سه شنبه ۲۸ دی ۱۴۰۰ - الثلاثاء 15 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۲/۱۰/۲۸) شرایط حاکم بر عصر امام صادق(ع)(کنگره امام صادق(ع))

{gallery}kongere{/gallery} مکانسالن اجتماعات اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی   موضوعشرایط حاکم بر عصر امام صادق(ع)   مناسبتکنگره امام صادق(ع)      عن الصّادق (ع):   مَنِ انْـتَظَرَ بِـمُعاجَـلَهِ الْفُرْصَهِ مُـؤاجَـلَـهَ الْاِسْـتِـقـْصاءِ سـَلَـبْـتَهُ الْاَیّامُ فـُرْصَـتَـهُ لِأَنَّ مِنْ شَأْنِ الایّامِ السَّلبَ وَ سَـبـیـلُ الــزَّمَـنِ الْـفُــوتُ(۱)     به هر کسی فرصتی دست دهد و او به انتظار […]

{gallery}kongere{/gallery}

مکانسالن اجتماعات اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی

 

موضوعشرایط حاکم بر عصر امام صادق(ع)

 

مناسبتکنگره امام صادق(ع)

 

  

عن الصّادق (ع):

 

مَنِ انْـتَظَرَ بِـمُعاجَـلَهِ الْفُرْصَهِ مُـؤاجَـلَـهَ الْاِسْـتِـقـْصاءِ سـَلَـبْـتَهُ الْاَیّامُ فـُرْصَـتَـهُ لِأَنَّ مِنْ شَأْنِ الایّامِ السَّلبَ وَ سَـبـیـلُ الــزَّمَـنِ الْـفُــوتُ(۱)

 

 

به هر کسی فرصتی دست دهد و او به انتظار دست دادن فرصت کامـل آن را تـأخیر انـدازد روزگـار همـان فرصـت را نـیز از او می رباید زیرا کار ایام ربودن است و شیوه زمان از دست رفتن

 

با تبریک هفته وحدت و میلاد پیامبر بزرگوار اسلام و حضرت امـام صـادق(ع) و تقـدیر و سـپاس از عـموم مهمـانان حاضـر در کنگره

 

۱-علماء ،مسئولان ،پژوهشگران و محققان از شهرهـا و استانهـای مختلـف کشـور

 

۲-سپاس از همه برادران و خواهرانی که از ۱۷ استان کشوربه کنگره مقاله ارسال کرده اند که آمار آنهـا به ۳۵۰ مقاله می رسد و نوعاً در جلسه حضور دارند

 

۳-قدردانی از تلاشهای یکساله همه کسانیکه در زمینه هر چه بهتر و پر محتواتر برگزار شدن کنگره تلاش کردند بویژه مسئولان محترم تهرانی،استانی و شهرستانی ،سازمان اوقاف و امور خیریه ،اعضای محترم شورای فرهنگ عمومی خوی،کمیته های علمی و پشتیبانی کنگره،داوران ،اساتید ،مسئولان دانشگاه ها و حـوزه هـای علمیه و مسئولان محترم شهرسـتان خـوی و مـرکز استان

 

با سپاس از توجه ویژه و بذل عنایت مراجع بزرگوار تقلید حضرات آیات عظام مـکارم شیـرازی،سبحـانی،صافـی گـلپایگـانی ،نـوری همدانی و علوی گرگانی که به کنـگره پیـام ارسـال فرموده انـد.

 

گزارش مبسوط در زمینه کنگره توسط دوستان ارائـه خـواهد شد.

ویژگی های استان:

الف:مردم چـهار میلیـون نـفری اسـتان آذربـایـجان غربی متـشکل ازاکثریت شیعه و حدود ۲۵ درصد برادران اهل سنت شافـعی مذهب و اقلیتهای دینی ارامنه و عاشوریان به برکت نظام جمهوری اسلامی در اوج صفا ،صمیمیـت و تفاهـم در کـنار هـم زندگـی می کنـند.

 

ب:از نظر جغرافیایی حدود ۹۶۷ کیلومتر مرز مشـترک خاکی و آبی با کشورهای ترکیه ،عراق،ارمنستان و جمهوری نخجوان دارد که این موضوع آثار و تبعات متعدد،سیـاسی ،فرهنـگی،اقتصادی و اجتماعی بر استان دارد.

 

ج:به دلیل حضور فیزیکی آمریکا،اسرائیل و سازمان نظامی ناتو در بعضی از کشورهای همسایه در طول ۳۴ سال پـس از پـیروزی انقلاب اسلامی مشکلات متعدد سیاسی ،نظامی ،امنیتی و فرهنگی بـرای مـردم اسـتان و جمهوری اسلامی بوجـود آورده اسـت لکن با هوشیاری ، مقاومت و ایثار فرزندان انقلابی و ولایی استان در بخشهای مختلف همه توطـئه ها خنثی و امنیت پایداری بر استان حاکم شده است.

 

د:شهرستان خوی در آذربایجان غربی از جمله معدود شهرهایی است که از قرن ششم پایگاه قـوی عـلمی و فرهنـگی شیعه درمنطقه بوده که غیر از داخل کشور مسلمان کشورهای همسایه را نـیز در طـول قـرن ها تـغذیـه فـکری و عـلمـی می کرد و صدها دانشمند در رشته های مختلف علوم تحویل جـامعه اسـلامی داد و متجاوز از یک هزار جلد نسخ خطـی حـوزه خوی کـه بعـضاً منحصر به فرد میباشد موجب شگفتی نسخه شناسان کشور شده است.

 

اکنون نیز پانصد نفر طلبه برادر و خواهر تا پایان سطح در سه مدرسه علمیه این شهر مشغول به تحصیل هستند.

 

شرایط حاکم بر عصر امام صادق(ع):

۱-حاکمیت ۵ نفر از خلفای بنی امیه و ۲ نفر از بنی عباس

۲-درگیری نظامی میان امویان و عباسیان

۳-قیامهای متعدد علویان حجاز

۴-ظهور جریانهای متعدد کلامی انحرافی در جامعه اسلامی

۵-ظهور تفکرات و اندیشه های ماتریالیسـتی که از سوی امثال ابن ابی العوجاء تبلیغ می شد.

۶-گسترش شبهـات متعـدد دینـی در جـامعه اسلامی از سوی پیروان مکتبهای غیر دینی

۷-کنترل شدید ارتبـاطـات امـام از سوی جاسوسان امویان و عباسیان

 

فعالیتهای امام صادق(ع):

۱-تربیت کردن متجاوز از چهار هزار شاگرد در رشته های مختلف علوم

مرحوم شیخ مفید می نویسد:

فَاِنَّ أصحابَ الحدیثِ قَدْجَمَعُوا أَسْـماءَ الرُّواهِ عَـنْهُ(ع) مـِنَ الثـِّقاهِ عَلی اِخْتِلافِهِمْ فِی الْآراءِ وَ الْمَقالاتِ فَکانُوا اَرْبَعَهَ الآفِ رَجُـلٍ(۲)

اصحاب حدیث نام راویان ثقه آن بزرگوار جمع کرده اند با اختلاف در عـقیده و گفـتار شمـاره آنـان بـه چـهار هـزار نـفر رسـیده اســت

 

۲-انجام مناظرات متعدد علمی و کلامی با پیروان مکاتب و مذاهب

۳-اعزام نماینده به مناطق مختلف جهت تبلیغ اسلام ناب

۴-مدیریت خلفای اموی و عباسی عصر خویش جهت حفظ و نگهداری مسلمانان از شرّ آنان

۵-برخورد و موضع گیری قاطع در برابر گروهها و جریانهای سیاسی انحرافی در پاسخ نامه ابومسلم خراسانی می نویسد:

ما اَنْتَ مِنْ رِجالی وَلا الزَّمانُ زَمانی(۳)

 

برداشت:

بزرگ ترین صبغه فعالیتهای امام اغتنام فرصتها است .اکنون پس از هزار و چهارصد سال موضوع اغتنام فرصت درعصر حاکمیت نظام جمهوری اسلامی بر مبنای فـرهنگ اهـل بیت(ع) بزرگترین درسی است که باید از زندگی امام صادق(ع) آموخت

 

دو پیشنهاد:

الف:ضرورت پرداختن به فقه حکومتی

حوزه های علمیه شیعه در طول تاریخ مبانی فقهی و استدلالی خـود را دربخش روایات مدیون امام صادق(ع) هستند اینهمه موسوعه های فقـهی در طول تاریخ نوشته شده پر است از قال صادق(ع) در عیـن حال در فقه مـا یـک خلأ جدی وجود دارد که زمان پر کردن آن هـمین عصـر ما میباشد آن و عـبـارت اسـت از تـحلـیل حـکومتـی فـقه یا فقـه حکـومتی

 

ب:تحلیل علمی موضوع تقیه

بخش مهمی از روایات تقیه و همچنین تقیه علمی مربوط به عـصر امام صادق(ع) و از زبان آن بزرگـوار نقـل شـده اسـت کـاری که در طول تاریخ دراین زمینه تقـیه صـورت گرفته عـبارت است از :

۱-بحثهای کلی فقهاء شیعه در کتب استدلالی

۲-تعداد معدود کتاب از بعضی از نویسندگان مرحوم آقا بزرگ تهرانی در الذریعه از ۱۷ کتاب تحت عنـوان تقـیه نـام بـرده اسـت.(۴)

 

امروز موضوع تقیه بعنوان یک بحث فقهی و حکومتی نیاز به تحلیل و بـررسـی جـامـع جـدیـد دارد کـه بـه مـوضوعـات زیـر بپـردازد:

●تبیین ابعاد علمی ،اجتماعی و سیاسی موضوع تقیه

●پاسخگویی به شبهات و برداشت های غلط از تقیـه

●تحلیل کاربردهای تقیه در ارتـباطـات بین الـملل

●بررسی نقش تقیه در حفظ و حراست از خون مسلمانان در عـصـر امـام صـادق(ع) و دهـهـا مـوضـوع دیـگر

 

پی نوشت:

(۱)تحف العقول / ابن شعبه حرانی ص ۳۸۱

(۲)الارشاد/شیخ مفید (مترجم) ج۲ ص ۲۵۲

(۳)الملل و النحل/شهرستانی ج۱ ص۱۵۴

(۴)الذریعه الی تصانیف الشیعه/آقا بزرگ تهرانی ج۴ ص۲۹۴