شنبه ۱ آبان ۱۴۰۰ - السبت 17 ربيع أول 1443

(۱۳۹۲/۰۸/۲۱) حکمت و فلسفه عزاداری عاشورا(سیره امام زمان(عج))

مکان: مسجد ملااحمد موضوع: حکمت و فلسفه عزاداری عاشورا(۳) مناسبت: دهه اول محرم   جلسه (۵) موضوع: حکمت و فلسفه عزاداری عاشورا(۳)   در جلسات گذشته سیره تعـدادی از ائـمه (ع) را در ارتـباط بـا عزاداری مصائب عاشـورا مـورد بـررسی قـرار دادیـم از جـمله سیره امام باقر(ع) ،امام صادق(ع) ،امام کاظـم(ع) وامـام رضا(ع) و اکنون […]

مکان: مسجد ملااحمد

موضوع: حکمت و فلسفه عزاداری عاشورا(۳)

مناسبت: دهه اول محرم

 

جلسه (۵)

موضوع:

حکمت و فلسفه عزاداری عاشورا(۳)

 

در جلسات گذشته سیره تعـدادی از ائـمه (ع) را در ارتـباط بـا عزاداری مصائب عاشـورا مـورد بـررسی قـرار دادیـم از جـمله سیره امام باقر(ع) ،امام صادق(ع) ،امام کاظـم(ع) وامـام رضا(ع) و اکنون به بیان سیره امام عصر (عج) را مورد اشاره قرار میدهیم

 

سیره امام زمان عج الله فرجه:

در بخشی از یارت ناحیه مقدسه خطاب به جدش ابا عبدالله الحسین چنین می گوید:

فَـلَـئِـنْ أخّـَرْتــنـی الـدُّهــورُ

اگر چه زمانه مرا بتأخیر انداخت

وَعاقَنی عَنْ نَصْرِکَ الـْمَقْدورُ

و مقدرات الهی مرا از یاری تو باز داشت

وَ لـَمْ اَکُنْ لِـمَنْ حارَبَکَ مـُحارِباً

و نبودم با آنانکه با تو جنگیدند بجنگم

وَ لِمَنْ نَصَبَ لَکَ الْعـِداوَهَ مُناصِباً

و با اظهار دشمنی کنندگان توخصومت نمایم

فَـلَ أَنـدُبــنــَّکَ صَـباحاً وَ مَـساءً

در عوض صبح و شام بر تو سویه می کنم

وَلَأَبْکینَ لَکَ بَـدَلَ الدُّمـُوعِ دَماً(۱)

و بجای اشک برای تو خون گریه میکنم

 

نتیجه بحث:

از مباحث گذشته این نتیجه حاصل گردید که پیروی و تبعیت شیعیان از سـیره و فـرامـین اهـل بیـت(ع) در طـول تـاریخ مهمترین عامل پرداختن به عزاداری شهدای کربلا بوده است

 

از رسولخدا(ص) نقل شده فرمود:

اِنَّ لـِقَـتْـلِ الـْحُسَـیْـنِ حَـرارَهً فـی قُـلُوبِ الْـمُـؤْمِنیـنَ لا تـَبْـرَدُ اَبَـدَاً(۲)

به یقین شهادت حسین(ع) حرارتی در دل مؤمنان ایجاد خواهد کردکه هرگز خاموش نخواهد شد

 

گریه بر امام حسین(ع) قبل از شهادت:

از برخی منابع حدیثی و تاریخی استفاده می شـود که گریه بر مظلومیت امام حسین(ع)حتی قبل از ولادت و بعد از آن تا شهادت آن بزرگـواردر میـان انبـیاء و اولیاء خدا و خاندان پیامبر(ص) وجود داشـته اسـت.

۱-گریه کردن حضرت آدم بر مصائب عاشـورا(۳)

۲-گریه کردن حضرت زکریا بر مـصائب امـام(۴)

۳-گریه حضرت عیسی بر مصائب اهل بیت(ع)(۵)

۴-گریه رسـولخـدا(ص) پـس از ولادت امـام(۶)

۵-گریه امیرمؤمنان(ع) بر مصائب کربلا در گذر از کربلا(۷)

۶-گریـه حضـرت فـاطمـه(س) بـر مصائـب فـرزنـدش(۸)

 

سوگواری حضرت فاطمه زهرا(س)

هنگامی که رسولخدا(ص) خبر شهادت امام حسین(ع) و مصائب آن حضرت را به دخترش حضرت فـاطمه داد به شدت گریست و آنگاه پرسید ایـن مـاجـرا چـه زمـانی اتـفاق خـواهد افتـاد؟

 

پیامبر (ص) فرمود زمانی که نه من باشم نه تو و نه علی .حـضرت فاطـمه(س)با شنیدن این سخن گریـه اش شدیـدتر شد آنگـاه رسولـخدا(ص) وی را ازبرپایی عزا و سوگواری توسط مردان و زنان امت بر شهدای کربلا و رنجهای زنان اهل بیـت(ع) آگـاه ساخـت و پـاداش ایـن گـریه ها را بیان فرمـود

 

گریه بر امام حسین(ع) بعد از شهادت:

۱-سوگواری همسر امام(ع):

مرحوم کلینی از امام صادق(ع) نقل می کند فرمود:

لـَمّا قُتِلَ الـْحُسَیْـنِ (ع) اَقامَـتْ اِمـْرَئَـتُـهُ

زمانی که امام حسین(ع)بـه شـهادت رسـید همـسر او

اَلْکـَلْـبِیـَّهِ عَـلَیـْهِ مَأْتـَمَاً وَ بَکـَتْ وَ بَکَیـْنَ

(رباب)کلبیه بر او عزا بر پا کرد خود گریه کـرد و زنان

النِّساءُ وَ الـْخَدَمُ حَتّی جفَّت دُمـوعُـهنَّ(۹)

و خادمها نیز گریه کردند حدی که اشک چشمشان خشک شد

 

۲-سوگواری در محضر امام رضا(ع):

از دعبل خزائی شاعر معروف اهل بیت(ع) نقـل شـده که من در ایام شهادت امام حسین(ع) به محضر امام رضـا(ع) مشرف شدم دیـدم آن حضرت اندوهگین نشسته و یارانش نیز گرد آن حضرت نشسته اند هنگامی که مرا دید فرمود:

مَـرْحَـبَاً بــِـکَ یا دِعْبِـلُ مَـرْحـَباً بِـنـاصِــرِنـا بـِـیَـدِهِ وَ لِـسـانِـهِ(۱۰)

آفرین بر تو ای دعبل آفریـن بر کـسی که با دست و زبانش مـا را یـاری کـند

 

سپس امام در کنار خـود بـرای من جـا بـاز کرد و مرا کنارش نشاند آنگاه به من فـرمود:

یـا دِعـبِـلُ أُحـبُّ اَنْ تُنــشدنـی شـعراً

ای دعبل دوست دارم برای من شـعر(مـرثیه) بـخوانی

فَاِنَّ هذِهِ الْاَیّامِ أَیُامُ حُزْنٍ کانَتْ عَلَیْنا

چرا که این ایام روزهای اندوه ما اهل بیت(ع) است

وَ اَیّامُ سـُرورٍ کانـَتْ عَلی اَعْدائِنا خُصوصاً بَنی اُمَیَّهَ

و ایام سرور و شادمانی دشمنـان ما به ویـژه بنی امیه می بـاشـد

یا دِعْبِلُ مَنْ بَکی وَ اَبْکی عَلی مُصابِنا

ای دعبل هر کس بر مصیبت ما بگرید و بگـریانـد

وَلُــوْ واحِـداً کـان اَجْـرُهُ عـَلـی اللهِ(۱۱)

حتی یک نفر را بگریاند پاداش او بر خداوند است

 

آنگاه امام رضا(ع) برخاست و پرده ای میان ما و اهل بیت خویش زد و خانواده اش را پشت پرده نشاند تا آنان نیز برای مصیبـت جـدشان امام حسین(ع) گریه کنند.سپس به دعبل فرمود:اشعار خود را بخوان وی نیز قصیده ی تائیه خود را خواند که بخشـی از آن چنـین است

مَدارِسُ آیاتٍ خَلَتْ مِنْ تِلاوَهٍ

مدارس آیات الهی از تلاوت خالی شده

وَ مَنْزِلُ وَحْیِ مُقْفِرُ الْعَرَصاتِ
و محل نزول وحی متروک و خرابه شده
أَری فَیْئَهُمْ فی غَیْرِهِمْ مُتَقَسَّماً

می بینم اموالی ایشان در میان دیگران تقسیم شده

وَ أَیْدِیَهُم مِنْ فَیْئِـهِمْ صَفِراتِ

و دست های ایـشان از مـال خـود خالـی است

 

(حضرت رضـا (ع) دسـت های خـود را بر هـم زدو فرمود اَجَلْ مُنْقَبِضاتآری، دست های ما بسته است)

بَناتُ زِیادٍ فِی الْقُصُور مَصونَهٌ

دختران آل زیاد در قصرهای خود محفوظ اند

وَ آلُ رَســـُولُ اللهِ فِــی الْـفــَلَــواتِ

در حالی که فرزندان رسول خدا(ص) در بیابانها سرگردان

سَأَبْکیهِمْ ما ذَرَّ فِی الْاَرْضَ شارِقٌ

تا آن زمان که خورشـید پرتو افشـانی می کنـد

وَ نادی مُنادی الْـخـَیـْرُ لِلصَّلَـواتِ

و ندای مؤذنی برای نماز بلند است

وَ ما طَلَعَتْ شَمْسٌ وَ حانَ غُروبُها

و مادامی که خورشید طلوع و غروب می کنـد

وَ بِالـــلـَّـیْــلِ أَبْـکـیــهـِمْ وَ بِالْـغَــدَوات(۱۲)

و به هنگام شبانگاهان و صبحگاهان بر آنان می گریم

 

پی نوشت:

(۱)جامع احادیث شیعه ج۱۵ ص ۴۰۵

(۲)بحار الانوار /مجلسی ج۴۴ ص۲۴۵

(۳)احتجاج /طبرسی ج۲ ص۵۲۹

(۴)بحار الانوار/مجلسی ج۴۴ ص۲۵۳

(۵)اعلام الوری بأعلام الهدی ج۱ص۴۲۷

(۶)بحار الانوار/مجلسی ج۴۴ص۲۵۲

(۷)همان ص ۲۹۲

(۸)مستدرک الوسائل ج۱۰ ص ۳۱۸ ح۱۳

(۹)اصول کافی ج۱ص۴۶۶

(۱۰)بحار الانوار/مجلسی ج۴۵ ص۲۵۷

(۱۱)عاشورا ریشه ها و…/مکارم شیرازی ص۶۳

(۱۲)دیوان دعبل خزائی(مکتبه الحیدریه) ص ۲۲۱

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر