یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۹۱/۰۸/۲۹) نقش اخلاص در حماسه عاشورا(۱)

دعوت کننده : امنای مسجد شرکت کنندگان :اقشار مردم و طلاب حوزه مکان: مسجد جامع ملا احمد مناسبت : دهه اول محرم موضوع: نقش اخلاص در حماسه عاشورا   نقش اخلاص در حماسه عاشورا: مقدمه: یکی از واژه های ارزشی در مفاهیـم دینـی اخـلاص اسـت موضـوع اخلاص با اشتقاقهای مختلف(۱۲ لفظ) ۳۱ مورد در ۱۷ […]

دعوت کننده : امنای مسجد

شرکت کنندگان :اقشار مردم و طلاب حوزه

مکان: مسجد جامع ملا احمد

مناسبت : دهه اول محرم

موضوع: نقش اخلاص در حماسه عاشورا

 

نقش اخلاص در حماسه عاشورا:

مقدمه:

یکی از واژه های ارزشی در مفاهیـم دینـی اخـلاص اسـت موضـوع اخلاص با اشتقاقهای مختلف(۱۲ لفظ) ۳۱ مورد در ۱۷ سوره قرآن مطرح شده است(۱)

محورهای مباحث اخلاص در قرآن به ترتیب زیر است:

●آثار و برکات اخلاص

●تبیین اخلاص انبیاء الهی

●اخلاص در دینداری

●اخلاص در انجام اعمال

●بیان عوامل اخلاص و موانع آن

●اخلاص بندگان نیک خدا (۲)

 

در روایات نیز ضمن اینکه نوعا مباحث مطرح شـده در قرآن تکرار شده است چون بخشی از آنها در زمینه تفسیر آیات قرآن است عناوین دیگری نیز وجود دارد از قـبیل:

۱-فضیلت و جایگاه اخلاص و مخـلصان

۲-نقش اخلاص در پذیرش اعمال انسان

۳-علائم و نشانه های اخلاص

۴-معنـی و حقیـقت اخـلاص

۵-اخلاص در عـبادت خـدا

۶-اخلاص در کارهای خیر(۳)

 

در کتب فقهی نیز در بـحـث نیـت بویژه در نمـاز که از ارکـان نـماز است فقهاء اخلاص در نیّت را ضروری می دانند و بـحـث کرده اند(۴)

 

◄در کـتب اخـلاقی نیز بدون استثـناء موضوع اخـلاص از ابـعـاد مختلف اخلاقی مورد بحث قرار گرفـته اسـت نـوعا آیـات قـرآن و احادیث اهل بیت در زمینه اخلاص مطرح شـده و قـصص انبـیاء و سیره ائمه(ع)و داستانهای بندگان مخلص خدا تبیین شده است(۵)

 

اخلاص در لغت

راغب اصفهانی:   

اَلْاِخْلاصُ:اَلْتَبَرّی عَنْ کُلِّ مادُونَ اللهِ تَعالی(۶)

اخلاص دوری جستن از هر چیزی غیر خداوند

 

در حدیث وارد شده:

قُلْ هُوَ اللهُ اَحَدٌ هِیَ سورهُ الْاِخْلاصِ(۷)

قیلَ سُمِّیَتْ بِذلِکَ لأنَّها خالِـصَهٌ فی صِفَـهِ اللهِ

اُولِانَّ الْمَتَلـفِّـظَ بِـها قَدْ اَخْلَصَ التّـوْحیدَ لِلّهِ(۸)

 

معنی اخلاص در روایات:

۱-از رسول خدا نقل شده:

إِنَّ لِکُلِّ حَقٍّ حَقِیقَهً وَ مَا بَلَغَ عَبْدٌ حَقِیقَهَ الْإِخْلَاصِ

حَتَّی لَا یُحِبَّ أَنْ یُحْمَدَ عَلَی شَیْءٍ مِنْ عَمَلٍ لِلَّهِ؛(۹)

برای هر حقی حقیقت و واقعیّتی است و بنده به حقیقت اخلاص نمی رسد، مگر

اینکه دوست نـداشته باشد بر چیزی از عمل انجام شده برای خدا ستایش شود.

 

۲-از امام صادق(ع) نقل شده:

اَلْعَمَلُ الْخالِصُ :

اَلَّذی لا تُریدُ أَنْ یَحْمَدَکَ عَلَیْهِ أحَدٌ الا اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ(۱۰)

عمل خالص آن است که نخواهی کسی جز خداوند عز وجل تو را بر انجام آن بستاید

 

اِخْلاص در کلام امام حسین(ع) :

مرحوم ابن شعبه حرانی در کتاب ارزشمند تحف العقول خـطبـه ای از ابا عبدالله الحـسین(ع) نقـل می کنـد تحـت عنـوان خـطبه امـر به معروف و نهی از منکر در بخشی از آن خطبه ابا عبد الله الحسین(ع) اخلاص خـود را بـه درگاه خـداوند احدیت چنین عـرضه می دارد

۱-اَللّهُمَّ اِنَّکَ تَعْلَمُ اَنَّهُ لَمْ یَکُنْ ما کانَ مِنّا      

خدایا تو می دانی که آنچه از ما سرزد

تَنافُساً فِی سُلطانٍ                   

برای رقابت فرمانروایی نبود

وَ لاَ الْتِماساً مِنْ فُضُولِ الْحُطامِ   

و نیز دست رسی به مال بی ارزش دنیا نبود

  • ●وَ لکِنْ لِنُرِیَ الْمَعالِمَ مِنْ دینِکَ

بلکه از آن روست که نشانه های آیین تو را بنمایانیم

  • ●وَ نُظْهِرَ الْاِصْلاحَ فِی بِلادِکَ

و سروسامان بخشی را در سرزمینهایت آشکار سازیم

  • ●وَ یَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبادِکَ

تا بندگان ستمدیده توآسوده گردند

  • ●وَ یُـعْـمَلَ بِـفَرائِـضِکَ

تا به فرایض و واجبات تو عمل گردد

  • ●وَ سُنَنِکَ وَ أَحْـکامِـکَ    

و به سنت ها و احکام تو نیز عمل گردد.

فَاِنْ لَمْ تَنْـصُرُونا                        

اگر ما را (در این راه مقدس) یاری نرسانید

وَ تَنْـصِفُـونـا                      

و در خدمت ما نباشید

قَوِیَ الظَّلَمَهُ عَلَیْکُمْ           

ستمگران بیش از پیش بر شما نیرو گیرند

وَ عَمِلُوا فِی اِطْفاءِ نُورِ نَبِیِّکُمْ (۱۱)       

و در خاموش کردن نور پیامبر (ص) شما بکوشند.

 

 

توضیح :

در ارتباط با فرمایشات ابا عبدالله الحسین(ع) توجه به چند نکته لازم و ضروری است:

 

۱-بطوریکه اشاره گردید این فرمایشات بخشی از سخنرانی آن بـزرگوار      معروف به خطبه امر به معروف و نهی از منکر است که در مورد زمان و     مکان ایراد خطبه در میان مورخان و محدثان اختلاف نظر وجود دارد .

 

۲- از محتوای مطالب خطبه استفاده می شـود که امام (ع) بعد از تصمیم گیری برای مبارزه با حکومت جور یزید بن معاویه این خطبه را ایراد فرموده است.

 

۳-برتمامی پیروان و عزاداران اباعبدالله الحسیـن (ع) ضـرورت دارد توجّه عمیق داشته باشند که امام(ع) انگیزه ها و فـلسفه قیام خویش را در این خطبه به صورت خیلی روشن و آشکار بیان فرموده است

 

 

الف : نمایاندن نشانه های دین خداوند .   

لِنُرِیَ الْمَعالِـمَ مِـنْ دیـنِـکَ

ب : انجام اصلاحات در جامعه اسلامی .   

نُظْهِرَ الْاِصْـلاحَ فِـی بِـلادِکَ

ج : ایجاد امنیّت برای مظلومان                

یَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبادِکَ

د : فراهم سازی شرایط برای عملی شدن احکام الهی

یُـعْـمَلَ بِـفَرائِـضِکَ وَ سُنَنِکَ وَ أَحْـکامِـکَ    

 

و در ضمن نتیجه عدم همکاری را در دو جمله کوتاه بیان فرموده:

۱-قدر ت پیدا کردن ستمگران قَــوِیَ الـظَّـلَـمَـهُ عَـلَیْـکُـمْ

۲-و خاموش کردن نور پیامبر  وَ عَمِلُوا فِی اِطْفاءِ نُورِ نَبِیِّکُمْ

 

 

پی نوشت :

(۱)الموسوعه القرآنیه/آستان قدس ج۱۶ص۷۲۵

(۲)فرهنگ قرآن/دفتر تبلیغات ج۲ص۴۵۱

(۳)معجم المحاسن و المساوی ج۱ص۴۷۶

(۴)جواهر الکلام /محمد حسن نجفی ج۹ ص۲۴۷

(۵)دراسات فی الاخلاق /آیت الله مظاهری ج۳ص۱۱

(۶)مفردات الفاظ القرآن/راغب اصفهانی (ماده خلص)

(۷)کتاب النهایه/ابن اثیر ج۲ص۶۱

(۸)مجمع البحرین/طریحی ج۱ص۵۳۷ (ماده خلص)

(۹)بحارالانوار/علامه مجلسی ج۷۲ ص۳۰۴

(۱۰)میزان الحکمه(مترجم) ج۳ ص۳۷۹

(۱۱)تحف العقول/ابن شعبه حرانی ص ۲۳۹  

 

 

 

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر