شنبه ۲۵ دی ۱۴۰۰ - السبت 12 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۲/۰۳/۰۲) مشکلات حکومتی امیرمؤمنان(ع) و مسائل روز

موضوع: مشکلات حکومتی امیرمؤمنان(ع) و مسائل روز   مکان: سالن کوثر نیروی انتظامی   مناسبت: ۱۳ رجب و توجیح سیاسی   قال امیرالمؤمنین(ع): وَ اِعْـلَـمُوا أَنِّی إِنْ أَجَـبْتُکُـمْ رَکِبْتُ بِکُمْ مَا أَعْـلَـمُ وَ لَـمْ أُصْـغِ إِلَـى قَـوْلِ اَلْقَائِلِ وَ عَـتْبِ اَلْعَـاتِـبِ(۱) اگر دعوت شما را بپذیرم بر اساس آنچه میدانم با شما رفتار خواهـم کرد […]

موضوع: مشکلات حکومتی امیرمؤمنان(ع) و مسائل روز

 

مکان: سالن کوثر نیروی انتظامی

 

مناسبت: ۱۳ رجب و توجیح سیاسی

 

قال امیرالمؤمنین(ع):

وَ اِعْـلَـمُوا أَنِّی إِنْ أَجَـبْتُکُـمْ رَکِبْتُ بِکُمْ مَا أَعْـلَـمُ وَ لَـمْ أُصْـغِ إِلَـى قَـوْلِ اَلْقَائِلِ وَ عَـتْبِ اَلْعَـاتِـبِ(۱)

اگر دعوت شما را بپذیرم بر اساس آنچه میدانم با شما رفتار خواهـم کرد و به گفتار این و آن و سرزنش کنندگان گوش فرا نخواهم داد

 

مقدمه:

امیرمؤمنان(ع) در دوران خلافت خلفای قبلی مشارکت فعال سیاسی در امور جاری نداشته و جز مشورت هایی در بـرخـی از امـور قــضـایـی و مــحـدود تـراز آن در مسائل سیاسی ،حضور جدی در صحنه سیاست نداشتـه

 

طبری مینویسد:

محمد حنفیه گفت پس از کشته شدن خلیفه سوم جمعی از اصحاب نزد پدرم آمدند و گفتند ما لایق تر از تو به خلافت کسی را نـمـی شناسیم

 

امیرمؤمنان(ع) در پاسخ فرمود:

أَنا لَکُـمْ وَزیـراً خَیْرٌ لَکـُمْ مِـنـّی امـیـراً(۲)

من مشاورتان باشم بهتر است که امیر و رهبر شما باشـم

 

 

●بلاذری از ابوبشیر عابدی نقل می کند:

که مردم پس از کشته شدن خلیفه سوم بارها به سراغ امیرمؤمنان(ع) آمدندتا بالاخره او را وادار به پذیرفتن خلافت کردند طلحه و زبیرنخستین کسانی بودند که با آن بزرگوار بیعت کردند(۳)

 

علل عدم پذیرش:

امیرمؤمنان(ع) علل عدم پذیرش خلافت را چنین بیان می فرماید:

دَعُــونـى وَالْــتـَمـِســُوا غَــیْـرِى                    

مرا واگزارید و دیگری را بدست آورید

فَـإِنَّـا مُسْتَـقْـبِـلُـونَ أَمْـراً لَـهُ وُجُـوهٌ وَأَلْـوَانٌ

زیرا ما به استقبال حوادث و اموری میریوم که رنگارنگ و فـتـنـه امـیـز اسـت و چــهـره هــای گــونـاگـون دارد

لَا تَقُـومُ لَـهُ الْـقُـلُوبُ وَلَا تـَثْـبُتُ عَـلَـیْـهِ الْـعُـقـُولُ

و دل ها بر این بیعت ثابت و عقل ها در این پیمان استوار نمی ماند

 

وَ إِنَّ الآفَـاقَ قـَدْ أَغَـامَـتْ وَالْـمحـَجّـَهَ قَــدْ تَـنـَـکـّـَرَتْ(۴)

چهره ی افق حقیقت را ابرهای تیره فساد گرفته راه مستقیم حق ناشناخته مانده

 

●مهم ترین مشکلات خلافت امیرمؤمنان(ع):

وقتی امیرمؤمنان(ع) زعامت ظاهری جامعه را بر عهده گرفـت مشـکلات و نارسایی هـای زیـادی بر جـامـعه حاکم شده بود و آینده را تیره و تار تصویر می نـمود چند مورد را بـصـورت اجـمـال یـادآوری مـی کنـیم

 

الف:زیر سوال رفتن عدالت اقتصادی

سالهای قبل تقسیم بیت المال بصورت سلیقه ای و امتیـازات قبیله ای بود لکن وقتی امیرمؤمنان(ع) روی کار آمد فرمود:

اِنّی حامِلُکُـمْ عَلی مَنْـهـَجِ نبیُّکُـمْ

من تنها به روش پیامبرتان عمل خواهم کـرد

 

در مقابل صدای عده ای که امـتیـازات خود را از دست داده بودهند بلند شد:

حَرَمَنا وَمَنَعَنا حُقوقَنا عَلیُّ بْنِ اَبی طالِبٍ (۵)

لکن سیاست امیرمؤمنان(ع) این بود که:

لَیْسَ لِأَحَدٍ عَلی اَحَدٍ فَضْلٌ اِلّا بِالتَّقْوی(۶)

 

ب:وجود تبعیض نژادی در جامعه:

به دنبال فتوحات صدر اسلام نـژادهای متـعددی از عـرب،ایرانی،رومی،بربر و…در جامعه اسلامی به وجود آمده بود بسیاری از آنان با مهاجرت یا به قصد جنگ به مناطق دیگر برده شده یا رفته بودند و عده ای نیز اسیران جنگی بودند که به قبائل عربی تعلق گـرفـته و از مناطق مـخـتلف بـه شـام ،عـراق و حجـاز آورده می شدنـد.

اسیران آزاد شده را موالی قبائل عرب می نامیدند که آنان زندگی خود را در میان عرب ها بـا تبعیـض آغـاز کردند در حالی که امیرمؤمـنان تحمـل این وضـعیت را نداشت

 

وقتی دو نفر زن که از امام درخواست کمک کرده بودند یـکی عرب و دیگری از موالی بود امام در میان آنها فرقی نگذاشت(۷)و تأکید فرمود که میان سیاه و سفید فرقی نخواهـد گذاشـت(۸)

 

لذا اشعث بن قیس در پای منبر امـام به آن حضـرت گفت:ایرانی ها بر تو غلبه کردند اما امام به شدت از انان دفاع کرد(۹)

 

ج:شبهات و انحرافات دینی

یکی دیگر از مشکلات اساسی خلافت امیـرمـؤمنـان(ع) وجود انحرافات و بدعت هایی بود که در جامعه اسلامی بـه وجـود آمـده بـود لـذا امیرمـؤمنـان(ع) می فـرمـاید:

فَإِنَّ هَذَا الدِّینَ قَدْ کَانَ أَسِیراً فِی أَیْدِی الاْءَشْرَارِ یُـعْمـَـلُ فـِیـهِ بِـالْـهـَـوَی وَ تُـطْــلَـبُ بِــهِ الـدُّنــْیَـا(۱۰)

همانا این دین در دست اشـرار اسیـر بـود کـه در آن از روی هـوا و هوس رفتار می شد و برای رسیدن به دنیا از آن استفاده می گردیـد

 

●امیرمؤمنان(ع) در جای دیگر عامـل مـنازعـات دوران خـود را رسوخ شبهات و انحرافات گذشته در دین دانسته لذا می فـرماید:

وَ لکِنّـا اِنَّـما أَصْـبَحْـنا نُقاتِـلُ اِخْوانَـنا فِـی الْاِسْلامِ عَلـی ما دَخَلَ فیهِ مِنَ الزَّیْغِ وَ الْاِعْوِجاجِ وَ الشُّبـْهَهِ وَالتَّـأْویـلِ(۱۱)

امـروز مـا از آن روی بـا بـرادران مـسلمانـمان وارد جـنـگ شده ایـم کـه انـحراف ،کـجی،شبـهـه و تـأویـل در اســلام وارد شــده اســت

 

د:وجود فساد اجتماعی

مشکل دیگر امام رواج پیدا کردن فساد اجتماعی و اخلاقیات انحرافی بود کـه عـمده آن در رفاه گرایی میان اشراف از صحابه و فرزندان انان پدید آمده بود سـایر مـردم نیز به انان می نگریستند روشنترین مصداق آن خلیفه سوم بود که بیت المـال را ملـک خویش دانسته حتی مناسب حکومتی را هم میان خویشان خود تقسیم کرده بود معاویه در شام که از زمان خلیفه اول قدرت گرفته بود توانست این منصب را سالها نـگه دارد

 

لذا امام در یکی از خطبه های خود می فرماید:

أَلّا وَ اِنَّ بَلیَّتَکُمْ قَدْ عادَتْ کَهیئَتَها یَوْمَ بَعَثَ اللهُ نَبییَهُ(۱۲)

آگاه باشید روزیها و آزمایشها همانند زمان بعثت پیامبر بار دیگر به شما روی آورد

 

امیرمؤمنان(ع) در ادامه می فرماید:

وَالَّذی بَعَثَهُ بِالْحَقِّ لَتُبَلْبَلُنَّ بَلْبَلَهً وَ لَتُغَرْبَلُنَ

غَرْبَلَهً وَ لَتُساطُنَّ سَوْطَ الْقِدْرِ حَتّی یَعودَ

أَسْفَلُکُمْ أَعلاکُمْ وَ أَعْلاکُمْ أَسْفَلَکُمْ وَلَیَسْبِقَنَّ

سابِقونَ کانوا قَصَّرُوا وَلْیُقَصِّرَنَّ سَبّاقُونَ کانوا سَبَقوا(۱۳)

سوگند به خدایی که پیامبر(ص) را به حق مبعوث کرد سخت آزمایش می شوید چون دانه ای که در غربال ریزند یا غذایی که در دیگ گذارند به هم خواهید ریخت زیر و رو خواهید شد تا آن که پایین به بالا و بالا به پایین رود آنان که سابقه ای در اسلام داشتند و تاکنون منزوی بودند بر سر کار می آیند و آنها که به ناحق پیشی گرفتند عقب زده خواهند شد.

 

 

یادآوریهای انتخاباتی:

با توجه به اینکه عزیزان حاضر در جلسه پرسنل هنگ مرزی و نیروی انتظامی هستندو با در نظر داشتن رسالت سنگین شما عزیزان در حفظ نظم و امنـیت جامعه بویژه در این استان مرزی و منطقه حساس کشـور لازم مـی دانـم در آستانه حماسه سیاسی یعنی انتخابات ریاسـت جمهـوری ،شوراهـای شهـری و روستایی و میان دوره ای خبرگان رهبری چـند نکـته را یـادآوری کـنم

 

 

۱-توجه جدی به توصیه ها و دستورات ولـی امـر مـسلمین در    زمینه حضور در صحنه ،رای دادن بـه نامـزد اصلـح و حفـظ    امنیت جامعه و امانت داری خوب در مورد صندوقهای رای

 

۲-رصد کردن تمامی تحرکات دشمنان خارجی و ضد انقلاب   داخلی و هـمـه جریانهای سیـاسی ورود و خـروج مـرزی

 

۳-با توجه به رسالت سنگین نیروهای مسلح در زمینه حفظ آرامش عمومی و جلوگیری از هرگونه ناهنجاری و فعالیت هـای تخریبـی دشمنـان و عوامل آنها تلاش کنید از نامزد خاصی بصورت آشکار طرفداری نکنید

 

۴-توجه جدی به تـرفندهای دشمنان در آستانه انتخابات بویژه ایام تـبلیغ و روز رای گیری از قبیل به راه انداختن درگیری هـا یـا ایـجاد یأس و ناامیدی در مردم و کمرنگ جلوه دادن حضور مردم بر سر صندوق های رای و سایر مسائل پیرامونی که هوشیاری جدی شما عزیزان را می طلبد(۱۴)

 

 

پی نوشت:

(۱)نهج البلاغه خطبه ۹۲                                                           

(۲)تاریخ طبری ج ۴ ص ۴۲۹

(۳)انساب الاشراف/بلاذری ج۲ص۲۶۳                                        

(۴)نهج البلاغه خطبه ۹۲

(۵)شرح نهج البلاغه /ابن ابی الحدید ج۷ص۳۷                           

(۶) کافی/کلینی ج ۸ ص۳۶۱

(۷)انساب الاشراف /بلاذری ج۲ص۱۴۱                   

(۸)نهج السعاده ج۱ص۱۸۹                                     

(۹) نهج البلاغه خطبه ۸۸

(۱۰)نهج البلاغه نامه ۵۳                                                            

(۱۱)نهج البلاغه خطبه ۱۲۳

(۱۲)نهج البلاغه خطبه۱۶                                                          

(۱۳)همان

(۱۴)یادداشتهای شخصی