چهارشنبه ۵ آبان ۱۴۰۰ - الأربعاء 21 ربيع أول 1443

(۱۳۹۱/۰۸/۱۳) علل عملی نشدن محتوای غدیر

دعوت کننده : امنای مسجد حجتیه شرکت کنندگان : جمعی از مسئولان و مردم مکان: مسجد حجتیه مناسبت : عید سعید غدیر موضوع: علل عملی نشدن محتوای غدیر   ●عن علی بن موسی الرضا(ع):   اِنَّ یَوْمَ الْغَدیرِ فی السَّماءِ أَشْهَرُ مِنهُ فِی الْاَرضِ(۱) در زمینه غدیر یک سوال مهم مطرح است که چرا بعد […]

دعوت کننده : امنای مسجد حجتیه

شرکت کنندگان : جمعی از مسئولان و مردم

مکان: مسجد حجتیه

مناسبت : عید سعید غدیر

موضوع: علل عملی نشدن محتوای غدیر

 

●عن علی بن موسی الرضا(ع):

  اِنَّ یَوْمَ الْغَدیرِ فی السَّماءِ أَشْهَرُ مِنهُ فِی الْاَرضِ(۱)

در زمینه غدیر یک سوال مهم مطرح است که

چرا بعد از رحــلت رسول خدا(ص) مفاد غدیر عملی نـشـد؟

چرا مسلمانان صدر اسلام امیرمؤمنان(ع) را تنها گذاشتند؟

چرا امیرمـؤمنان(ع) جهـت گـرفتـن خلافت اقـدام نـفـرمـود؟

 

۱-کلامی از ابن هشام:

ابن هشام از سیره نویسان قرن دوم در کتاب سیره معروف خود پاسخ      

این پرسش را با نقل از عایشه زن پیامبر بزگوار اسلام چنین می دهد:

 

لَـمّا تَـوَفّـی رَسُولُ اللَّهِ (ص) ،

هنگامی که پیامبر وفات یافت

اِرْتَـدَّتِ الْــعَـرَبُ  

عرب(جاهلی) بازگشت خود را شروع کرد

وَاشْـرَأَبَّـتِ الْیَهُوِدیَّهُ وَالنَّـصْرانِیَهُ    

و یهود و نصارا سر برداشتند

وَ نَـجَمَ النِّـفاقُ ،     

و منافقان آشکار گشته و وارد صحنه شدند

فَصارَ الْمُسْلِمونَ کَالْغَنَمِ الْمَطیرَه ،        

و مسلمانان همانند رمه بی چوپانی بودند

فِی الْلَّیْلَهِ الشّاتِیَهِ(۲)      

که در یک شب سرد و بارانی زمستان در بیابان گرفتار شده اند.

 

۲-کلام امیرمؤمنان(ع)

امیرمؤمنان در یکی از خطبه های نهج البلاغه شرایط دردآور آن روزگار را چـنیـن

ترسیم می فـرمـایـند :

یَـهْـرَمُ فِـیهَا الْکَـبِیرُ               

بزرگسال در آن شرایط فرسوده

وَ یَشِیبُ فِیهَا الصَّغِیرُ                   

و خردسال در آن شرایط پیر می شود

وَ یَکْدَحُ فِیها مُومِنٌ حَتّى یَلْقى رَبِّهُ

و فرد با ایمان تا لقاء خدا رنج می کشد (۳)

 

۳-علل سکوت امام(ع)

امیرمؤمنان در سخنرانی های مختلف که بخشی از آنها در خطبه های نهج

البلاغه آمده است علل سکوت خویـش را در برابر غـصب شدن خلافت بیـان

فرموده است که در ذیل به بخشی از آنها اشاره می کنیم

طَفِقْتُ أَرْتَئى بَیْنَ أَنْ أَصُولَ بِیدٍ جَذّاءَ

در این اندیشه بودم که آیا با دست خالی اقدام کنم

اوْ أُصـْبِـرَ عَـلَى طَـخْـیَـهٍ عَمْیـاءَ    

یا بر این تاریکی کور صبر نمایم

فَنَظَرْتُ فَاِذاً لَیْسَ لی مُعینٌ الّا أَهْلَ بَیْتی(۴)      

نگاه کردم دیدم یاوری جز خاندان خویش ندارم

 فَرَاءَیْتُ أَنَّ الصّـَبْرَ عَـلى هـاتا أَحْـجى

سرانجام دیدم بردباری در برابر این مشکل به عقل نزدیک تر است

فَصَبْرَتُ وَ فِى الُعَیْنِ قَذىً  

به همین دلیل شکیبایی پیشه کردم در حالی که گویی چشم را خاشاک پرکرده

وَ فِـى الْـحَــلْـقِ شَـجـا(۵)  

و استخوان راه گلویم را گرفته است

در عین حال امیرمؤمنان شدت ناراحتی خود را در جمله دیگر چنین بیان می فرماید:

اَری تُـراثی نَـهـْباً (۶)      

یعنی با چشم خود میدیدم که میراثم به غارت می رود

 

تاریخ و نقش روضه خوانی:

با توجه به اینکه انگیزه دیگر این جلسه تجلیل از حجه الاسلام ذاکری مداح و ذاکر و روضه خوان اهل بیت می بـاشد لازم می دانـم در این زمینه مطالبی را مطرح کنم

 

انواع عزارداریها:

شیـعیان و پـیروان اهل بیت(ع) در طـول تاریخ با تـوجه به شرایط سیاسی حاکم بر زمان نسبت به خاندان پیامبر بویژه شهـدای کربـلا عـرض ارادت کردند چون فرصت ما محدود است مجالی برای تحلیل گـسترده در ایـن زمینه وجود ندارد لذا لازم میدانم به فهرستی از انواع عزاداریها اشاره کنم

۱-برپایی جلسات عزا

معمولا این قبیل عزاداریها در منازل ،مساجد،حسینیه ها و تکایا برگزار میشده

۲-پای منبری

نوعا نوحه خوانان و روضه خوانها در پایان سخنرانی ها می خواندند

۳-چاوش خوانی

معمولا در بدرقه و یا استقبال از زوّار کربلا خوانده میشد

۴-ذکر مصیبت

توسط ذاکران ،نوحه خوانان و روضه خوانها بعد از سخنرانی اجرا میشد

۵-پرده خوانی

نوحه خوانها بر اساس پرده نصب شده به دیوار که دارای تصاویری

از چـهره هـای خـوب و بـد حـادثـه عـاشـورا بـوده مـی خـوانـدنـد

۶-روضه خوان

در عصر تیموری دوران حاکمیت سلطان حسین بایقرا که در هرات و خراسان حکومت می کرد از کمال الدین حسین بن علی بیهقی سبزواری معروف به کاشفی درخواست کرد واقعه کربلا را بنویسد وی نیز کتابی نوشت تحت عنوان روضه الشهدا من مقاتل اهل البیت به مرور زمان رواج این کتاب به قدری زیاد شد که مداحان از روی آن می خواندند لذ اعنوان روضه خوان و مجلس روضه ریشه در این کتاب دارد که تا روی کار آمدن صفویان ادامه و استمرار داشت.(۷)

 

روضه خوانان شهرستان خوی

با توجه به سابقه حوزوی شهرستان خـوی و وجـود عالمان و دانشمندان در طول هشت قرن بررسی موضوع عزاداری و روضـه خوانی در این شهرستان نیاز به فرصت گسترده دارد و جا دارد که حوزه علمیه خوی و علمای شهر به ایـن موضوع بـپردازنـد لـکن من لازم می دانم ذکر خیری از چند نفر از روضه خـوانـان اهـل بیـت که در عصر ما زنـدگی می کـردنـد یـادی کـنم

۱-مرحوم حاج میرعلی محدّث

۲-مرحوم حاج شیخ غلام علی خادم حسینی معروف به حاج آخوند

۳-مرحوم حاج سیدعلی کبیری

۴-مرحوم سید محمد موسوی

۵-مرحوم حاج میر علی اکبر ذاکری

۶-بقیه السلف حاج میر ولی ذاکری

 

پی نوشت:

  1. (۱)تهذیب الاحکام/طوسی ج۶ص۲۴
  2. (۲)سیره ابن هشام ج۴ص۳۱۶
  3. (۳)نهج البلاغه خ
  4. (۴)(۲) نهج البلاغه خ       
  5. (۵)(۳) نهج البلاغه خطبه
  6. (۶)(۴) نهج البلاغه خ ۳
  7. (۷)دایره المعارف تشیع ج۶

 

 

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر