بیداری اسلامی

د : تحولات داخلی و موقعیت منطقه ای نظام جمهوری اسلامی

هـ : به نتیجه نرسیدن تهدیدات گذشته استکبارجهانی علیه ایران

 

د: مصائب حضرت زهرا (س) :

 

در طول تاریخ در زمینه مصائب حضرت زهراء (س) مطالب زیادی نوشته و گفته شده است و شخصیّت های برجسته بی‌شماری در قالب شعر و نثر در مصائب آن بزرگوار روضه خوانی کرده اند و باز در طول ادوار گذشته مراسم عزاداری در منازل ، مساجد وحسینیه ها به پاس گرامیداشت ایّام فاطمیّه برپا شده و می باشد.

 

لکن هیچکدام از مصائب و عزاداری ها و زبان حال ها به پای عزاداری امیرمؤمنان (ع)درکنار قبر حضرت زهرا (س) پس از دفن نمی رسد.

 

چون انسان های معمولی و غیر معصوم هر اندازه دارای فضیلت باشند مقام و مصائب معصوم را به اندازه معصوم درک نمی کنند.

 

ترسیم فضای عزاداری :

 

۱- در دل شب تنها یادگار رسولخدا (ص) طبق وصیت و در اوج غربت دفن شده

۲- کسانی که در این مراسم حضور دارند فرزندان امیرمؤمنان (ع) سلمان و ابوذر بودند

۳- روضه خوان امیرمؤمنان (ع) مخاطب رسولخدا (ص)

۴- مدّت این روضه دقایقی طول کشیده شنوندگان چه حالی پیدا کردند در تاریخ منعکس نشده است.

 

من فقط چند جمله را انتخاب کرده ام .

 

*      پس از قرائت آیه استرجاع می فرماید :

 

وَ أُخْلِسَتِ الزَّهْرَاءُ

 

یعنی ای رسولخدا (ص) زهراء را با ظلم و ستم از من گرفتند .

 

*     فَکَمْ مِنْ غَلِیلٍ مُعْتَلِجٍ بصَدْرِهَا

 

چه بسیار اندوه خروشانی در سینه دارد

 

*       لَمْ تَجِدْ إِلَى بَثّهِ سَبِیلاً

 

که راهی به اظهارش نیافت

 

*      وَ لَوْ لا غَلَبَهُ المُسْتَوْلِینَ

 

اگر چیرگی قدرت طلبان نمی بود

 

*       لَأَعْوَلْتُ إِعْوَالَ الثَّکْلَى عَلَى جَلِیلِ الرَّزِیَّهِ

 

همانند مادر فرزند مرده بر این مصیبت بزرگ شیون می کردم

 

*      فَبعَیْنِ اللَّهِ تُدْفَنُ اِبْنَتُکَ سِرّاً

 

در پیش چشم خدا دخترت نهانی دفن شد

 

*      وَ تُهْضَمُ حَقَّهَا وَ تُمْنَعُ إِرْثَهَا وَ لَمْ یَتَبَاعَدِ الْعَهْدُ (۲۳)

 

حقش غصب شد و از ارثش باز داشته شد در حالی که پیمان هنوز دور نشده

 

پی نوشت :

(۱) سوره بقره آیه ۲۸۱

(۲)   الدرّ المنثور / سیوطی ج ۲   ص ۱۱۶

(۳) تفسیر المیزان / علامه طباطبائی ج ۲ ص ۴۲۸

(۴) همان ص ۴۳۰

(۵) سوره الجاثیه آیه ۵۱

(۶) سوره زمر آیه ۴۴

(۷) سوره عنکبوت آیه ۵۷

(۸)   سوره ق آیه ۱۶

(۹)   سوره حدید آیه ۴

(۱۰) سوره ق آیه ۲۲

(۱۱) تفسیر تسنیم / آیه ا.. جوادی ج ۱۲ ص ۶۰۱

(۱۲) ریاض السالکین /مدنی ج ۴ ص ۲۳۲

(۱۳) همان ج ۶ ص۴۹

(۱۴) المنجد فی اللغه و الاعلام ماده ( وَحَدَ)

(۱۵) تاریخ دمشق / ابن عساکر ج۴۲ ص ۴۷۱  

(۱۶) بصائر الدرجات / صفار ص ۱۲۵ ح ۱۰  

(۱۷) اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۱۹۳

(۱۸) سایت شورای سیاست گذاری ائمه جمعه

(۱۹)   مستدرک الوسائل / محدث نوری ج ۲ ص ۴۱۷

(۲۰) دعوات / الراوندی ص ۵۶

(۲۱) جامع احادیث الشیعه / جمعی از دانشمندان ج ۲۲   ص ۲۹۰    

(۲۲) برداشت از خبرگزاری های ایران

(۲۳) اصول کافی / کلینی ج ۱   ص ۴۵۹