شنبه ۱ آبان ۱۴۰۰ - السبت 17 ربيع أول 1443

(۱۳۹۲/۰۵/۰۸) سخنرانی شب ۲۱ ماه رمضان

موضوع: توبه اللّهُمَّ اغْفِرْلِیَ الذُّنوبَ الَّتی تـَحْبِسُ الدُّعـاءَ خدایا برای من بیامرز گناهانی را که دعا را حبس می کند   موانع استجابت دعاء: ابوخالد کابلی می گوید از امام زین العابدین(ع) شنیدم فرمود: وَالذُّنُوبُ الَّتِی تَرُدُّ الدُّعاءَ:             گناهانی که مانع اجابت دعا می شوند ◄سُــوءُ الــنـِّـیـّـَهِ       بد نیتی ◄وَخـُـبْــثُ الــسّـَـریــرَهِ       خباثت باطن […]

موضوع:

توبه

اللّهُمَّ اغْفِرْلِیَ الذُّنوبَ الَّتی تـَحْبِسُ الدُّعـاءَ

خدایا برای من بیامرز گناهانی را که دعا را حبس می کند

 

موانع استجابت دعاء:

ابوخالد کابلی می گوید از امام زین العابدین(ع) شنیدم فرمود:

وَالذُّنُوبُ الَّتِی تَرُدُّ الدُّعاءَ:            

گناهانی که مانع اجابت دعا می شوند

◄سُــوءُ الــنـِّـیـّـَهِ      

بد نیتی

◄وَخـُـبْــثُ الــسّـَـریــرَهِ      

خباثت باطن

◄وَالنِّفَاقُ مَعَ الْإخْوانِ       

دو رویی با برادران

◄وَتَرْکُ التَّصْدِیقِ بِالْاِجابَهِ  

باور نداشتن اجابت دعا

◄وَتَأخِیرُ الصَّلَواتِ المَفْرُوضاتِ حَتَّی تَذْهَبَ اَوْقَاتُها

   به تأخیر انداختن نمازهای واجب تا اینکه وقت شان بگذرد

◄وَتَـرْکُ التَّـقَرُّبِ اِلَـی اللهِ عَـزَّوَجَـلَّ بِالْـبِرِّ وَالصَّدَقَـهِ

تقرب جسـتن بـه خـدا ازطـریـق نیـکوکـاری و صـدقـه

◄وَاسْتِـعْـمـالُ الـبـَذاءِ وَالْـفُـحـشِ فِـی الْـقَــولِ(۱)

بد زبانی و زشتگویی

 

 

سایر گناهان مبتلا به:

تعداد دیگری از گناهان وجود دارند که بندگان خدا نوعا مبتلا به هستند که باید در شبهای احیاء چاره ای اندیشـید

 

۱-ریاکاری که در مقابل اخلاص قرار دارد

●رسولخدا(ص) فرمود:

لا یَقْبَلُ اللهُ عَمَلاً فیهِ مِقْدارَ ذَرَّهٍ مِنْ رِیاءٍ(۲)

خداوند عملی که به اندازه ذره ای ریا داشته باشد قبـول نمـی کند

 

 

۲-گناهان ویژه زبان

●امیرمؤمنان(ع) فرمود:

اِنْ أحْبَـبْتَ سَـلامَـهَ نـَفـْسِکَ وَ سِـتْـرَ مَعایِبِکَ فَقَلِّلْ کَلامَکَ وَ اَکْثِرْ صَمْتَکَ(۳)

اگر دوست داری از سلامت نفس بـرخـوردار شـوی و عیـوب و کاستی هایت پوشیده بماند کمتر سخن بگو وبیشتر خاموش باش

 

نمونه هایی از گناهان زبان

۱-خصومت و نزاع و لجاجت در کلام

۲-بدزبانی و دشنام دادن

۳-لعن کسی که مستحق لعن نیست

۴-مسخره کردن دیـگـران

۵-فاش کردن اسرار مردم

۶-غیبت کردن                    

۷-دروغ گفتن

۸-سخن چینی                   

۹-تهمت زدن

۱۰-خودستایی

۱۱-اذیت دیگران با نیش زبان(۴)

 

 

۳-کبر ورزیدن

● رسولخدا(ص) نقل فرمود:

اَمْـقَـتُ الـنـّاسِ اَلْـمـُتَـکَـبّـِرُ (۵)

منفورترین مردم انسان متـکبر است

 

 

۴-دنیا پرستی

●امیرمؤمنان(ع) فرمود:

حُبُّ الـدُّنْیا یُفْسِدُ الْعَـقـْلَ وَ یُـصـِّـمُ الْـقـَلْبَ عَنْ سِـماعِ الْحِکْمَهِ وَ یُـوجِـبُ اَلیمَ الْعِقابِ(۶)

دنیا پرستی عقل را فاسد و گوش قلب را از شنیدن سخنان حکمت آمیز ناشنوا و سبب عـذاب دردنـاک در دنـیا و آخـرت مـی شـود

 

 

۵-حسد ورزیدن

●رسولخدا(ص) فرمود:

اَلْحَسَدُ یَأْکُلُ الْحَسَناتِ کَما تَأْکُلُ النّارُ الْحَطَبَ(۷)

حسد حسنات را میخورد همانگونه که آتش هیزم را می خـورد

 

۶-غرور و خود بزرگ بینی

●امیرمؤمنان(ع) فرمود:

سُکْرُ الْغَفْلَهِ وَ الْغُرورِ اَبْعَدُ اِفاقَهً مِنْ سُکْرِ الْخُمُورِ(۸)

مستـی غـفـلت و غـرور از مـسـتی شـراب طـولانـی تـر اسـت

 

۷-تعصّب و لجاجت

رسولخدا(ص) فرمود:

لَیْسَ مِـنّا مَـنْ دَعا اِلـی عـَصـَبِـیَّـهٍ (۹)

کسی که مردم را دعوت به تعصب کند از ما نیست

 

۸-شهوت پرستی

●امیرمؤمنان(ع) فرمود:

حَلاوَهُ الشَّهْوَهِ یُنـَغِّـصُها عارُ الْفَضیحَهِ(۱۰)

شیرینی شهـوت را ننـگ رسـوایی از بیـن می برد

 

۹-بداخلاقی

●رسولخدا(ص) فرمود:

اَبَی اللهُ لِصاحِبِ الْخُلْقِ السَّیِّی بِالتَّوْبَهِ

خـداوند از پذیـرش تـوبه افراد بداخـلاق ابـا دارد

 

سوال شد: چرا یا رسول الله؟

●در پاسخ فرمود:

لِاَنَّـهُ اِذا تـابَ مِـنْ ذَنْــبٍ وَقَــعَ فــی اَعْـظَـمَ مـِنَ الـذَّنْبِ الَّذی تـابَ مِنْهُ (۱۱)

زیرا هنگامی که از گناهی توبه کند در گناه بزرگتری واقع میشود

 

۱۰-سخن چینی

●پیامبر خدا فرمود:

اِنَّ اَبْـغـَـضَـکُـمْ اِلــی اللهِ اَلْـمــَشـّائـونَ بِانّـَمـیمَـهِ اَلْـمُـفـَرِّقـونَ بـَیـْنَ الْاِخْـوانِ(۱۲)

مبغوض ترین شما نزد خداوند کسانی هستند که سعـی درسخن چینی دارند و در میان برادران جدایی مـی افـکـننـد

 

۱۱-تجسس در اسرار دیگران

●امیرمؤمنان(ع) فرمود:

مَنْ کَشَفَ حِجابَ اَخیهِ اِنْکَشَفَ حِجابُ بَیْتِهِ(۱۳)

کسی که پرده از اسرار برادرش بردارد خدا اسرار او را بر ملا می کند

 

۱۲-بی غیرتی

●امام صادق(ع) فرمود:

اِذا لَمْ یَـغـُرِ الرَّجُلُ فَهُوَ مَنْکوسُ الْقَلْبِ(۱۴)

اگر مردی غیرت نداشته باشد قلب و فکرش وارونه است

 

●ضرورت توبه از گناهان

درمان همه دردها و آلودگی های اخلاقی ذکر شـده تـوبه است آن هم مثل امشب که به احتمال زیاد شب قدر اسـت چند نکته را لازم اسـت در رابطـه با توبـه یـادآوری کنـیم

 

۱-حقیقت توبه چیست؟

●خداوند می فرماید:

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَهً نَصُوحًا(۱۵)

ای کسانیکه ایمان آورده اید بسوی خداوند توبه کنید تـوبه خالص

 

●از امیرمؤمنان(ع) سوال شد:

توبه نصوح چیست؟(ما التَّوْبَهُ النَّصُوحُ)    

 

●در پاسخ فرمود:

نَدَمٌ بِالْقَلْبِ وَ اسْتِغْفارٌ بِاللِّسانِ وَ الْقـَصـْدُ عَلـی أنْ لایَـعُودَ(۱۶)

پشیمانی قلبی، آمرزش خواهی زبانی و تصمیم جدی برای بازنگشتن بسوی گناه

 

۲-وجوب توبه از گناهان

از تعدادی آیات و روایات که بصـورت دستـور واردشده انـد وجـوب توبـه اسـتفـاده مـی شـود

 

●رسولخدا(ص) فرمود:

وَ تُوبُوا اِلی اللهِ مِنْ ذُنُوبِکُمْ(۱۷)

از گناهانتان بسوی خداوند توبه کنید

 

●امام جواد(ع) فرمود:

تَــأْخـــیـرُ الــتـَّـوْبَــهِ اِغْـــتِــرارٌ(۱۸)

به تأخیر افکندن توبه فریب و غفلت است

 

۳-عمومیت توبه

●خداوند می فرماید:

قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُـوا عَلـَى أَنْفـُسِهـِمْ لا تَـقـْنَطُـوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ(۱۹)

بگو اى بندگان من که بر خویشتن زیاده‏روى روا داشته‏اید از رحمـت‏خـدا نومیـد مشوید در حقیقت‏خدا همه گناهان را مى‏آمرزد که او خود آمرزنده مهربان است

 

توضیح:

۱-خطاب خداونـد بـه عـمـوم بـنـدگان   

قُــلْ یَــا عِــبَـادِیَ

۲-از گناهان به اسراف بر نفس تعبیر شده  

أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ

۳-دستور به عدم یأس و نومیدی از رحمت خدا     

لا تَقْنَطُوا مِـنْ رَحْـمَهِ اللهِ

۴-وعـده آمــرزش تـمــامـی گـنــاهـان          

إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا

۵-تأکید بر وصف غفوریت و رحیمیت خدا             

إِنَّـهُ هُـوَ الْـغَـفـُورُ الـرَّحِـیـمُ

 

 

شیوه توبه کردن

انواع گناهان:

اگر انسان مرتکب گناهی شود و بخواهد توبه کند توبه اش نسبت به آن گناه فرق خواهد کرد. گناهان به دو دسته اصلی تقسیم میشونـد:

 1-حق الله

گناهانی که بین بنده و خدایش صورت می گیرد دو نوع است

 

 الف:ترک طاعتهای واجب

مثلاً نماز و روزه و زکات، خمس و… و توبه ازآنها کوشش در قضا کـردن آنهـاسـت بـه هـر انـدازه که تـوانـش باشـد.

ب:انجام محرمات

محرماتی که میان بنده و خداوند میباشد.؛مانند شرب خمر، دروغ، و غیره. راه توبه از این نوع از گناهان پشیمانی و اراده قلبی بر بازنگشتن آنهاست تا ابد.

 

۲-حق الناس

گناهانی که میان او بندگانش می باشد که امـر آنـها سخت تر و مشکل تر است. در مال است یا در آبرو.


الف:در مال

مثلاً کسی که مالی را دزدیده یا از بین برده آن مقدار که ممکن است باید به صاحبش برگرداند و اگر در دسترس نبود از طرفش صدقه دهدو اگر آن را هم نتوانست باید برایش از خداونـد طلـب آمرزش کـند.

 

ب:در آبرو
مثلاً به کسی دشنام داده یا تهمت زده و یا غیبت کرده

در این صورت باید طلب حلالیت کند

اگر میترسد با گفتن به طرف مقابل فتنه ای ایجاد شود

برای کسی که غیبت او را کرده یا دشنام داده

   یا تهمت زده از خداوند طلب آمـرزش بکنـد.

پس باید در صورت امکان طرف مقابل را راضی کند

 

 

تفاوت توبه با استغفار

تفاوت توبه با استغفار آن است که استغفار، طلب غـفران و آمـرزش از خـداوند است؛ در حالی که توبه بازگشت به سوی پروردگار، توأم با پشیمانی از معصیت انجام گرفته می‏باشد. آیه شـریـفه”وَ أَنِ اسْتَـغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا اِلَیْهِ بـه تـفاوت آن دو اشاره دارد. البتّه در اینکه قوام استغفار به توبه است یا نـه اختـلاف اسـت.

 

پی نوشت:

(۱)معانی الاخبار ص۱۲۵

(۲)الـمحجه البیضاء/فیض کاشانی ج۶ص۱۴۱          

(۳)تصنیف غرر الحکم ص۲۱۶ شماره ۵۲-۴۲             

(۴)اخلاق در قرآن/مکارم شیرازی ج۱ ص۳۱۶

(۵) (بحار الانوار /مجلسی ج۷۰ ص۲۳۱)         

(۶) (غرر الحکم ج۳ص۳۹۷ شماره ۷۸-۴۸)      

(۷) (المحجه البیضا/فیض کاشانی ص۳۲۵)            

(۸) (غرر الحکم )

(۹) (سنن ابی داود حدیث ۵۱۲۱)                            

(۱۰) (غرر الحکم/آمدی حدیث ۴۸۸۵)             

(۱۱) (بحار الانوار /مجلسی ج۷۰ ص۲۹۹)

(۱۲) (آثار صادقین/احسان بخش ج۲۴ص۴۱۶)                   

(۱۳) (غرر الحکم/آمدی ج۵ص۳۷۱)                

(۱۴) (فروع کافی/کلینی ج۵ ص۵۳۶)

(۱۵)سوره تحریم آیه ۸                                  

(۱۶)تحف العقول/ابن شعبه حرانی ص۲۱۰                       

(۱۷)اربعین/شیخ بهایی ص۱۶۲

(۱۸)تحف العقول/ابن شعبه حرانی ص۴۵۶                                         

(۱۹)سوره زمر آیه ۵۳

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر