چهارشنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۰ - الأربعاء 14 ربيع أول 1443

(۱۳۹۱/۱۰/۰۹) فتنه از دیدگاه امیرمؤمنان(ع)

دعوت کننده : فرمانداری شرکت کنندگان : اعضای شورای اداری و جمعی از اقشار مردم با حضور استاندار محترم مکان: سالن ارشاد اسلامی موضوع: فتنه از دیدگاه امیرمؤمنان(ع)     فتنه از دیدگاه امیرمؤمنان(ع) علل انتخاب موضوع: ۱-۹ دیماه روز بصیـرت و میـثاق امت با ولایت ۲-فتنه انگیزی استکبار در جهان اسلام از طریق ●تـحریک […]

دعوت کننده : فرمانداری

شرکت کنندگان : اعضای شورای اداری و جمعی از اقشار مردم با حضور استاندار محترم

مکان: سالن ارشاد اسلامی

موضوع: فتنه از دیدگاه امیرمؤمنان(ع)

 

 

فتنه از دیدگاه امیرمؤمنان(ع)

علل انتخاب موضوع:

۱-۹ دیماه روز بصیـرت و میـثاق امت با ولایت

۲-فتنه انگیزی استکبار در جهان اسلام از طریق

●تـحریک اقـوام و پـیـروان مـذاهـب عـلیه یـکدیـگر

●سازماندهی جریانهای تکفیری در کشورهای اسلامی

●راه اندازی جریان شیعه هراسی در میان مذاهب دیگر

●تحریک حاکمان کـشورهای اسلامی علیه همدیـگر

 

معنای فتنه:

۱-در منابع اسلامی به معنای:

آزمایش ،گناه،عذاب،ناسپاسی،فریب کاری و اختلاف بکار رفته است(۱)

 

۲-در کلام امیرمؤمنان(ع):

واژه فتنه در نهج البلاغه مکرر بکار رفته است و از بررسی مجموع آنها بدست می آید هدف امیرمـؤمنان(ع) از فتنـه عبارت است از:تـرفـند سـیاسی اجـتمـاعی کـه از آمـیزش حـق و بـاطـل وپنهان نمودن باطل در پوسته حق با هدف اغـفال و فریفـتن مـردم بـرای رسـیدن بـه مقـاصد شـوم طـراحـی می شـود.

 

عوامل و زمینه های فتنه:

فتنه ها علل و ریشه های مختلف دینی و مذهبی ،اخخلاقی و دنیوی اجتماعی،اقـتصادی ،سـیاسی و خارجی دارند دو مورد اول را اجمالا توضیح می دهیم.

 

الف:عوامل دینی و مذهبی:

روزی رسولخدا(ص) به امیرمؤمنان (ع)فرمود:

اِنَّ الله قَدْ کَتَبَ عَلَیْکَ جِهادَ الْمَفْتونینْ

کَمـا کَتـَبَ عَـلـی جِـهـادَ الْـمُشْـرِکـینَ

امیرمؤمنان پرسید فتنه انگیزانی که من با آنان خواهم جنگید چه کسانی هستند؟

 

رسولخدا(ص) فرمود:

قَـوْمٌ یَـشْهَدوُنَ اَنْ لا اِلهَ الّا اللهُ وَانّی

رَسُولُ اللهِ وَ هُمْ مُخالِفونَ لِلسنَّهِ(۲)

 

ب:عوامل اخلاقی و دنیوی:

مفاد بخش مهمی از روایات این است که اساس فتنه ها دنیا دوستی است

 

۱-امیرمؤمنان (ع) فرمود:

اَلْـوَلَـهُ بِـالـدُّنْیا أعْـظَمُ فِـتـْنَـهٍ (۳)

عشق به دنیا بزرگترین فتنه است

 

۲-در جای دیگر فرمود:

حُـبُّ الـدُّنْیا رَأْسُ الْـفـِتَنِ وَ اَصْـلُ الْـمِـحَـنِ(۴)

     دنیا دوستی اساس فتنه ها و ریشه مشکلات است

 

جلوه های دنیا دوستی:

●خود پرستی یعنی خود را حق دیدن

●کبر یعنی خود را برتر از دیگران شمردن

●ترس از دست دادن زندگی مرفه دنیا

●لجاجت و یک دندگی در مقابل حق

●کینه توزی امیرمؤمنان(ع) فرمود: سَبَبُ الْفِتَنِ اَلْحقِدُ(۵)

 

عوامل دیگر فتنه ها عبارتند از:

●عوامل و ریشه های اجتماعی

●عوامل و ریشه های اقتصادی

●عوامل و ریشه های سیاسی

●عوامل و ریشه های خارجی

این موارد را انشا ا… در فرصتهای دیگر توضیح خواهیم داد

 

ویـژگی فـتنـه ها :

امیرمؤمنان(ع) در نهج البلاغه چند ویژگی اساسی برای فتنه ها بیان می فرماید:

الف:خود نمایی در قیافه حق

اِنَّ الـفِـتَـنَ اذا أَقْـبَـلَـتْ شَـبَّـهَـتْ

هنگامی که فتنه ها روی می آورد به شکل حق خود نمایی می کنند

 

توضیح:

هیچ فتنه انگیزی در ابـتدای کار چـهره واقعی خـود را معـرفی نمی کندبلکه جبهه خود را حق معرفی می کنند و شعارهای عامه پسند می دهند

•طلحه و زبیر خلافت را حق خویش می دانستند

•معاویه خونخواهی عثمان را بهانه خود قرار داد

•خوارج نـهروان شـعار لا حـکم اِلّا لِلّه می دادنـد

 

ابن شَبِّه در تاریخ المدینه المنوره می نویسد:

امیرمؤمنان (ع) می فرمود:

سوگند به خدا اگر بنی امیه بخواهند من در کنار کعبه با آنـها مباهله می کنم که من درخون عثمان هیچ دخالتی نداشتم(۶)

ابن ابی الحدید نقل می کند:

امیرمؤمنان (ع) در مسیر صفین خطـاب به نـیروهای خـود سخنرانی کرد در بـخشی ازآن چنین فرمود:

اَلا وَ اِنَّ مِـنْ أَعْـجَـبِ الْـعَـجـائِبِ أَنَّ مُـعاوِیـهَ بْـنَ ابی سفیان اُلأمَوی و عَـمْـرَ و بْـنَ الْعاصِ السَهْـمی أصبَحا یُحَرِّصانِ النّاسَ عَلی طَلَبِ الدّینِ بِـزَعْمِهِما(۷)

بدانید از شگفت ترین شگفتی ها این است که معاویه پسر ابوسفیان و عـمر و عـاص بـه گمـان خـود مـردم را بر دینداری تشویق می کنند

 

ب:آشکار شدن حقیقت

وَ اِذا أَدْبَـرَتَـنـَبَّـهَتْ            

به هنگام پشت کردن شناخته می شود

وقتی فتنه با مرور زمان از میان رفت پشت صحنه ها و چهره واقعی او برای توده مردم روشن می شود آثار و تبعات زیانبار او خود را در جامعـه نشان مـی دهـد.

 

ج:فتنه ها چون گردبادند

   یَحُمْنَ حَوْمَ الرِّیاحِ یُصِبْنَ بَلَداً وَ یُخْطینَ بَلَداً(۸)

فتنه ها چون گردبادها می چرخند از هـمه جا عبـور می کننـد دربعضی از شهرها حادثه می آفرینند و از برخی شهرها می گذرنـد

 

ابزار فتنه گران:

۱-استخدام چهره هایی که در جامعه از موقعیت اجتماعی و محبوبیت برخوردارند

۲-بکارگیری بهترین شعارها با توجه به مشکلات جامعه مانند

دفاع از حقوق مردم – حمایت از آزادی- مقابله با فقر- مبارزه

با ثروت اندوزی – دفاع از عدالت- حمایت از پیشرفت جامعه

۳-کوبیدن بی امان حاکمیت و نادیده گرفتن تمامی امتیازات آن

۴-استفاده ازهمه ابزارها برای ایجاد اراده و حرکت در مردم

۵-سوء استفاده از بی بصیرتی توده مردم

 

وظایف جامعه در برخورد با فتنه:

۱-شناخت حق و معیارهای آن

مهمترین مسئله ای که در زمان فتنه ، افراد جامعه را از افتادن در ورطه ی هلاکت حفظ می کنـد و در مسـیر حـق اسـتوار و ثابـت قدم مـی دارد ،شناخت حق است و برای شناخت حق ابتدا باید ملاک حق را شناخـت.علت بسیاری از انحرافات این است که اشخاص ملاک حق قرار می گیرند،درنتیجه با انحراف اشخاص از مسیر واقعی حق ، امر بر دیگران مشتبه می گردد.


امام علی(ع) می فرمایند :

اَلْحَقُّ لایُعْرَفُ بِالرِّجالِ إعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفِ اَهْلَهُ (۹).

حق به واسطه اشخاص شناخته نمیشود ،خود حق را بشناس پیروان آن را خواهی شناخت .

●در جنگ جمل امیر المومنـین (ع) وصـی جانشـین و پسـر عموی رسول خدا با چهارصد تـن از مهاجـران و انصار کـه هفتاد تن آنها از شرکت کنندگان در بدر بودند یک طرف

●ام المومنین عایشه همراه با طلحه و زبیر دو صحابی بزرگ رسولخدا(ص) که سوابق فراوانی در پیشبرد اسلام داشتند در طرف دیگر قـرار گرفتنـد در این میان بسیاری از مردم متحیر بودند که کدام جبهه حق است ،اینان همان هایی بودند که ملاکشان برای شناخت حق اشخاص بود .

 

۲-پیروی از رهبری جامعه

قوام یک جامعه بـه رهـبری آن اسـت وبـرای اینـکه جـامعه بتـواند در مقابل خطرهای داخلی وخارجی آسیب ناپذیر باشد باید تمامی افراد حول محور امام و رهبرخودگرد آمده و او را و یاری کـننـد

امیرالمومنین (ع) می فرماید:

اَلْزِمُوا ما عَقَدَ عَلَیْهِ حَبْلُ الْجَماعَهِ

وَ بُـنِیَـتْ عَـلَیْهِ اَرْکانُ الـطّاعَـهِ.(۱۰)

بر خود لازم شمارید آنچه را که پیوند امت اسلامی بدان استوار وپایه های طاعت بر آن پـایـدار اسـت.

 

خبرگزاریها:

خبرگزاری ایرنا

خبرگزاری ایکنا

خبرگزاری سپاه شهدا

خبرگزاری رسا

 

پی نوشت:

(۱)المعجم البسیط (ماده فتن)

(۲)بحار الانوار /مجلسی ج۳۲ ص۳۰۸

(۳)میزان الحکمه/ ری شهری ج ۹ ص ۳۸

(۴)فهرست موضوعی غرر الحکم ص ۱۱۱

(۵)غرر الحکم ۶۷۸۱

(۶) تاریخ المدینه المنوره/ ابن شبه ج ۴ ص ۱۲۶۹

(۷)شرح نهج البلاغه/ ابی الحدید ج ۵ ص ۲۰۰

(۸)نهج البلاغه خ ۹۳

(۹) میزان الحکمه /ری شهری ، ج۳ ، ص۱۵۶

(۱۰) نهج البلاغه ، خطبه ۱۵۱

پر بازدیدترین ها

بیشتر