جمعه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الجمعة 19 شوال 1443

(۱۳۹۳/۰۴/۱۱) ضرورت و اهمیت شناخت(روز چهارم ماه مبارک رمضان)

جلسه (سوم): احکام: مسئله (۱): کسیکه میخواهد روزه بگیرد لازم نیست پیش از اذان دندانهایش را خلال کند ولی اگر بداند غذایی که لای دندان مانده در روز فرو میرود چنانچه خـلال نکند و چیزی از آن فرو رود روزه اش بـاطل می شـود بلکـه اگـر فـرو هـم نـرود بـنا بـر احـتیـاط واجـب باید قضـای […]

جلسه (سوم):

احکام:

مسئله (۱):

کسیکه میخواهد روزه بگیرد لازم نیست پیش از اذان دندانهایش را خلال کند ولی اگر بداند غذایی که لای دندان مانده در روز فرو میرود چنانچه خـلال نکند و چیزی از آن فرو رود روزه اش بـاطل می شـود بلکـه اگـر فـرو هـم نـرود بـنا بـر احـتیـاط واجـب باید قضـای آن روز را بـگـیرد.(۱)

 

مسئله(۲):

فرو بردن آب دهان اگر چه به واسطه ی خیال کردن ترشی و مانند آن در دهان جمع شده باشد روزه را باطل نمیشود(۲)

 

مسئله (۳):

فرو بردن اخلاط سر و سینه ،تا به فضای دهان نرسیده اشکال ندارد ولی اگر داخل فضای دهان شود احتیاط واجب آن است که آن را فرو نبرد.(۳)

 

مسئله(۴):

اگر روزه دار بقدری تشنه شود که بترسد از تشنگی بمیرد میتواند به اندازه ای که از مردن نجات پیدا کند آب بیـاشـامد ولـی روزه او باطل می شود و اگر ماه رمضان باشد باید در بـقـیه روز از بـجا آوردن کـاری کـه روزه را بـاطـل مـی کنـد خـودداری نـمـایـد.(۴)

 

ضروت و اهمیت شناخت(معرفه)

از مفاد آیات و روایات متعدد استفاده می شود که ارزش اعمال انسان براساس شناخت و معرفت است لذا انـسانی کـه بـدون داشـتن شـناخت لازم بـه انـجام اعمال بپردازد از ارزش لازم برخوردار نخواهد شد برای اثبات مدعای خویش لازم است بر تعدادی از آیات و روایات در ایـن زمـینه استناد کنیم.

 

چند آیه شریفه:

۱-قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الأَعْمَی وَالْبَصِیرُ أَفَلاَ تَتَفَکَّرُونَ(۵)

   بگو آیا کور(دل) و بینا با هم برابرند؟چرا نمی اندیشید؟

 

۲-عَلَّمَ الْإِنسَانَ مـَا لَـمْ یَـعْـلـَمْ(۶)

به انسان آنچه را نمی دانست آموخت

 

۳-وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاء کُـلّـَهَا(۷)

خـدا به آدم نامها همه را آموخـت

 

۴-وَمَا یَسْتَوِی الْأَعْمَى وَالْبَصِیرُ(۸)

کوردل و بینا با یکدیگر بـرابر نـیستـند

 

۵-قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّـذِیـنَ لَا یَعْلَمُونَ إِنّـَمَا یَتَذَکَّـرُ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ(۹)           

بگو آیا هـرگز برابرند کـسانی که می دانند و کسانی که نمیدانند تنها خردمندان یادآور می شوند و پند می گیرند

 

روایات:

۱-امیرمؤمنان(ع) خطاب به کمیل فرمود:

یا کُمَیْلُ ما مِنْ حَرکَهٍ الّا وَاَنْتَ مـُحْتاجٌ فیها اِلی مَعْرِفَهٍ(۱۰)

ای کمیل هیچ حرکت و کاری نیست جز اینکه در آن به شناختی نیازمندی

 

۲-امیرمؤمنان(ع) فرمود:

لا تَسْتَعْظِمَنَّ اَحَـداً حَتـّی تـَسْتَکْشـِفَ مَعْـرِفَتَهُ(۱۱)

پیش از آنکه دانش و معرفت کسی با خبر شوی در بزرگداشت او مکوش

 

۳-امام باقر(ع) فرمود:

اِنّی نَظَرْتُ فی کِتابٍ لِعَلیٍّ (ع) فَوَجـَدْتُ فِـی الْکِـتابِ اِنَّ قیمَهَ کلِّ اِمْرِیءٍ وَ قَدْرُهُ مَعْـرِفَتـُهُ اِنَّ اللهَ تَبـارَکَ وَ تَـعالـی یُحاسِبُ النّاسَ عَلی قَدْرِ ما آتاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ فی دار الدُّنْیا(۱۲)

من در نامه ای از علی(ع) به این نوشته برخوردم ارزش و ارج هر کس معرفت اوست خدای متعال مردمان را به میزان خردی که در دنیـا به آنـان داده حسابـرسی می کنـد.

 

۴-رسولخدا(ص) فرمود:

اَکْثَرُ الـنّاسِ قـیـمَـهً اَکْـثَـرَهُـمْ عِـلـْماً وَ اَقَــلُّ الـنّاسِ قـیـمـَهً اَقَـلـُّـهُمْ عِـلـْماً(۱۳)

ارزشمندترین مردم کسی است که علم بیشتر داشته باشد و کم ارزشترین آنان کسی است که دانش کمتر داشته باشد.

 

سوال:

از مفاد آیات و روایات مذکور استفاده می شود که شناخـت و دانـش معیار ارزشگذاری برای انسانها می باشد در حالی که هستند بسیاری ازدانشمندان که نه تنها انحراف دارنـد بلـکه عامـل انـحراف دیـگران نیز می باشند پس چطور این همه روی معـرفت و عـلم تأکیـد شده است؟

 

پاسخ:

هدف از دانش اصطلاحات نمی باشد لــذا امـام صـادق(ع) مـی فـرمـایـنـد:

وَ لاعِلْـمَ الّا مِنْ عالـمٍ رَبّانی(۱۴)

دانش واقـعی از عـالم ربـانی مـی رسـد

 

لـذا خـداونـد از پـیـروان عالم ولی غیرعامل یهود چنین تعبیر فرموده:

کَـمَثَلِ الـْحِمارِ یـَحـْمِـلُ اَسْفاراً(۱۵)

هـمـچون داسـتـان درازگـوشی اسـت بر او کتـابی چـنـد حـمـل مـی کـنـد

 

پی نوشت:

(۱)رساله توضیح المسائل ۱۰ مرجع مسئله ۱۵۷۸                    

(۲)همان مسئله ۱۵۷۹              

(۳)همان مسئله ۱۵۸۰              

(۴)همان مسئله ۱۵۸۱  

(۵)سوره انعام آیه ۵                

(۶)سوره علق آیه ۵                 

(۷)سوره بقره آیه ۳۱              

(۸)سوره فاطر آیه ۱۹              

(۹)سوره زمر آیه ۹

(۱۰)تحف العقول/حرانی ص۱۱۹                 

(۱۱)غرر الحکم/ آمدی ص۳۳۳         

(۱۲)معانی الاخبار/صدوق ج۱ ص۲                

(۱۳)بحار الانوار/مجلسی ج۷۷ص۱۱۲

(۱۴)وسایل الشیعه / حر عاملی ۱۸/۸                                                                            

(۱۵)سوره جمعه آیه ۶