پنج شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الخميس 18 شوال 1443

(۱۳۹۳/۰۴/۱۹) آرزوهای دراز(طول الامل)(روز دوازدهم ماه مبارک رمضان)

جلسه (دوازدهم): احکام: مسئله (۱): اگر گمان کند که به اندازه غسل وقـت دارد و خـود را جنـب کـند و بعد بفهمد وقت تنگ بوده چنانکه تیمم کند روزه اش صحیح است(۱)   مسئله(۲): کسیکه در شب ماه رمضان جنب است و میداند که اگر بخوابد تا صبح بیدار نمی شود نباید بخوابد و چنانچه […]

جلسه (دوازدهم):

احکام:

مسئله (۱):

اگر گمان کند که به اندازه غسل وقـت دارد و خـود را جنـب کـند و بعد بفهمد وقت تنگ بوده چنانکه تیمم کند روزه اش صحیح است(۱)

 

مسئله(۲):

کسیکه در شب ماه رمضان جنب است و میداند که اگر بخوابد تا صبح بیدار نمی شود نباید بخوابد و چنانچه بخوابد و تا صبح بیدار نشود روزه اش باطل است قـضا و کفـاره بر او واجـب می شـود(۲)

 

مسئله(۳):

اگـر روزه دار در روز محـتلم شود واجب نیسـت فوراً غـسل کند (اگر چه احتیاط مستحب آن است که فوراً غسل کند .آیت ا.. فاضل)(۳)

 

مسئله(۴):

هر گاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شـود و ببیـند محتـلم شده اگر چه بداند پیش از اذان محتلم شده روزه او صحیح است(۴)

 

آرزوهای دراز(طول الامل)

در ارتباط با طول امل یا آرزوهای دراز در کتب لغوی ،تفسیری روایی و اخلاقی بحثهای متعددی از ابعاد مخـتلف صـورت گرفـته اسـت از قبـیل:

۱-معنی لغوی و اصطلاحی آرزو

۲-اقسام آرزوها

۳-آرزوها از دیدگاه قرآن

۴-آرزوها از دیدگاه روایات

۵-اسباب و انگیزه های آرزوها

۶-آثار و پیامدهای آرزوهای دراز

۷-درمان آرزوهای طولانی

۸-آرزو کنندگان در قیامت

۹-نقش شیطان در آرزوهای طولانی و …

 

علامه مصطفوی بعد از بررسی ها و تحقیقات لازم در معنی امل(آرزو) چنین می فرمایـد:

فَظَهَرَ أنَّ الْمَعنی الْحَقیقی لِهذه المادّهِ الرَّجاءُ الْبَعیدُ وَ التَّرقُبُ لأمْرٍ بَعیدٍ حُصُولُهُ وَ یُقالُ لَهُ بِالْفارْسِیَّهِ آرِزو وَ الرَّجاءُ یُقالُ لَهُ –اُمید(۵)

یعنی امید حقیقی برای ماده أمل آرزوی طولانی و چشم داشتن بر چیز دور دست که ترجمه فارسی آن آرزو است بطوریکه رجاء بمـعنای امـید اسـت

 

توضیح:

در عین حال واژه أمل در آرزوهـای پـسندیـده نیز استعمال شده است و این موجب شده بعضی علماء آرزوها را به دو قسم صادق و کاذب تقسیم نمایند

 

بعنوان نمونه به حدیثی از رسولخدا(ص) اشاره میکنیم:

اَلأَمَلُ رَحْمهٌ لِأُمَّتی لَوْلا اَلْأَمَلُ مارَضَعَتْ والِـدَهٌ وَلَــدَها وَ لا غـَـرَسَ غارِسٌ شـَجـَراً(۶)

امید و آرزو مایه رحمت امـت مـن اسـت اگـر نـور امیـد نبـود هیـچ مادری فرزند خود را شیر نمیداد و هیچ باغبانی نهـالی نـمی کاشـت

 

آرزوهای طولانی از دیدگاه قرآن

واژه هایی که در آیات قرآن در این زمینه استعمال شـده اند عبـارتنـد از:

أَمَـلْ،أَمانـی،تَـمَنّی،لَـیْتَ و …

 

بعنوان نمونه چند مورد را متذکر می شویم

۱-خداوند در مورد کافران و مشرکان لجوج و سرکش در برابر حق، خطاب به رسول خودش مـی فـرمـایـد:

ذَرْهُمْ یَأْکُلُواْ وَیَـتَمَتَّعُواْ وَیُلـْهـِهِـمُ الأَمَلُ فَسَوْفَ یَعْلـَمُونَ(۷)

بگذار آنها بخورند و بهره گیرند و آرزوها آنان را غافل سازد ولی بزودی خواهند فهمید

 

لحن آیه شریفه بسیار کوبنده است ذَرْهُمْ یَأْکُلُواْ در واقـع چنیـن اشـخاصی که همه چیز را در خوردن ،لذت بردن خـلاصه می کننـد همـانند حیوانات هستند که غیر خوردن علف چیز دیگری نمی فهمند لکن وقتی اجل رسید و این خوردنها پایان یافت تـازه می فهـمند که واقعـیت چیـز دیگـر اسـت.

 

امیرمؤمنان(ع) در نهج البلاغه در کلام زیبا و مـعروف خـویـش مـی فرمـایـد:

اَیّـُهَا الـنّاسُ، اِنَّ اَخــْوَفَ ما اَخافُ عَلَیْکُـمُ اثْـنانِ:اتِّــبَاعُ الْـهَـوى، وَ طُـولُ الاْمَـلِ. فَاَمّا اتِّـباعُ الْـهَـوى فَیَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ. وَ اَمّا طُولُ الاْمَلِ فَیُنْسِى الاْخِرَهَ(۸)
اى مردم، ترسناکترین چیزى که بر شما مىترسم دو چیز اسـت: یـکى پیروى هواى نفس، و دیگرى بىمرزبودنآرزو. اماپیروى هواى نفس انسان را از حـق بازمىدارد، و بىمرز بودن آرزوآخرت را ازیاد میبرد

 

۲-خداوند در سوره حدید ضمن بیان ویژگیها و حالات مردان مؤمن و زنان مؤمنه و اینکه باغها و نهرهـای بهشـت بـه آنـان بشارت داده می شود سپس به بیـان وضعیـت مـردان و زنان مـنافـق مـی پـردازد کـه خطـاب بـه مـؤمـنـان می گـویـنـد:

یُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَکُن مَّعَکُمْ قَالُوا بَلَـى وَلَکِنَّکُـمْ فَتَنتُمْ أَنفُسَکُمْ وَتَرَبَّصْتـُمْ وَارْتَـبْـتـُمْ وَغَرَّتْکُـمُ الْأَمَانِـیُّ حَتـَّى جَاء أَمْرُ اللَّهِ(۹)

آنها را صدا می زنند مگر ما با شما نبودیم می گویـند آری ولـی شـما خـود را به هلاکت افکندید و انتظار (مرگ پیامبر را ) کشیدید و در همه چیز شک و تردیدکردید و آرزوهای دور شما را فریب داد تـا فرمـان خـداوند (مـرگ) فـرا رسـید

 

توضیح:

در این آیه شریفه پنج علت برای بـدبخـتی و جهنـمی شدن مردان و زنان منافق به ترتیب زیر بیان شده است

۱-در فتنه کفر و نفاق انداختن خویش                                            

لَکِنَّکُمْ فَتَنتُمْ أَنفُسَکُمْ

۲-انتظار عملی ساختن فتنه ها و توطئه های خود را می کشیدند  

وَتَرَبَّـصْتـُمْ

۳-پیوسته در حقانیت اسلام ،قرآن و پیامبر تردید داشتید               

وَارْتَـبـْتـُمْ

۴-همواره گرفتار آرزوهای دور و دراز بودند                                

وَغَرَّتْکُـمُ الْأَمَانِـیُّ

۵-شیطان آنان را در برابر خدا فریب داد                                       

وَغَرَّکُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ


پی نوشت:

(۱)رساله توضیح المسائل ۱۰ مرجع مسئله ۱۶۲۴                                

(۲)همان مسئله ۱۶۲۵              

(۳)همان مسئله ۱۶۳۲              

(۴)همان مسئله ۱۶۳۳        

(۵)التحقیق ج۱ ص ۱۶۳

(۶)سفینه البحار / محدث قمی ج۱ ص۳۰                                                                             

(۷)سوره حجر آیه شریفه ۳

(۸)نهج البلاغه خطبه ۴۲                                                                                                       

(۹)سوره حدید آیه شریفه ۱۴