یکشنبه ۲۶ دی ۱۴۰۰ - الأحد 13 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۲/۰۸/۲۰) ریشه ها و زمینه های شهادت ابا عبدالله

{gallery}f.moharam{/gallery} مکانسالن اجتماعات فرمانداری   موضوعریشه ها و زمینه های شهادت ابا عبدالله   مناسبت دهه اول محرم        عَنْ حُسِیْنِ بْنِ عَلِیٍّ (ع): مَنْ سَـمـِعَ وَاعِیَتَنَا هرکه دادخواهی ما را بـشنود أَوْ رَأَى سَــوَادَنَـا و یا سیاهی (خیمه های) ما را بـبـیند فَلَمْ یُجِبْـنَا اَو یُغِـثْنَا و پاسخ نـگـوید و بـه داد […]

{gallery}f.moharam{/gallery}

مکانسالن اجتماعات فرمانداری

 

موضوعریشه ها و زمینه های شهادت ابا عبدالله

 

مناسبت دهه اول محرم

 

 

 

 عَنْ حُسِیْنِ بْنِ عَلِیٍّ (ع):
مَنْ سَـمـِعَ وَاعِیَتَنَا هرکه دادخواهی ما را بـشنود
أَوْ رَأَى سَــوَادَنَـا

و یا سیاهی (خیمه های) ما را بـبـیند

فَلَمْ یُجِبْـنَا اَو یُغِـثْنَا

و پاسخ نـگـوید و بـه داد ما نرسد

کَانَ حَـقّـاً عَـلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ

خـداوند عز و جل را مـی سـزد

أَنْ یُکِبَّهُ عَلَى مِنْـخِرَیْهِ فِـی النَّار (۱)

که او را بـه رو در آتـش افـکـنـد

 

مـقـدمـه:

قبل از پرداختن به ترجمه و توضیح فرمایشات اباعبدالله الحسین(ع) که در منزل بنی مقاتل خطاب به عمروبن قیس المـشرقی فـرمود لازم میدانم ابتدا پاسخ پرسشی را به عنوان مقدمه بحث مطرح کنم

 

پرسش این است که چرا مسلمانان صدر اسلام از خاندان رسولخدا(ص) حمایت و یاری نکردند و علیه آنان شمشیر کشیـده و قتل عام کـردنـد و ریـشه این بـی وفایی هـا و نامـردی ها چیـست؟

 

اگر بخواهیم یک پاسخ درست و تحلیلی برای این پرسـش درست بکنیم باید پدیده های ذیل را که بعد از رحلت رسول خدا در جامعه اسلامی ظهور و بروز پیدا کرد مورد بررسـی و تحـلیل قـرار بدهیـم

۱-تعصبات جاهلی تعـدادی تـازه مسلـمان ها

۲-قبیله گرایی جمعی از صحابه رسولخدا(ص)

۳-صحنه گردانی منـافقان به ظـاهـر مسلـمان

۴-ریاست طلبی بعضی از سران قبایل و صحابه

۵-کینه دیرینه تعدادی از اعراب از امیرمؤمنان(ع)

۶-وجود ضعف شدید ایمان در عده ای از مسلمانان

۷-دنیا طلبی و رفـاه زدگـی مهـاجـرین و انـصـار

۸-خـستـگی اعـراب از ادامـه جـنـگ و مـبـارزه

۹-صـحـنـه گـردانـی یـهـودیـان و نـصـارا

۱۰-تأثیرات حرام خواری بر عده ای از مسلمانان

 

◄این همان چیزی است که ابا عبدالله الحسین(ع)درروز عاشورا خطاب به لشکریان بنی امیه فـرمـود:

مُلِئَتْ بُطُونِکُمْ مِنَ الْحَرامِ فَطَبَعَ اللهُ عَلی قُلُوبِکُمْ

شکمهای شما پر از حرام شده و خدا بر قلبهایتان مهر زده است

 

توضیح فرمایش امام حسین(ع):

مرحوم کشّی در رجال خود می‌نویسد:

… عَنَّ عَمْرو بْنِ قِیسُ الْمَشْرِقِیِّ قَالَ :دَخَـلْـتُ عَـلَى الْحُسَـیْنِ بـنِ عَـلی صَـلَـوَاتُ اللَّهِ عَـلَیْهِ أَنَا وَ ابْنُ عَمٍّ لِی وَ هُوَ فِی قَصْرِ بَنِی مُقَاتِلٍ فَسَلَّمت عَلَیْهِ …

مـن و پـسـرعمـویـم در قـصـر بـنـی مقاتل خدمت امام (ع) رسیده سلام کردیم

 

أَقْـبَلَ عَلَیْنَا فَقَالَ جِئْـتُمَا لِـنُـصْرَتِـی؟

امام رو به ما کردم و فرمود: برای یاری من آمده اید ؟

فَـقـُـلْـتُ لَــهُ اَنَـا رَجُــلٌ کَـبــِیـرُ الــسِّــنِّ

به آن حضرت عرض کردم مـن پـیـرمـرد هسـتم

کَثیرُ الْـعِـیَالِ وَ فِـی یَدَیَّ بَـضَائِـعُ لِلنَّاسِ

و عیالم فراوان و امـوال مـردم پیـش مـن امـانت اسـت

وَ لا أَدْرِی مَــا یَـکُــونُ

و نـمـی دانــم چـه می شود؟

وَ أَکْـرَهُ أَنْ أُضِـیـعَ أَمَـانَـتِـی

و نمـی خـوام امـانتـم را تبـاه سـازم

وَ قَالَ لَهُ ابْـنُ عَمِّی مِثْلَ ذَلِکَ

پـسر عمویم نیـز همچون من بهانه آورد

فَقالَ لِـی فَانْـطَـلِـقَا

پـس امـام (ع) بـه مـن فـرمـود: بـروید

فَلا تَسْمَعَا لِی وَاعِـیَهً

کـه فـریاد خـواهی مـرا نـشـنوید

وَ لا تَرَیَا لِـی سَـوَاداً

و سیاهی (خیمه های) مرا نـبـینید

فَإِنَّهُ مَنْ سَمِعَ وَاعِیَتَنَا

زیرا هرکه دادخواهی ما را بـشنود

أَوْ رَأَى سَــوَادَنَــا

و یا سیاهی خیمه های ما را بـبـیند

فَلَمْ یُجِبْـنَا اَو یُغِـثْنَا

و پاسخ نـگـوید و بـه داد ما نرسد

کَانَ حَـقّـاً عَـلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ

خـدا را مـی سـزد

أَنْ یُکِبَّهُ عَلَى مَنْـخِرَیْهِ فِی النَّار (۲)

که او را بـه بینی در آتـش افـکـنـد

 

برداشت از جریان ملاقات:

از جریان ملاقات عَمر و بن قیس و همراهش (پسرعمویش) چند مطلب مهم و اساسی به عنوان درس عبرت برداشت می شود

 

الف: طبق گفته خود عمر و بن قیس پسر عمویش در حین ملاقات با ابا عبدالله الحسین(ع) از امـام می پـرسد

یَا اَبا عَـبْـدِاللَّه(ع)‏ هَـذَا الَّـذِی أَرَىْ خِــضَابٌ أَوْ شَـعْــرُ کَ ؟ (۳)

 

جای بسی تأسف اسـت کـه بـه جـای پرسـش از اهـداف قیام امـام (ع)و تکـلـیف خویـش در ایـن زمیـنه از رنـگ محاسن امام میپرسد این دلیل اوج انحطاط فکری اوست

 

ب: وقتی که امام حسین(ع) از آن دو می پرسد:

جِـئْـتـُما لِـنُـصْـرَتـی؟

به جای پاسخ مثبت هر دو بهانه های واهی می آورنـد از قبیـل:

بالا بودن سن:

أَنا رَجُـلٌ کَـبیـرُ السِّنِّ

در حالیکه تعداد زیادی از شهدای اسلام بویژه شهدای کربـلا کبیر الـسّن بودنـد

 

زیادی اولاد:

کَـثـیـرُ الْـعـَیـال

در صورتی که مشاهده می کنند ابا عبـدالله هـمه عیال خودرا در این قیام همراه خود آورده است

 

همراه داشتن اموال مردم:

فی یَدَیَّ بَضائِعُ لِلنّاسِ

(واژه بَـضائِع جمع بِضاعَه است به معـنای مال التجاره یعنی پول یا کالای تجارتی)

 

توضیح:

البته امانت مردم موضوع مهمی است چون حقوق الناس به قدری اهمیت دارد که روای می گوید : اباعـبـدالله الحـسـین(ع) صـبـح روز عـاشـورا بـه من دستور داد:

نادِ أَنْ لا یُقْتَلَ مَعِی رَجُلٌ عَلَیهِ دَیْـنٌ فَانِّی سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ یَقُولُ مَنْ ماتَ وَ عَلَیْه ِدَیْنٌ اُخِذَ مِنْ حَسَناتِهِ یَوْمَ الْقِیامَهِ(۴)

لکن عمر و بن قیـس مـی توانسـت ازامام در این زمینه کسب تکلیف بـکند

 

صاحب معالی السبطین به نقل از روضه کافی می نویسد:روزی (کمیت) شاعرمعروف به حضور حضرت صادق علیه السلام رسید، حضرت فرمود :

یا کُمَیتُ اَنْشِدْنی فی جَدِّیَ الحسین(ع) فَلما اَنْشَدَ کُـمـَیتُ اَبیاتاً بَکـیَ الامام بُـکاء ًشـدیداً وبَکَت النِّسْوَهُ وَ اَهْلُ حَریمِهِ وُصَحنَ فی حـُجَراتهنَّ اِذْ خَـرَجَـتْ جارِیَـهٌ مِـن خَـلـفِ الَّسـتر مِن حـُجَـراتِ الـْحَـرَمِ وفی یَدِها طِفْلٌ صَغیرٌ رَضیعٌ فَوَضَعَتْهُ فی حِـجْرِ الْاِمامِ فـاَشتـَدَّ حینئذٍ بُکاءُ الْاِمامِ فی غایَهِ الْاِشْتِدادِ وَعَلا صَـوْتُهُ الشَّریـفُ و َعَلَتْ اَصواتُ النِّساءِ الطّاهِراتِ خَلْفَ الْاَسْتارِمِنَ الْـحُجَراتِ(۵)

 

در کتب تاریخی و مقاتل مهم از قبیل:وقعـه الـطف ابـومخنف(۶)،ارشاد شیخ مفـید(۷)،نفس المهموم/شیخ عباس قمی (۸)،الاحتجـاج طـبـرسی(۹)،بـحـار الانـوار عـلامه مجلسـی(۱۰) نـقل شـده اسـت

امام حسـین(ع) هنگام وداع آخرشـان به خواهر خود ام کلـثوم سفارش کردند خواهرم تو را به رعایت کودک شیر خواره ام که بیش از ۶ ماه از عمرش نگذشـته اسـت سـفارش می کنـم

 

ام کلثوم گفت برادر این طفل سه شبانه روز است بی شیرو تشنه است اگر امکـان دارد آبـی بـرای او فراهـم شود

 

امام حسین(ع) کودک را در آغوش گرفت و بسوی لشکر رفت وقتی برابر آنان قـرار گـرفت فـرمود ای مـردم بـرادران،اولاد و یاران مرا کشتیـد غـیر از ایـن کـودک برای مـن کـسی نمـانده

وَ هُـوَ یَتـَلَظّی عَـطَشاً مِنْ غَیرِ ذَنْـبٍ

او از شدن عطش شعله میکشد بدون اینکه گناهی داشته باشد

 

ابن جوزی از علمای اهل سنت می نویسد:

سر طفل در آغوش امام حسین(ع) از بدن جدا شد امـام خون گلوی بریده شش ماهه را به طرف آسمان میپاشیدو می گفت خدایا بر ایـن مـردم شـاهد بـاش اینـان نـذر کرده اند که احدی از نسـل پیامـبر را بـاقی نـگذارنـد(۱۱)

 

پی نوشت:

(۱)فرهنگ جامع سخنان امام حسین(ع)/جمعی از نویسندگان ص ۴۱۳

(۲)قصه کربلا /نظری ص ۲۰۶

(۳)قصه کربلا /نظری ص ۲۰۶

(۴) احقاق الحق / قاضی نورالله ج ۱۹ ص ۴۲۹

(۵)معالی السبطین/مازندرانی ج۱ ص ۱۶۰ مجلس ۷

(۶)وقعه الطف /ابومخنف ص۲۴۵

(۷)الارشاد/شیخ مفید ج ۲ ص۱۰۸

(۸)نفس المهموم /شیخ عباس قمی ص ۳۴۹

(۹)الاحتجاج/طبرسی ج۲ ص۱۰۱

(۱۰)بحار الانوار /علامه مجلسی ج۵ ص۴۹

(۱۱)تذکره الخواص /ابن جوزی ج ۲ ص ۱۶۴-۱۶۵