یکشنبه ۲۶ دی ۱۴۰۰ - الأحد 13 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۳/۰۴/۱۴) موانع شناخت(روز هفتم ماه مبارک رمضان)

جلسه (ششم): احکام: مسئله (۱): اگر روزه دار به گفتن یا نوشتن یا به اشاره و ماننـد اینـها به خـدا و پیـغمـبر و جانشینان آن حضرت عمـداً نـسبت دروغ بـدهد اگر چـه فـوراً بـگوید دروغ گفتم یا توبه کند روزه او باطل است و احتیاط واجب آن است که حضرت زهرا و سایر پیامـبران و […]

جلسه (ششم):

احکام:

مسئله (۱):

اگر روزه دار به گفتن یا نوشتن یا به اشاره و ماننـد اینـها به خـدا و پیـغمـبر و جانشینان آن حضرت عمـداً نـسبت دروغ بـدهد اگر چـه فـوراً بـگوید دروغ گفتم یا توبه کند روزه او باطل است و احتیاط واجب آن است که حضرت زهرا و سایر پیامـبران و جـانـشیـنان آنـان هم در این حکـم فـرقی نـدارنـد.(۱)

 

مسئله(۲):

اگر بخواهد خبری را که نمیداند راست است یا دروغ نقل کند بنابر احتیاط واجب باید از کسـیکه آن خـبر را گـفته یا از کتابی که آن خبـر در آن نوشـته شـده نقـل نـمایـد(۲)

 

مسئله(۳):

روزه بر تمامی کسانیکه شـرایـط لازم را دارنـد واجـب اسـت مـگر برای کسانیکه عذرهای شرعی دارند مانـنـد بـیماری و…الـبته آنـان نیز باید حرمت ماه رمضان را نگه بدارند بعضی از انسانها عذرهای بی اسـاس مطـرح مـی کـنند کـه توجـیـه شـرعی نـدارنـد مـانـنـد:زمان امتحان،شغلهای سخت،زمان کشاورزی،سحری نخوردن،ضعیف بودن ،عدم رضایت پدر یا شوهر و…اگر کسی به بهانه های مذکور روزه خود را بخورد کفاره دارد(۳)

 

مقدمه:

بحث در زمینه موانع شناخت و معرفت می باشد که تاکنون موارد زیر مورد بررسی قرار گرفت:

۱-پیروی کردن از هوای نفس

۲-دوستی و محبت کور

۳-تکبر و خود بزرگ بینی

۴-خشم و غضب

۵-طمع و آزمندی

اکنون ادامه همان بحث را با بررسی سایر موانع پی می گیریم

 

۶-انکار کردن حق

خداوند می فرماید:

فَمَا أَغْنَى عَنْهُمْ سـَمْعُهُمْ وَلَا أَبْصـَارُهُمْ وَلَا أَفْئـِدَتُـهُم مِّـن شَـیْءٍ إِذْ کَانُوا یَجْحَدُونَ بِآیَاتِ اللَّهِ وَحَاقَ بِهِم مَّا کَانُوا بِهِ یَسْتـَهْزِئُون(۴)

گوشها و چشمها و دلهاشان سـودی بر ایشـان نداشـت چه نشـانه های خدا را انکار می کردند و آنچه که آن را ریشخند می کردند بر سر ایشان فرود آمد

 

امیرمؤمنان(ع) فرمود:

اَلــلَّــجـاجــَهُ تــَسـُلُّ الــرّأیَ(۵)

لجاجت و حق ناپذیری فکر را تباه می سازد

 

۷-استبداد و خودرأیی

خداوند می فرماید:

وَإِن تَدْعُوهُمْ إِلَـى الْـهُـدَى لاَ یَـسْمـَعُـواْ وَتَرَاهُمْ یَنْظُرُونَ إِلَیْکَ وَهُمْ لاَ یُبْصِرُونَ(۶)

اگر آنان را به راه راسـت بخـوانی گوش فرا نمی دهند آنان را می بینی که به تـو می نگرند لیـکن نمـی بیـنند

 

امیرمؤمنان(ع) فرمود:

مَنِ اسْتَبدَّ بِرَأْیِهِ هَلَک وَ مَـنْ شاوَرَ الرِّجالَ شـارَکـَهـا فــی عُــقُـولِـها(۷)

هر که خـود رأیـی کـند هـلاک گـردد و هـر کــه بــا مردمان رایزنی کند در عقل آنان شریک خـواهد شـد

 

در جای دیگر فرمود:

لا رَأیَ لِـمَنِ انْفَرَدَ بِرَأْیِهِ(۸)

کسی که خـود رأی اسـت رأی نــدارد

 

و در روایت دیگر فرمود:

کَفی بِالمَرْءِ جَهْلاً أنْ یَرْضی عَنْ نَفْسِهِ(۹)

برای اثبات نادانی شخصی همین بس که از خود راضی باشد

 

۸-تقلید وارتجاع

در قرآن، آیاتی فراوان در ممنوع کردن شناخت های تقلیدی وارد شده از قبیـل:

وَإِذَا قِیلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنزَلَ اللّهُ قَالُواْ بَـلْ نـَتّـَبِعُ مَا أَلْفـَیْنَا عَلَیْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ کَانَ آبَاؤُهُمْ لاَ یَعْقِلُونَ شَیْئًا وَلاَ یَهْتَدُونَ(۱۰)

و هنگامی که به آنـان گـفته شـد: از آن چـه که خـدا فرستاده اسـت، پیـروی کنـید، آنـان گفتند: [هرگز]، بلکه ما از آن چه که عـقاید و رفـتار پدران مـا بر مبنـای آن بـوده، تبعیـت خواهیم کرد؛ اگر چه پدرانشان نیز چـیزی را تعقل نمی کردند و راه هدایت را نمی رفـتند


۹-عمل نکردن به علم

خداوند می فرماید:

مَثَلُ الَّذِینَ حُمِّلُوا التَّوْرَاهَ ثُمَّ لَمْ یَحْمِلُوهَا کَمَثَلِ الْحِمَارِ یَحْمِلُ أَسْفَارًا بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِـمِیـنَ(۱۱)

مثل آنان که تـوراترا با خـود حمـل می کـننـد ولـی آن را درک ننـموده و مـورد عـمل قـرار نمـی دهـند، مانند الاغی اسـت کـه لـوح ها (کتـاب ها و هـر اثـر نمـایـشگر عـلم) را حـمل مـی کند. مـثل آن قومـی که آیات خداوندی را تکذیب مـی کنـد، زشـت و ناپسـند اسـت و خـداوند قـوم ستمـکار را هـدایـت نمی کند

 

۱۰-وسوسه های درونی

آیـاتی چـند در قـرآن مجـید، پـدیده وسـوسه را کـه از وخیم ترین آفات مـغزی و روانـی اسـت، مـطرح نـموده و انسان ها را ازاین آفت برحذر داشته است، از آن جمله:

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ مَلِکِ النَّاسِ إِلَهِ النَّاسِ مِـن شَـرِّ الْـوَسْـوَاسِ الْخَنَّاسِ الَّذِی یُوَسْوِسُ فِـی صُدُورِ النَّاسِ مِـنَ الْـجِـنـَّهِ وَ النّـَاسِ(۱۲)

بگو پناه می بریم به خدای انسان ها، به مالک مطلق مزدم، ازشر وسوسه موجودات مخفی که برای اضرار انسان ها کمین گرفته و دردرون انسان ها وسوسه می کنند. این موجودات از دو گروه جن و انس هستـند

 

پی نوشت:

(۱)رساله توضیح المسائل ۱۰ مرجع مسئله ۱۵۹۶                                            

(۲)همان مسئله ۱۵۹۷                          

(۳)استفتاعات امام ج ۱ ص ۳۱۲

(۴)سوره احقاف آیه شریفه ۲۶                                                                                                        

(۵)نهج البلاغه عبده ۲/۱۸۶

(۶)سوره اعراف آیه ۵             

(۷)نهج البلاغه عبده ۱۸۴                    

(۸)بحار الانوار/ مجلسی ج۷۵ ص۱۰۵

(۹)غرر الحکم/آمدی ۲۴۳

(۱۰)سوره بقره آیه ۱۷۰                                              

(۱۱)سوره جمعه آیه ۵                                    

(۱۲)سوره ناس آیات ۱ الی ۶