شنبه ۱ آبان ۱۴۰۰ - السبت 17 ربيع أول 1443

(۱۳۹۱/۰۳/۰۹) فرازهایی از نامه امیرمؤمنان (ع) به استاندار خویش درمصر (محمد بن ابی بکر)

مکان : مصلای نماز جمعه ارومیه دعوت کننده : استانداری شرکت کنندگان : اعضای شورای اداری استان مناسبت : جلسه شورای اداری کل استان موضوع : فرازهایی از نامه امیرمؤمنان (ع) به استاندار خویش درمصر (محمد بن ابی بکر)   مقدمه: قبل از پرداختن به توضیح بخش اول نامه لازم میدانم چند نکته را به […]

مکان : مصلای نماز جمعه ارومیه

دعوت کننده : استانداری

شرکت کنندگان : اعضای شورای اداری استان

مناسبت : جلسه شورای اداری کل استان

موضوع : فرازهایی از نامه امیرمؤمنان (ع) به استاندار خویش درمصر (محمد بن ابی بکر)

 

مقدمه:

قبل از پرداختن به توضیح بخش اول نامه لازم میدانم چند نکته را به عنوان مقدمه یادآوری کنم

شخصیت محمد بن ابی بکر:

محمد بن ابی بکر فرزند خلیفه اوّل بود

و از یاران باوفای امیر مؤمنان بود امام بقدری به ایشان علاقه داشت که پس از استماع خـبـر شهـادت وی زیـاد بـی تـابی مـی کـرد در جواب پرسش از عـلت آن فـرمـود:

محمد بزرگ شـده در دامان مـن بـود و برای فرزندانم برادر بود و من هـم برای او پـدر بـودم و او را فـرزنـد خـود مـیـخـوانـدم.(۱)

 

سرنوشت نامه امام:

پس از اینکه نیروهای معاویه محمد بن ابی بکر را به شهادت رساندند تمامی نامه های امیر مؤمنان از جمله این نامه را به معاویه فرستادند معاویه از محتوای بلند این نامه ها در تعجب فرو رفت یکی از همراهان گفت آنها را آتش بزن مـعاویه عـصبانی شد و گفت به من میگویی علم و دانش این چنینی را بسوزانم. (۲)

این نامه ها همچنان در خزاین بنی امیه بود تا اینکه عمر بن عبدالعزیز آنها را منتشر کرد.(۳)

 

یادآوری:

لازم به یادآوری است که نهج البلاغه از سه بخش تشکیل شده است

بخش اول خطبه های امیر مؤمنان

بخش دوم نامه های آن بزرگوار

بخش سوم کلمات قصار آن حضرت

با قاطعیت تمام می توان ادعا کرد امروز معتبر تر از فرمایشات امـیـرمؤمـنـان در نهج البلاغه در زمینه حکومت داری در اختیار مسلمانان وجود ندارد بـطوریکه یکی از نمایندگان نظام جمهوری اسلامی در سازمان ملل می گفت:عهد نامه آن حضرت به مالک اشتر در سازمان مـلـل بـه زبـانـهـای زنـده دنـیـا تـرجمـه شـده و در اتـاقـهای ایـن سازمان نصب شده است

 

محتوای نامه:

نامه امیرمؤمنان به محمد بن ابی بکر از پنج بخش تشکیل شده است

بخش اول:دستوراتی در زمینه شـیوه برخورد با مردم و رعایت تواضع و عدالت در برابر آنان

بخش دوم: یک بحث کلی و جامع در زمینه روش و شیوه برخورد انسانهای پرهیزکار با دنیا

و استفاده از نعمتهای الهی بدون آلودگی به مادیات دنیا

بـخش سوم: اشاره به پـایان زنـدگـی دنـیـوی و فـرا رسـیـدن مـرگ و غـافـل نـشـدن از آن

بخش چهارم: مـتـوجـه سـاخـتن محمد بن ابی بکر به اهمیت مأموریتی که به او واگزار شده

(حکومت مصر) و دادن دستوراتی در این زمینه

بخش پنجم: ارائه یـک تـحـلـیل کلی در مورد تفاوتهای رهبران هدایت و پیشوایان ذلالت و

یادآوری خطرات منافقین در جامعه اسلامی

 

ترجمه بخش اول

به دلیل اهمیت و نقش اساسی مردم ، امیر مؤمنان (ع) توصیه های خود در ارتباط بـا شـیـوه رفـتـار بـا آنـان بـه اسـتـاندار خویش در سه محور یادآوری می فرمایند

 

الف : شیوه رفتار با مردم :

۱ – فَاخْفِضْ لَهُمْ جَناحَـکَ بالهای محبت خود را برای مردم بگستران

۲- وَ أَلِـنْ لَـهُمْ جـانِـبَکَ و با آنان با نرمش رفتار کن

۳- وَ ابْسُطْ لَـهُمْ وَجْـهَکَ و چهره خود را برای آنان گشاده دار

۴- وَ آسِ بَیْنَهُمْ فِی اللَّحْظَهِ وَ النَّظْرَه و در هر گونه نگاه چه گذرا و چه دقیق به آنان با تساوی بنگر .

بعد انگیزه و علّت این توصیه ها را چنین بیان می فرمایند:

حَتّی لا یَطْمَعَ الْعُضَماءُ فِی حَیْفِکَ لَهُمْ

تا بزرگان و زورمندان جامعه در نقض عدالت به نفع آنها طمع نورزند

وَ لا یَیْأَسَ الضُّعَفاءُ مِنْ عَدْلِکَ عَلَیْهِمْ و ضعیفان جامعه از عدالت تو مأیوس نشود

فَاِنَّ اللهَ تَعالی یُسائِلُکُمْ مَعْشَرَ عِبادِهِ خداوند از همه شما بندگان خویش بازخواست خواهد کرد

عَنِ الصَّغیرَهِ مِنْ اَعْمالِکُمْ وَ الْکَبیرَهِ در مورد اعمال کوچک و بزرگتان

وَ الظّاهِرَهِ وَ الْمَسْتُورَهِ و از اعمال آشکار و پنهانتان

 

ب : مخالفت با هوای نفس و دفاع از دین:

در بخش دیگر نامه مخالفت با هوای نفس و دفاع از دین را یادآوری می کند :

فَأَنْتَ مَـحْـقُـونٌ پـس تــو مـلـزم هـســتــی

أَنْ تُخالِفَ عَلی نَفْسِکْ با نفس خود مخالفت کنی

وَ اَنْ تُـنافِـحَ عَنْ دِینِکْ و از دین خود دفـاع کـنی

وَلَوْ لَمْ یَکُنْ لَکَ اِلاّساعَهٌ مِنَ الدَّهْرِ اگر چه برای تو از روزگار عمرت جز ساعتی نباشد

وَ لا تُسْخِطِ اللهَ بِرِضی أَحَدٍ مِنْ خَلْقِه خدا را برای رضایت مخلوق غضبناک مکن

فَإِنَّ فِـی اللهِ خَـلَـفاً مِنْ غَیْرِهِ چـرا کـه خـداونـد جـای هـمه کس را می گیرد

وَ لَیْسَ مِنَ اللهِ خَلَفٌ فِی غَیْرِهِ و کـسـی نـمـی تـوانـد جـای خــدا را بــگــیـرد

ج :اقامه نماز در وقت خود:

امیرمؤمنان (ع) در زمینه ضرورت رعایت وقت نماز چنین می نویسد:

۱- صَلِّ الصَّلاهَ لِوَقْتِهَا الْمُوَقَّتِ لَها نماز را در همان وقتی که برای آن مقرر شده برپا دار

۲- وَ لا تُؤَخِّرْها عَنْ وَقْتِها لِاشْتِغالٍ و به خاطر اشتغال ادای نماز را به تأخیر میانداز

۳- وَ اعْلَمْ اَنَّ کُلَّ شَیْئیٍ مِنْ عَمَلِکَ تَبَعٌ لِصَلاتِکْ و بدان تمام اعمال تو تابع نمازت هستند. (۴)

د : ویژگیهای وزارت کشور :

۱- از نظر حوزه مسئولیت گـسـترده ترین مـسـئولـیـتـهـا را بـر عـهـده دارد .

۲- سنگین ترین و طاقت فرسا ترین وظایف در اختیار این وزارتخانه است.

۳- تمامی مسئولیتهای وزارت کـشـور در مـقـابـل چشـمـان مردم قرار دارد.

۴-تـمـامـی مـتـولـیـان وزارت کـشـور اعـم از وزیـر ،اسـتـانـداران ،فـرمانداران و مسئولان

بخش های دیگر غیر از مراکز رسمی و قانونی نظام باید پاسخگوی عموم مردم نیز باشند.

 

پی نوشت :

(۱)الـکامل فـی التاریخ / ابـن اثـیـر ج ۲ ص ۴۱۴

(۲)شرح نهج البلاغه / مکارم شیرازی ج ۹ ص ۳۴۲

(۳)شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ج ۶ ص ۷۹

(۴) نهج البلاغه / علامه محمد تقی جعفری نامه ۲۷

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر