یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۹۱/۰۹/۲۳) درس کفایه الاصول ۹۱/۹/۲۳

موانع موفقیت در فراگیری دانش ۶-غفلت : از امیرمؤمنان(ع) نقل شده مَنْ غَفَلَ جَهِلَ (غررالحکم ح۷۶۸۶) در روایت دیگر فرمود: دَوامُ الغفلهُ یعمی البصیرهَ (عیون الحکم و المواعظ ص۲۵۰)   توضیح: ۱-انسان غافل فرصتهای طلایی تحصیل را به راحتی از دست میدهد در نهایت نادان و بی سوادی می ماند.   ۲-بصیرت از طریق دانش […]

موانع موفقیت در فراگیری دانش

۶-غفلت :

از امیرمؤمنان(ع) نقل شده

مَنْ غَفَلَ جَهِلَ (غررالحکم ح۷۶۸۶)

در روایت دیگر فرمود:

دَوامُ الغفلهُ یعمی البصیرهَ (عیون الحکم و المواعظ ص۲۵۰)

 

توضیح:

۱-انسان غافل فرصتهای طلایی تحصیل را به راحتی از دست میدهد در نهایت نادان و بی سوادی می ماند.

 

۲-بصیرت از طریق دانش بدست می آید و دانش با بهره گیری خوب از عمر و فرصتها بدست می آید و انسان غافل هر دو از عمر و فرصتها را به راحتی از دست میدهد در نهایت بصیرت را از دست میدهد.

 

قوله: و التثنیه والجمع فی الاعلام انما هو بتأویل المفرد الخ

علی الظاهر هر دو مورد تثنیه و جمع در اعلام اشکالی صورت گرفته بدین صورت که در غیر اعلام مطلب همان است که قبلا بیان گردید لکن در مورد اعلام مانند زیدان یا مُحمَّدُون مطلب فرق می کند چون مفرد زیدان زید بن حسن وزید بن علی است وقتی تثنیه بسته شد دو فرد از یک معنی نخواهد بود همچنین است محمدون

 

مرحوم آخوند از این اشکال دو جواب می دهند

جواب اول:

ما ابتداء برای کلمه زید یا کلمه محمد یک عنوان کلی المسمی بزید یا المسمی بمحمد تصور می کنیم در این صورت در تثنیه هر دو زید و در جمع هر سه محمد از افراد آن کلی محسوب می شوند لذا در این صورت تباینی در میان آنها وجود نخواهد داشت بلکه تنها اختلاف در شخصیت آنها است بعداً آنها را تثنیه یا جمع می بندیم.

 

 

جواب دوم:

اگر تأویل قبلی را قبول نکنیم و در نهایت تثنیه و جمع را به منزله تکرار لفظ فرض کنیم بعنوان مثال بگوییم عینان یعنی عین و عین خواه دو فرد از یک حقیقت یا دو فرد از دو حقیقت در این صورت ایراد دیگری بر امثال صاحب معالم وارد خواهد شد و آن این است که استعمال در اکثر هر چیز باید متناسب با همان چیز باشد بعنوان مثال در مفرد استعمال در اکثر زمانی محقق می شود که از آن دو معنی اراده شود لذا در تثنیه اگر بخواهید استعمال در اکثر کنید به این صورت نیست که مثلا از عینان عین باکیه و عین جاریه اراده کنید چون آن معنی تثنیه است نه استعمال در اکثر در جمع نیز مطلب چنین است.

 

قوله:نعم لو أریدَ مثلا من عینین فردان الخ

مرحوم آخوند می خواهد تصویری از استعمال شدن تثنیه و جمع در اکثر از یک معنی ارائه بدهد بدین صورت که مقصود از عینان دو تا دو تایی یعنی مثلا دو تا چشم و تا دو چشم و همچنین در عیون لکن این نوع استعمال در اکثر خواسته صاحب معالم و امثال او را تأمین نمی کند چون این نوع استعمال تثنیه و جمع در اکثر همانند مفرد بقول صاحب معالم استعمال در مجاز است چون در آنها نیز همانند مفرد باید قید وحدت را ملغی کرد آنوقت استعمال مجاز خواهد شد.

 

قوله: وَهْمٌ وَ دَفْعٌ لَعَکَ تتوهَّمُ أن الاخبار الخ

مرحوم آخوند توهمی را مطرح و به پاسخ آن می پردازد

اما توهم:

در برخی از روایات آمده که قرآن هفت یا هفتاد بطن دارد معنی این اخبار این است آیات قرآن غیر از معنای ظاهری در معانی دیگر نیز استعمال می شوند پس استعمال لفظ در اکثر از معنی در قرآن واقع شده است.

 

جواب:

درست است که در اخبار به این مطلب پرداخته شده لکن روایات نمی گویند که آیات در این معانی متعدد استعمال هم شده اند لذا یکی از دو احتمال در این زمینه امکان دارد

احتمال اول:

الفاظ قرآن در همان لحظه که در معانی ظاهری خود استعمال شده اند خداوند هفت یا هفتاد و معنای دیگر نیز اراده کرده است لکن این اراده بطور مستقل بدون اینکه لفظ در آنها استعمال شده باشد.

 

۲-آیات در همان معنای ظاهری خود استعمال شده اند لکن معانی هفت گانه یا هفتاد گانه از لوازم همان معنای ظاهری هستند نه اینکه آنها در عرض این معنای ظاهری واقع شده باشند.

پر بازدیدترین ها

بیشتر