شنبه ۲۵ دی ۱۴۰۰ - السبت 12 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۳/۰۶/۰۵) آسیب های مدیریتی(پنجمین جلسه شورای اداری در سال ۹۳)

مکان: سالن اجتماعات فرمانداری موضوع:آسیب های مدیریتی مناسبت: هفته دولت   عَن مولانا علی(ع): فَـلا تَـطـُولَـنَّ احـْتِـجَابَـکَ عـَلـَى رَعـِیّـتِـکَ ، فـَإِنَّ احْتِجَابَ الْوُلاهِ عَلَـى الرَّعـِیَّهِ شُعـْبَهٌ مـِنَ الـضّـِیقِ(۱) هیچ گاه خود را به مدّت طولانی از مردم پنهان مکن، زیرا دور بودن زمامداران از چشم عموم مردم خود موجب نوعی محدودیّت و بی اطلاعی نسبت […]

مکان: سالن اجتماعات فرمانداری

موضوع:آسیب های مدیریتی

مناسبت: هفته دولت

 

عَن مولانا علی(ع):

فَـلا تَـطـُولَـنَّ احـْتِـجَابَـکَ عـَلـَى رَعـِیّـتِـکَ ، فـَإِنَّ احْتِجَابَ الْوُلاهِ عَلَـى الرَّعـِیَّهِ شُعـْبَهٌ مـِنَ الـضّـِیقِ(۱)

هیچ گاه خود را به مدّت طولانی از مردم پنهان مکن، زیرا دور بودن زمامداران از چشم عموم مردم خود موجب نوعی محدودیّت و بی اطلاعی نسبت به کارهای مملکت است

 

مقدمه:

با تبریک هفته دولت به همه اعضای محترم شورای اداری و سپاس از فرماندار محترم که بدین مناسبت این جلسه را با حضور کارگزاران دولت در شهرستـان ترتیب داده اند تا مسائل و موضوعات مبتلابه مورد بررسی و ارزیابی قرار بگیرد.بحثی که لازم دیدم در این جلسه به عنوان مقدمه مـباحث بعـدی اعضای محترم شورا مطرح سازم آسیب های مدیریتی از دیدگاه امیرمؤمنان(ع) است و پاداش آن را تقدیم میکنم به روح شهدای انقلاب اسلامی و شهدای دولت بویژه شـهیدان رجایـی و باهـنر.

آن بزرگوار در خـطبه ها و نامـه های متـعدد نهـج البلاغه در دوران حکومت کوتـاه خود موضوعـات مهـمی را به عـنوان آسیب های مدیریتی مورد اشاره قرار داده اند کـه مـواردی از آنها را به عنوان تذکر به خودم و شما عزیزان مطرح میکنم.

 

الف: تکبّر و خودخواهی مدیران

اولین عامل آسیب زا در حوزه مدیریت و امور اجتماعی غرور و خودخواهی است که معمـولاً پس از رسیـدن به مقام در برخی از مسؤولان و مدیران مشـاهده می شـود.

 

اینجاست که امیرمؤمنان(ع) همواره کـارگزاران و مـدیـران نظام اسلامی را به دوری از تکبّر و خود بینی توصیه مـی کند آن حضرت در عهدنامه خود به مالک اشـتر چنین می فرماید:

وَ إِیَّاکَ وَ الاْعْجَابَ بِنَفْسِکَ وَ الثِّقَهَ بِـمَا یُعـْجِبُکَ مِنْهَا وَ حُبَّ الْاِطْرَاءِ فَإِنَّ ذَلِکَ مِنْ أَوْثَقِ فُرَصِ الشَّیْطَانِ فـِی نَـفْسِهِ لِـیَمْـحَقَ مَا یَکُونُ مِنْ إِحْسَانِ الـْمُحْـسِنِـینَ(۲)

مبادا هرگز دچار خودپسندی شوی و به خوبی هـای خود اطمینان کنـی و به پـرهـیز از این که دوست داشته باشی دیگران تو را ستایش کنند، زیرا حالت غرور و خودپسندی مناسـب تـرین فرصـت بـرای شیـطان اسـت تا کـردار نیـک نیکوکـاران را نابـود کـند

 

ب: جدایی مدیران از مردم

یکی دیگر از آسیب هایی که مسؤولان و مدیران جـامـعه را از مسـیر اصـلی حـکومت و مـدیریـت منحرف میسازد، جدایی میان آنان و مردم اسـت.

امیرمؤمنان(ع) در سیره خود همواره کارگزاران و مسؤولان حکومـتی را نسبت به این آسیب مهم هشدار می داد و به آنان می فرمود که میان خـود و عـموم مـردم نبـاید هیـچ گـونه فـاصـله و مانعـی قـرار دهـیـد.

آن حضرت خطاب به مالک اشتر می فرماید:

فَلا تَطُولَنَّ احْتِجَابَکَ عَلَى رَعِیَّتِکَ

هیچ گاه خود را به مدّت طولانی از مردم پنهان مکن

فَإِنَّ احْتِجَابَ الْوُلاهِ عَلَى الرَّعِیَّهِ

زیرا دور بودن زمامداران از چشم عموم مردم

شُعْبَهٌ مِنَ الضِّیقِ

خـود موجـب نوعـی محدودیّت

وَقِلَّهُ عِلْمٍ بِالأُمُورِ

و بی اطلاعی نسبت به کارهاست

وَالاحْتِجَابُ یَقْطَعُ عَنْهُمْ عِلْمَ لِـمَا احْتَجَبُوا دُونَهُ

پنهان شدن زمامداران آگاهی آنان را نسبت به بسیاری از مسائل از بین می برد

فَیُصَغَّرُ عِنْدَهُمُ الْکَبِیرُ ، وَیُعَظَّمُ الصَّغِیرُ وَیُقَبَّحُ

در نتیجه بزرگ نزد آنان کوچک و کـوچـک نزد آنـان بـزرگ می شـود

الْـحَسَنُ وَیُحَسَّنُ الْقَبِیحُ ،وَیُشَابُ الْحَقُّ بِالْبَاطِلِ(۳)

و نیز کار نیک زشت و کار زشت زیبا جلوه داده می شود و حق با باطل آمیخته می گردد

 

ج:جزئی نگری و عدم اولویت بندی

یکی دیگر از عوامل آسیب زا در موفقیّت مدیران، عـدم شنـاخت اولویت ها و طبقه بندی کارهاست. پرداختن به کارهـای روزمره و اداری بدون اولویت بندی زمینه سردرگمی را فراهم می نماید. هم چنین اقدام به امور جزئی و غیر ضـروری پردازش کارهای مهم را به تعویق می اندازد

 

امیرمؤمنان(ع) می فرماید:

مَـنِ اشْـتـَغَـلَ بِـغَـیْـرِ الـْمُهِمِّ ضـَیِّـعَ الْاَهَـمَّ(۴)

هـر کـس خـود را به امـور جـزیی مشـغول سـازد، زمـینه پاشـیدگی و تضییع مسائل مهم تر را فـراهم نـمـوده اسـت

 

د:استبداد رأی مدیر

تحقیقات نشان داده است مدیرانی که در کارها و برنامه های خود با افـراد نخبه و کارشناس مشـورت مـی کننـد، در امـوراداری و اجتماعی کم تر گرفتار خـطا و لـغزش مـی شـوند وبیش تـر امـور آنـان بـا موفقیـت کامـل تحـقق پیـدا می کنـد

•بر عکس مدیران که مستبد هستند و خود را بی نیازاز افراد، دیگران و تبادل نظر با آنان می دانند هرچند از نظر موقعیّت و مقام جایگاه والایـی دارنـد، ولـی بیـش تـر بـه خـطاهـای بزرگ دچار می شوند و خـود را بـه هـلاکت مـی انـدازند.

 

امیرمؤمنان(ع) می فرماید:

مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَأْیِهِ هَلَکَ وَ مَنْ شاوَرَ الـرِّجالَ شـارَکَـها فـی عـُقُــولِـها (۵)

کسی که خود رأی باشد، هلاک می شود و کسی که با افراد صاحب اندیشه مشورت کند، در عقل آنان شریـک می شـود

 

چند یادآوری:

۱-بخش مهمی از وقت مدیران در جلسات و یا در مسیر شهرستان و مرکز استان سپری می شود ضـرورت دارد این مـوضـوع با هماهنگی جناب آقای استاندار و مدیران کل ساماندهی شود

۲-اطلاع رسانی به مردم و آموزش دادن آنها در زمینه وظایف مجموعه های دولتی از ضروریات اجتناب ناپذیر اسـت و از پخش شایعات دشمنان و سمپاشی آنان جـلوگیـری می کند

 

پی نوشت:

(۱) نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، نامه ۵۳، ص ۵۸۸.

(۲)نهج البلاغه، ، نامه ۵۳، ص ۵۸۸

(۳)نهج البلاغه، ، نامه ۵۳، ص ۵۸۴                  

(۴) مـیزان الحکمه، ، ج ۸، ص ۵۱۳

(۵) نهج البلاغه، نامه ۵۳، ص ۵۷۴.