یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۹۱/۰۸/۱۵) درس کفایه الاصول ۹۱/۸/۱۵

بخش سوم: ۹۱/۸/۱۵   قوله: و منها انه لا بد علی کلا القولین من قدر جامع فی البین الخ  مرحوم آخوند در این عبارات بعنوان یکی از مباحث مقدماتی مربوط به بحث صحیح و اعم معین کردن قدر جامع است در نهایت می خواهد این نتیجه را بگیرند که حق با کسانی است قائل به […]

بخش سوم: ۹۱/۸/۱۵

 

قوله: و منها انه لا بد علی کلا القولین من قدر جامع فی البین الخ

 مرحوم آخوند در این عبارات بعنوان یکی از مباحث مقدماتی مربوط به بحث صحیح و اعم معین کردن قدر جامع است در نهایت می خواهد این نتیجه را بگیرند که حق با کسانی است قائل به صحیح هستند چون اعمی ها قدر جامع ندارند.

 در این زمینه چند مطلب لازم به یادآوری است

 

مطلب اول:

 بنا به هر دو قول صحیحی و اعمی تمامی الفاظ عبادات دارای وضع عام و موضوع له عام می باشند.اکنون می گوییم:باید یک کلی و قدر جامعی در میان باشد تا در برگیرنده تمامی مصادیق بشود بنا بر قول صحیحی شامل مصادیق صحیح و بنا بر قول اعمی شامل افراد صحیح و فاسد گردد.

 

سوال:

 چرا می گوییم باید یک کلی و قدر جامعی در میان باشد و چه لزومی دارد؟

 در پاسخ گفته می شود به عنوان مثال در آیات و روایات برای صلاه آثار متعددی ذکر شده است مانند:الصلاه قربان کلّ تقی یا الصلاه معراج المؤمن یا انّ الصلاه تنهی عن الفحشاء، والمنکر و …

 لازم به ذکر است که این آثار مربوط به نمازهای صحیح است و الّا نماز فاسد چنین آثاری نخواهد داشت.

 

مطلب دوم:

 اینکه نماز صحیح دارای مراتب و درجات متعدد است مانند نماز حاضر و مسافر،نماز مضطر و مختار،نماز یومیه و نماز آیات و… و آثار ذکر شده بر تمامی اینها مترتب می شوند.

 

مطلب سوم:

 اینکه قانونی در علم فلسفه وجود دارد می گوید:الواحد لایصدر عنه الّا الواحد یعنی اثر و معلول واحد فقط از علت واحد صادر می شود در ما نحن فیه نیز مثلا چون اثر تمامی نمازهای صحیح این است که تنهی عن الفحشاء و المنکر علت این اثر نیز باید واحد باشد چون نمی توان مثلا نمازهای متعدد دو رکعتی یا سه رکعتی ،نشسته و ایستاده و… را که متعدد و متکثر هستند علت این اثر واحد یعنی تنهی عن الفحشاء والمنکر دانست چون توارد علتهای متعدد مستقل بر معلول واحد محال است لذا از اثر واحد یعنی تنهی عن الفحشاء و المنکر کشف می کنیم علت این اثر نیز باید واحد باشد چون صلاتهای متکثر نمی تواند علت باشند و این واحد مؤثر را ما در اصطلاح قدر جامع می دانیم و لو نام خاص نداشته باشد بدین طریق علت نیاز به قدر جامع در الفاظ عبادات روشن گردید.

 

قوله:و الا شکال فیه بان الجامع لا یکاد یکون امراً مرکباً الخ

 مرحوم آخوند در این عبارات اشکال وارد شده بر قدر جامع بنا بر قول صحیحی را نسبتاً مفصل مطرح می کنند سپس به پاسخ از این اشکال می پردازند بر اساس اشارات شارحان کفایه الاصول این اشکال از مرحوم شیخ انصاری از تقریرات مطاح الانظار است.

 اشکال کننده می فرماید:

 صحیحی نمی توان قدر جامعی در میان افراد صحیح تصویر نماید چون قدر جامع یا یک چیز مرکب است یا یک امر بسیط و هر کدام باشد دارای اشکال است.اگر جامع مرکب باشد مثلا گفته شود صلاه ده جزء یا نه جزء و …

 

قدر جامع است باید گفت:نمی توان هیچکدام از آنها را قدر جامع قرار داد چون در ابتدای بحث صحیح و اعم مطرح گردید که صحت و فساد دو چیز اضافی و نسبی هستند بنابراین مرکبی که قدر جامع فرض می شود امکان دارد نسبت به حالتی صحیح باشد ولی نسبت به حالت دیگر باطل باشد.

 بعنوان مثال:صلاه مرکب از فلان اجزاء برای حالت حضر صحیح اما نسبت به حالت سفر فاسد باشد و بالعکس

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر