جمعه ۱ بهمن ۱۴۰۰ - الجمعة 18 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۱/۰۵/۰۱) ۱۱-سخنرانی شب دوم ماه مبارک رمضان ۱۳۹۱

جلسه دوم  بِسْمِ اللهِ الرَحْمنِ الرَحیمْ  الحمد لله رب العالمین الصلاه والسلام علی محمد و آله الطاهرین   احکام   روزه:   …وُجُــوُبُـهُ فـی شَـهـرِ رَمَضانَ مِنْ ضَرورِیّاتِ الدّیـنِ و ُمـنْکِـرُهُ مُـرْتَـدٌّ یَـجِـبُ   قَـتْـلُـهُ وَ مَـنْ أَفْـطَـرَ فـیهلا مُـستَحِــلّاً عـالِـمـاً عامِداً یُـعَـزَّرُ بِـخَمْسهٍ وَ عـشرینَسـوطـاً فَــاِنْ عـادَ عُــزِّرَ ثـــانــیاً فَـاِنْ عـادَ قُـتِـلَعَلَی الْأّقْوی وَ اِنْ کانَ   لأَحْــوَطْ قَــتلُه فـی […]

جلسه دوم 

بِسْمِ اللهِ الرَحْمنِ الرَحیمْ 

الحمد لله رب العالمین الصلاه والسلام علی محمد و آله الطاهرین

 

احکام   روزه:

 

…وُجُــوُبُـهُ فـی شَـهـرِ رَمَضانَ مِنْ ضَرورِیّاتِ الدّیـنِ و ُمـنْکِـرُهُ مُـرْتَـدٌّ یَـجِـبُ   قَـتْـلُـهُ وَ مَـنْ أَفْـطَـرَ فـیهلا مُـستَحِــلّاً عـالِـمـاً عامِداً یُـعَـزَّرُ بِـخَمْسهٍ وَ عـشرینَسـوطـاً فَــاِنْ عـادَ عُــزِّرَ ثـــانــیاً فَـاِنْ عـادَ قُـتِـلَعَلَی الْأّقْوی وَ اِنْ کانَ   لأَحْــوَطْ قَــتلُه فـی الرّابـِعَـهِوَ انّـما یُـقْـتَلُ فـی الثـالِثَهِ اَوِالـرّابِعَــهِ اِذا عُـزِّ رَفــی کُـلٍّ مِنَ الـْمَـرَّتَـیْـنِ اَوِ الـثـلـاث(۱)

 

۳-اهمیت صحیفه سجادیه 

صـحـیـفـه سـجـادیـه مـجـموعـه ای از ادعیه و مناجات امــام چهارم حضرت امام زین العابدین (ع) است که به نام صحیفه کاملـه سجادیه معروف است در میان منابع اوّلـیـه تـعالیم حیات بخـش اسـلام بعد از قرآن و نهج البلاغه امیر مؤمنان (ع) هــیچ مـجموعـه ای به عظـمـت و ژرفـای صـحیـفه سـجـادیـه ایــن مـیــراث گـرانــبــهـای حضرت علی بن الحسین(ع) نـمـی رسـد(۲)

 

۴-مرحوم علامه شعرانی می نویسد: 

بسیاری از علماء گـویـنـد صـحـیـفه شریفه از کتب مشهوره و متواتره است که حاجت به اسناد نـدارد. نُسَخْ صحیفه در الفاظ و عبارات و زیاد و نقصان و تقدیم و تأخیر کـلمات اخــتـلاف بـــســیــار دارد و هــیــچ یـک قـادح در تواتر اجمالی آن نیست(۳)

 

۵-شروح و ترجمه های صحیفه  

از قرنهای ده و یازده به بعد عـلمای اسلامی به شرح و ترجمه صحیفه سجادیه پـرداخـتـه اند بـررسـی دقـیـقی در آمار شروح و ترجمه ها نشد.عـده ای آن را مــتــجــاوز از یـکــصــد شــرح و تــرجــمــه مـیــدانند از آنجـمله است

 

•شرح سیدعلی خان حسینی مدنی بنام ریاض السالکین

•شرح محقق ثانی علی بن حسین بن عبدالعالی کوکی

•شرح مرحوم ملا حبیب الله کاشانی

•شرح علّامه محمد باقر مجلسی بنام ریاض العارفین(۴)

 

۶-محتوای د عاها : 

یــک مرور اجمالی بـر ۵۴ دعای صحـیـفه سـجادیه روشن مـی سازدکه امام زین العابدیـن(ع) باتوجه به شرایط موجــود و جــوّ ســیاسی حاکم بـر جـامـعـه اسـلامی آن روز و با ملاحضه کردن نیازمنـدیهای مردم در زمـیـنـه هـای مـخـتـلف به تدویـن و ایراد این ادعـیه پرداخته است اگربـخـواهـیـم زمـینه هـا و مـوضـوعـات ادعـــیـه را بـصـورت فـهـرسـت مــطـــرح کــنـیـم مـیـتـوان در مـحــورهــــای زیـــر خـــلاصـه کـرد

الف: مشکلات فرهنگی:

در حادثه عاشورا ضعف ایمان و پـایـیـن بـودن سـطـح اعتقادات مردم کاملاً مشخص گـردیـد و نـیـاز بـه بـاز سازی فرهنگی کاملاً مشهود و ملموس بود لذا بخـش مـهمی از ادعیه صحیفه سجادیه در زمینه مسائل اعتقادی و کلامی است که در بالا بردن سطح ایمان و شناخت مردم نقش اساسی دارند از قبیل:

 

•مباحث خداشناسی و سایر موضوعات مربوطه مانند شرک والحاد

•صفات خداوند و قضا و قدر

•مباحث نبوّت:

از جمله موضوع وحی،رسالت انبیاء، اصحاب رسولخدا،تابعین و پیروان انبیاء

•موضوع امامت: 

از قبیل مباحث خلافت الهی،ضرورت وجود جانشین برای رسولخدا رجعت، خلافت خـلـفـاء در نـهـایـت اشــاره بــه وجـود مـبـارک امـام عصر (عـج) و ظـهـور آن حضرت

•بحث معاد: 

در این رابطه موضوعاتی مطرح شـده از جـمله:

ویژگیهای دنیا و آخرت مـرگ و نشور

وعــد و وعــیـد.مــبـاحـث بــرزخ

در نـهـایـت مباحث بهشت و جـهـنم

 

ب:مباحث اخلاقی:

بـاز در موضوع عـاشـورا کـه بی وفایی مردم کوفه و ستمگری خلفای بنی امیه آن را بوجـود آورد و فـرزندان رسـولخدا (ص) را ظـالـمـانـه بـه مـسـلـخ بـرد چند مطلب ذیل را به اثبات رساند

۱-بی وفایی مسلمانان بویژه مردم کوفه

۲-اوج ستمگری خلفای بنی امیه و کارگزاران آنان

۳-انحطاط اخلاقی جامعه اسلامی آن روز

۴-زیر پا گذاشته شدن ارزشهای اسلامی از سوی بنی امیه

لذا بخشی دیگر از دعاهای صحیفه به تبیین فضائل و رزایل اخلاقی اخـتصاص دارد و در عـین اخـلاقـی بـودن ایـن دعاها ابعاد سیاسی آنـهـا نـیـز کـامـلا مـشـهـود و مـلـمـوس اسـت از آنجمـلـه است:

•صلاح و اصلاح ،غصب کردن حقوق دیگران

• غفلت از حقایق خیر و شر ،نفاق، عدالت

• تفاخر ، ریا و حمایت از مظلوم و …(۵)

 

پی نوشت:

(۱) عروه الوثقی / یزدی ج ۳ ص ۵۲۲

(۲) دایره المعارف تشیع ج ۱۰ ص ۲۸۷

(۳) ترجمه و شرح صحیفه/شعرانی ص ۱۳

(۴) دایره المعارف تشیع ج ۱ ص ۲۸۹

(۵) صحیفه سجادیه ج ۲ ص ۲۴۶