یکشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الأحد 14 شوال 1443

(۱۳۹۳/۰۴/۰۷) جایگاه و عظمت ماه مبارک رمضان(روز اول ماه مبارک رمضان)

جلسه(اول): موضوع:عظمت و حرمت ماه رمضان در این زمینه به دو روایت از رسولخدا(ص) اکتفا می کنیم:   روایت اول: مرحوم علامه مجلسی در بحار الانوار به نقل از نوادر قطب راوندی روایـت کرده رسولـخدا(ص) فرمـود: لَـو یَـعـلَـمُ الْعـِبادُ مـا فـی رَمَــضانَ لَتـَمَـنَّـت أن یَـکـونَ رَمَـضانُ سـَنَـهً(۱) اگر بندگان میدانستند که در رمـضان چـه(برکـاتی)وجود دارد […]

جلسه(اول):

موضوع:عظمت و حرمت ماه رمضان

در این زمینه به دو روایت از رسولخدا(ص) اکتفا می کنیم:

 

روایت اول:

مرحوم علامه مجلسی در بحار الانوار به نقل از نوادر قطب راوندی روایـت کرده رسولـخدا(ص) فرمـود:

لَـو یَـعـلَـمُ الْعـِبادُ مـا فـی رَمَــضانَ لَتـَمَـنَّـت أن یَـکـونَ رَمَـضانُ سـَنَـهً(۱)

اگر بندگان میدانستند که در رمـضان چـه(برکـاتی)وجود دارد آرزو میکردند که رمضان یکسال باشد

 

روایت دوم:

مرحوم صدوق در کتاب فضائل الاشهر الثلاثه از امام صادق(ع) روایـت کرده کـه رسولـخدا(ص) فرمـود:

لَا یَکُونَنَّ شَهْرُ رَمَضَانَ عِنْدَکُمْ کَغَیْرِهِ مِنَ الشُّهـُورِ فَإِنَّ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ حُرْمَهً وَ فَضْلًا عَلَى سَائِرِ الشُّـهُورِ‏(۲)

ماه رمضان پیش شما مانند ماههای دیگر نباشد چـرا که نزد خـداونـد احـتـرام و بـر سـایـر ماه هـا بـرتـری دارد

 

احکام:

۱-تعریف روزه:

روزه آن است که انسان برای انجام فرمان خـداوند عـالم ازاذان صبح تا مغرب از چیزهایی که روزه را باطل میکندو شرح آنـهـا بـعـداً گـفتـه مــی شــود خـودداری نمـاید.

 

تذکر:

این تعریف را تقریباً عموم فقهاء قبول دارند با مقداری اختلاف در تعبیرات

 

۲-توضیح صاحب عُروه:

مرحوم سید کـاظـم یـزدی در عـروه در ذیـل تعریف روزه این عبارت را اضافه فرموده اند:

وُجُوبُهُ فی شَهْرِ رَمَضانَ مِنْ ضَرُوریّاتِ الدّینِ  

وجوب روزه ماه رمضان از ضروریات دین است

وَ مُنْـکِـرُهُ مُرْتَدٌّ یـَجِـبُ قَـتْلُـهُ                    

و منکر وجوب آن مرتـد و واجـب القتل است

وَ مَنْ اَفْطَرَ فیهِ لا مُسْتَحِلاًّ عالِـماً عامِداً  

و کسی که منکر آن نباشد و لکن عصیاناً با علم و عمد افـطار نماید

یُعَزَّرُ بِخَمْسَهٍ وَ عِشْرینَ سَوطاً 

باید (حاکم شرع) او را تعزیر کند به بیست و پنج تازیانه

فَـاِنْ عـادَ عُـزِّرَ ثانـیاً                       

و همچنین در مرتبه دوم تعزیر می شود

فَانْ عادَ قُتِلَ عَلَی الْاَقْوی     

و اگر بار سوم تکرار کند بنا بر قول قویتر کشته می شود

●وَ اِنْ کانَ الْاَحْوَطُ قَـتْلـُهُ فـی الرّابِـعـَهِ(۳) 

اگرچه احتیاط کشتن او در مرتبه چهارم است

 

اعمال ماه مبارک رمضان:

تمامی اعمال مربوط به ماه مبارک رمضان را می تـوان بـر دو بـخـش تقـسـیم کـرد:

 

بخش اول :

اعمالی که مشترک در میان تمامی شبها و روزهای این ماه است و اختصاص به روز و یا شب معین ندارد که بر چهار قسم می باشند:

۱-اعمالی که در هر شب و روز ماه رمضان انجام می شود

۲-اعمالی که مخصـوص شـبهای مـاه رمـضان است

۳-اعمالی که اختصاص به سحرگاهان این ماه دارد

۴-اعمـالی که ویـژه روزهـای مـاه رمضـان اسـت

 

بخش دوم:

اعمالی که به روزها یا شبـهای معینی اخـتصاص دارد لازم به یادآوری است که همه ایـن اعمال را مرحوم حاج شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان آورده است

 

چند یادآوری:

در میان دعاهای ماه مبارک رمضان چند دعـا از اعتبار و اهمیت ویژه برخوردار اسـت کـه نبـاید روزه داران عزیز از آنها غافل شوند عبـارتند از:

 

۱-دعای افتتاح

ایـن دعـا بـه سنـد معـتبر از حـضـرت امام عصـر(ع) ارواحنا فداه نقل شده است که به شیعیان نوشته اند :در هر شب از ماه مبارک رمضان این دعا را بخوانیـد که دعـای این ماه را فرشتگان می شنوند و برای صاحبش استغفار می کنند(۴)

 

دعا با این جملات شروع می شود:

اَللّـهُمَّ اِنّی اَفْتَتِحُ الثَّناءَ بِحَمْدِکَ، وَاَنْتَ مُسَدِّدٌ لِلصَّوابِ بِمَّنِکَ، وَاَیْقَنْتُ اَنَّکَ اَنْتَ اَرْحَمُ الرّاحِمینَ فی مَوْضِعِ الْعَـفْوِ وَالرَّحْمـَهِ

تذکر:

به نظر می رسد علت نامگذاری این دعا به افتتاح به خاطر کلمات آغازین این دعا است که می فرماید: اَللّـهُمَّ اِنّی اَفْتَتِحُ الثَّناءَ بِحَمْدِکَ خدایا من با حمد تو ستایشم را آغاز می کنم

 

۲-دعای سحر

این دعا دارای مضامین ارزشمند و بیانگر عظمت اوصـاف خـداونداحدیت است و انسـان را در مـسیر کـمال معـنوی و سـیر و سـلوک الی الله بسیار کمک می کند و توجه به معانی آن ،معارف توحیدی ناب و خالص را به ما می آموزد و با این جملات شـروع مـی شـود

اَللّهُمَّ اِنّی اَسْئَلُکَ مِنْ بَهاَّئِکَ بِاَبْهاهُ وَکُلُّ بَهاَّئِکَ بَهِیُّ

 

دو روایت:

در ارتباط با اهمیت دعای سحر دو روایت مهمی نقل شده به ترتیب زیر :

 

روایت اول:

عن أیوب بن یقطین انه کتب إلى أبی الحسن الرضا، (ع)، یسأله ان یصحح له هذا الدعاء. فکتب إلـیه:

نَعَمْ وَ هُوَ دعُاءُ أَبی جَعْفَرٍ، عَلَیْهِ السَّلامُ، بِالْأَسْحارِ فی شَهْرِ رَمَضانَ. قالَ أَبی: قالَ أبُو جَعْفَرٍ، عَلَیْـهِ السَّلامُ:لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ مِنْ عِـظَمِ هذِهِ الْـمَـسائـِلِ عـِـنْدَ اللّهِ وَ سُرْعَهِ اِجابَتِهِ لِصاحبِها لَاقْتَتَلُوا عَلَیْهِ وَ لَوْ بِالسُّیُوفِ…(۵)

بله این دعا دعای حضرت امام محمد باقر(ع) در سحرهای ماه رمضان است پدرم به نقل از امام باقر(ع) فرمود:اگ مردم میـدانـستند که ایـن درخواسـتها چـقدر نزد خـدا عظمـت و ارزش دارد و زود مسـتجـاب می شود برای بدست آوردن آن حتی با شـمشیر با هـم مـی جـنگیدند

 

روایت دوم:

قال أبو جعفر، علیه السلام:

لَوْ حَلَفْتُ لَبَرَرْتُ اَنَّ اِسْمَ اللّهِ الْأَعْظَمِ قَدْ دَخَلَ فیها. فَإِذا دَعَوْتُمْ فَاجْتَهِدوا فِی الـدُّعاءِ، فَـاِنَّهُ مِـنْ مَکْـنُـونِ الْـعِـلْـمِ. وَ اکْـتُـمـُوهُ إِلّا مِنْ أَهْلِهِ، وَ لَیْسَ مِنْ أَهْلِـهِ الـْمُنافِقُونَ وَ الْمُکَذِّبونَ وَ الْـجاحِدونَ(۶)

امام باقر(ع) فرمود اگر سوگند یاد میکردم ،راست و درسـت بـود کـه اسـم اعظم خداوند در این دعا وجود دارد پس هر گاه ایـن دعـا را خـوانـدید در دعا و درخواست بکوشید که این دعا از دانش نهان است و ان را جز از اهل آن کتمان کنید و منافقان و تکذیب کنندگان و منکران اهل این دعا نیسـتند

 

پی نوشت:

(۱)بحار الانوار /مجلسی ج۹۶ ص۳۴۷                                                                                    

(۲) فضائل الأشهر الثلاثه، ص ۸۷

(۳)عروه الوثقی /سید یزدی ج۳ ص۵۲۲

(۴)زاد المعاد /مجلسی ص ۱۱۰

(۵)الاقبال /ابن طاووس ج۱ص۱۷۵                                                                                       

(۶)کلیات مفاتیح نوین /مکارم شیرازی ص۶۹۵