یکشنبه ۱۴ آذر ۱۴۰۰ - الأحد 1 جماد أول 1443

(۱۳۹۱/۰۵/۱۶) سخنرانی شب هفدهم ماه مبارک رمضان۱۳۹۱

جلسه هفتدهم بِسْمِ اللهِ الرَحْمنِ الرَحیمْ الحمد لله رب العالمین الصلاه والسلام علی محمد و آله الطاهرین   احکام شرعی :   از جمله پرسشهایی که مطرح میشود بویژه از سوی جوانان عزیز اینکه مرجع تقلید اعلم را از چه راهی میتوان شناخت در پاسخ ضرورت دارد ابتـدا مـعنی اعـلم را مطرح بکنیم مرحوم سید […]

جلسه هفتدهم

بِسْمِ اللهِ الرَحْمنِ الرَحیمْ

الحمد لله رب العالمین الصلاه والسلام علی محمد و آله الطاهرین

 

احکام شرعی :

 

از جمله پرسشهایی که مطرح میشود بویژه از سوی جوانان

عزیز اینکه مرجع تقلید اعلم را از چه راهی میتوان شناخت

در پاسخ ضرورت دارد ابتـدا مـعنی اعـلم را مطرح بکنیم

مرحوم سید کاظم یزدی مینویسد :

المـُرادُ مِنَ الأَعْـلَمِ مَنْ یکونُ أَعْـرَفَ بِالْقواعِدِ وَ الْمَـدارِکِ لِـلْمَسْئَلَهِ

اَکْثَـرَ اطّلاعاً لِنَظائِرِها وَ لِلْاَخْبـارِ وَ أجْــوَدَ فَـهْماً لِلْاَخْبارِ وَ الْـحاصِلُ

          اَنْ یَکونَ أَجُوَدَ اِسْتِنْباطاً وَ الْمَرْجَعُ فی تَعـیینِهِ أَهْلُ الْخُبْرَهِ وَ الاسْتِنْباطِ (۱)

فقها راه شناخت اعلم را به ترتیب زیر بیان فرموده اند:

الف:خود انسان یقین پیدا بـکـند بـر اعـلـم بودن مجتهدی

مثل اینکه اهل علم باشد و بتواند مجتهد و اعلم را بشناسد

ب:دو نفر عالم عادل که میتوانند مجتهد واعلم را تشـخیص دهند

مجتهـد یـا اعلم بودن شخصی را تصدیـق کنند به شرط آنکه دو

نـفـر عـالــم و عـادل دیـگـر بــا گـفـتـه آنـان مـخـالـفت نـنماید

ج:آنکه عده ای از اهل علم که می تواننـد مـجـتهد اعلم راتشخیص دهند و از گفته آنـان اطـمـیـنان حـاصـل می شود مجتهد بودن یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند(۲)

تذکر:

لازم به یادآوری است که در زمان ما جامعه مدرسین این مشکل

را طـی بـیـانیه ای کـه چند سال قبل صادر کرد حل نموده است

 

پاسخ چند سوال در مورد شب قدر                                                                                                                                                          

سوال(۱)

شب قدر کدام شب از شبهای ماه رمضان است؟

 

پاسخ:

از مفاد آیات و روایات استفاده می شود شب قدر در ماه رمضان است اما اینکه کدام شب از رمـضـان اسـت در میان علماء و مفسرین فریقین اختلاف شدیدی وجود دارد

تفسیر نور الثقلین روایتی از امام صادق (ع) نقل می کند

 

التّقْدیرُ فـی لـَیلـهِ الْقَدْرِ تِسعَهُ عَشَرَ

وَ الاِبرامُ فی لَیلَهُ اِحْـدی وَ عِشرینَ

وَ الاِمْضاءُ فی لَیلَهِ ثَلاثٌ وَ عشرینَ(۳)

تقدیر مقدرات در شب نوزدهم ، تحکیم آن در شب بیست و یکم و امضاء در شب بیست و سوم است

 

سوال (۲)

آیا ائمه بر شب قدر علم دارند یا خیر؟

 

پاسخ:

در روایتی آمده است از امام باقر(ع) سوال شد آیا شما میدانید شب قدر کدام شب است؟

فرمود:
                         کَیْـفَ لا نَـعْـرِفُ و اَلْـمـلائکَهُ تَـطْـوفُ بِـنـا فـیـها

چگونه نمیدانیم در حالی که فرشتگان در آن شب در گرد ما دور می زنند(۴)

سوال (۳)

در شب قدر چه اموری مقدر می شوند؟

پاسخ:

بر اساس مفادآیه ۴ سوره دخان یعنی فیها یُفْـرَقُ کلُّ أَمْرٍ حکیم(۵)

در آن شب هر امری بـر طبق حــکـمـت خــدا تــنـظیم و تـعـیـیـن

می شـود.ایـن بـیـان هـمـاهـنـگ بـا روایـات مـتـعـددی اســت کـه

می گـویـنـد: در شب قدر مقدرات یک سال انسانها تعیین می گردد

بـطـوریـکـه از امام باقر(ع) نقل شده:

 

یُقَدَّرُ فی لَیْلَهِ الْقَدرِ کُـلُّ شَیءٍ یَکونُ فی تلک الـسَّنَهِ

اِلی مِثْلـِها مِـن قابِلٍ مِـنْ خَـیْـرٍ اُو شَـرٍّ او طـاعَـهٍ او

مَعصِیَهٍ اَوْ مَوْلُودٍ اَو أَجَـلِ اَو رِزْقٍ فَـمـا قُدِّرَ فی تِلْکَ

اللَیلَهِ و قُـضِیَ فَـهُـوَ مِنَ الْمَحتُومِ ولِلّهِ فیهِ الْمَـشِیَهُ(۶)

در شب قدر هر چه در آن سال تـا شـب قـدر آیـنـده( از خیـر و شـر یا اطاعت و معصیت یامولود و مرگ و یا روزی )خواهد شد مقدر می گردد پس آنچه در آن شب مقدر و حـتمی گردد از امور قطعی خواهد بود و خدا می تواند در آنها آن گونه کـه بـخـواهـد عـمـل کند

سوال(۴)

آیا مقدرات شب قدر که بر اساس خواست و مشیت الهی صورت مـی گیـرد بـا ارداه و اختیار انسانها تضاد ندارد؟

پاسخ:

تعارض و تضادی در میان این دو موضوع وجود ندارد چون،چرا که تـقـدیرالهی به وسیله فرشتگان بر طبق شایستگی ها و لیاقتهای افراد و میزان ایمان ،تقوا ، پاکی نیت و اعمال آنها است.یعنی برای هر کس ان مقدر می کنند که لایق آن است یا به تعبیر دیگر زمینه هایش از ناحیه خود او فراهم شده و این نه تنها منافاتی با اختیار انسانها ندارد بلکه تأکید بر آن است(۷)

 

سوال(۵)

چرا شب قدر مخفی است؟

پاسخ:

بسیاری معتقدند :مخفی بودن شب قدر در میان شبهای سال یا در میان شبهای ماه رمضان برای این است که مردم به هه این شبها اهمیت دهند همانگونه که خداوند رضای خود را در میان طاعات پنهان کرده تا به همه طاعات روی آورند

غضب خویش را در میان معاصی پنهان کرده تا مردم از همه بپرهیزند

دوستانش را در میان مردم مخفی کرده تا همه را احترام کنند

اجابت را در میان دعاها پنهان کرده تا به همه دعـاهـا روی آورنــد

اسم اعظم را در میان اسماعش مخفی ساخته تا همه را بزرگ دارند

و و قت مرگ را مـخـفـی سـاخـتـه تـا در همه حال آماده باشند(۸)

 

پی نوشت:

(۱) عروه الوثقی ج ۱ ص ۲۲

(۲) رساله عملیه ۱۰ مرجع ص ۲۳-۲۴

(۳)تفسیر نور الثقلین ج۵ ص ۶۲۶

(۴)تفسیر برهان ج۴ ص ۴۴۸

(۵)سوره دخان آیه ۴

(۶)بحار الانوار ج ۹۷ ص ۱۲ -۱۶

(۷)تفسیر نمونه ج ۲۷ ص ۲۱۰

(۸)تفسیر نمونه ج ۲۷ ص ۲۱۳