دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۰ - الإثنين 19 ربيع أول 1443

(۱۳۹۳/۱۱/۳۰) معاملات حرام و باطل(جلسات هفتگی اصناف خوی)

الف:معاملات حرام و باطل قرار بر این است که بصورت هفتگی جلساتی با اصناف محترم بازار داشته باشیم تا مباحث و احکام شـرعـی مربـوط بـه انـواع معاملات را بصورت تـخـصـصی مـورد بررسـی و تـحلیل قـرار بـدهـیـم و ایـن اقـدام از چـنـد جـهـت لازم و ضـروری اسـت ۱-بر هر فرد مـسلمان واجـب است احکام شرعی مبتلابه […]

الف:معاملات حرام و باطل

قرار بر این است که بصورت هفتگی جلساتی با اصناف محترم بازار داشته باشیم تا مباحث و احکام شـرعـی مربـوط بـه انـواع معاملات را بصورت تـخـصـصی مـورد بررسـی و تـحلیل قـرار بـدهـیـم و ایـن اقـدام از چـنـد جـهـت لازم و ضـروری اسـت

۱-بر هر فرد مـسلمان واجـب است احکام شرعی مبتلابه را یاد بگیرد

۲-اگر انسان احکام شرعی شـغل خـود را فرا نگیرد قهراً به حرام کشیده می شود

۳-در بـخـش مـهمـی از داد و ستـدها احـتمال ربـاخواری بسیار زیاد است که از گناهان کبیره میباشد

۴-رعایت کردن مقـررات و ضـوابط نظـام جمهوری اسلامی بر هر ایرانی لازم است

۵-مقابله با تـوطئه هـای اقـتصـادی دشمنان بر هر بازاری واجب است

 

ب:انواع معاملات حرام

با توجه به گستردگی انواع کسب ها و معاملات حرام نمیـتوان هـمه آنها را شمارش کرد در عین حال به بخشی از آنها بـصورت فهـرسـت اشـاره میکنم و بعدا هر کدام را بصورت مبسوط مورد بررسی قرار خواهیم داد.

۱-انواع غصب اموال و املاک دیگران

۲-انواع سـرقـت از امـوال دیـگـران

۳-انواع درآمدها از طریق قـماربازی

۴-درآمدها از طریـق غـنا و موسیـقی

۵-درآمدها از طریق رباخـواری

۶-تقلب کردن در انواع معاملات

۷-درآمدها از طریق فروش چیزهای نجس

۸-درآمدها از طریق پولهای تقلبی

۹-فروش انگور به کسی که از آن مشروب می سازد

۱۰-حلقه طلای مردانه و سایر طلاها جهت استفاده مردان

۱۱-درآمد از طریق فروش کتب گمراه کننده

۱۲-درآمد از طریق فروش اموال احتکاری

۱۳-درآمدهای معاملات غیرقانونی

۱۴-کسب از طریق انواع قـاچـاق

۱۵-درآمدها از طریق مواد مخدر

۱۶-مزد گرفتن بر تعـلیم واجـبات

۱۷-درآمد از طریق فروش اسلحه به دشمنان

۱۸-درآمد از طریق رشوه خواری و…(۱)

 

ج:تأکید دین اسلام بر اجتناب از حرام

۱-رسولخدا(ص) فرمود:

تَـــرْکُ دانِـــقِ حــَرامٍ أَحَـــبُّ اِلــَـی اللهِ تَعالـی مِـنْ مِأَهِ حَـجّـَهٍ مِنْ مـالٍ حَـلالٍ(۲)

به اندازه دانق(۶ نخود) از مال حرام دست برداشتن در نزد خداوند از صد حج مستحبی که از مال حلال انجام شود محبوب تـر است

 

۲-امیرمؤمنان(ع) فرمود:

لَیْسَ مِنْ شیعَتی مَنْ أَکَلَ مالَ مُؤْمِنٍ حَراماً(۱)

از شیعیان من نیست کسیکه از مال دیگری بصورت حرام استفاده نماید

 

۳-رسولخدا(ص) فرمود:

یا أَباذَرٍّ؛ لایَکُونُ الرَّجُلُ مِنَ الْمُتَّقِینَ حَتّى یُحاسِبَ نَفْسَهُ أَشَدَّ مِنْ مُحاسَبَهِ الشَّریـکِ شَریکـَهُ. فَـیَعـْلَـمَ مِنْ أَیْنَ مَطْعَـمُهُ وَ مـِنْ أَیْـنَ مَـشْـرَبُـهُ وَ مِـنْ أَیْـنَ مَــلــْبَــسُـــهُ ؟ أَمِــنْ حِــلٍّ ذلِــکَ أَمْ مِــنْ حَــرام(۲)

ای اباذر نمی شود کسی را جزء انسانهای با تقوا به حساب آورد مگر آن که از نفس خود مانند حساب کردن دو شریک از یکدیگر حساب کشی کند پس بداند که از چه غذاها و آشامیدنی هایی استفاده میکند و درآمدش از چه راهی است از راه حلال است یا حرام

 

۴-در جای دیگر به ابن مسعود فرمود:

لا تَأْکُـلِ الـْحـَرامَ وَلا تَلْـبَــسِ الْحَرامَ وَلا تَأْخُـذَ مِنَ الْـحـَرام(۳)

مبادا از غـذای حـرام تـناول نـمایی و از پوشـیـدن حرام بپوشی و چیز حرامی را از کسی قبول نمایی

 

د:آثار زیانبار درآمدهای حرام

در ضمن روایات مربـوط بـه حـرامـخـواری آثـار زیـانـباری بـرای درآمدهای حرام ذکر شده بعنوان نمونه به چند مورد اشاره میکنیم:

۱-عدم پذیرش اعمال خیر انسان

رسولخدا(ص) فرمود:

مَنِ اکْتَسـَبَ مالاً حـَراماً لَـمْ یَـقْــبَـلِ اللهُ مـِنـْهُ صَـدَقَـهً وَلا عِــتْـقاً وَلا حـَجّاً وَلااعْــتِـمـاراً وَ کَتَبَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ بِعَدَدِ أَجْرِ ذلِکَ أَوْزَارا(۱)

هر کس مالی را از راه حرام به دست آورد خداونـد هـیچ صدقه ،آزاد کـردن برده،حج و عمره ای را از او نمیپذیرد و به مقدار پـاداش آنـهـا بـرای او گـناه نـوشـته مـی شـود

 

۲-مبتلا شدن به کارهای دنیا

امام صادق(ع) فرمود:

مَنْ کَسَبَ مالاً مِنْ غَیْرِ حِلِّهِ سَلَّطَ اللهُ عَلَیْهِ الْـبِـنـاءَ وَالْـماءَ وَ الـطّیـنَ(۲)

هر کس مـالی را از غیـر راه های حـلال کسـب نـمایـد خداوند ساخـتمان آب و خـاک را بر او مسلط می کند

 

۳-مصرف شدن اموال در امور بیهوده و حرام

عده ای از مردم حراسان خدمت امام صادق(ع) رسیدند

فَقَالَ ابْتِدَاءً مِنْ غَیْرِ مَسْأَلَهٍ مَنْ جَمَعَ مَالًا مِنْ مَهَاوِشَ أَذْهَبَهُ اللَّهُ فِی نَهَابِرَ فَقَالُوا جُعِلْنَا فِدَاکَ لَا نَفْهَمُ هَذَا الْکَلَامَ فَقَالَ از باد آید بدم بشود(۱)

حضرت قبل از آنکه مساله ای را بپرسند فرمودند:هر کس مالی از راه های غیر مشروع به دست آورده خداوند متعال آن مال را در راه های حرام و بیهوده ای تباه می سازد که نفعی به او نداشته باشد عرض کردند ما معنای سخن شما را نفهمیدیم حضرت به فارسی فرمودند از باد آید به دم شود.(باد آورده را باد می برد)

 

۴-عدم استجابت دعا

امام صادق(ع) فرمود:

اِذا اَرادَ أَحَدُکُمْ أَنْ یُسْتَجابَ لَهُ فَلْیُطَیِّبْ کَسْبَه(۲)

اگر هر کدام از شماها می خواهـد دعاهـایش مســتجاب دشود پس باید کسـب و درآمـدش را پـاکیـزه قـرار دهـد

 

۵-به فساد کشیده شدن نسل

رسولخدا(ص) فرمود:

کَسْبُ الـْحَـرامِ یَـبـیـنُ فی الذُّرِّیَّهِ(۳)

درآمد حرام در نسل و ذریه ی انسان آشکار می شود

 

۶-ابتلاء به عذاب الهی

رسولخدا(ص) فرمود:

قالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْ لَمْ یُبالِ مِنْ أَیِّ بابٍ اکْتَسَبَ الدِّینارَ وَ الدِّرْهَمَ لَمْ أُبالِ یَوْمَ الْقِیامَهِ مِنْ أَیِّ أَبْوابِ النّارِ أَدْخَلْتُهُ(۱)

خداوند عزوجل می فرماید هر کـس بـرایـش مـهم نبـاشـد کـه از چه راهی درآمد کسب می کند مـن هـم برایـم مـهم نیـسـت کــه او را از چـه دربـی از درب هـای جـهـنم داخــل نـمـایـم

 

۷-موجب بطلان برخی از اعمال عبادی

فقها در رسایل عملیه موارد زیر را یادآوری فرموده اند

۱-وضو با آب غـصبی و یا آبـی کـه معـلوم نیـست صاحب آن راضی است یا نه حرام و باطل است(۲)

۲-اگر آب وضو در ظرف غصبی باشـد و غـیر از آن آب ،آب دیگری نباشد باید تیمم نماید و تاگر وضو بگیرد باطل است(۳)

۳-اگر کسی بخواهد پول حرام یا پولی که خمس آن را نداده به حمامی بدهد غسل او باطل است(۴)

۴-اگر با عین پولی که خمس یا زکات آن را نـداده لباس بخرد نماز خواندن در آن لباس باطل است(۵)

۵-اگر با عین پولی که خمس و زکات آن را نـداده ملکی بخرد تصرف او در آن ملک حـرام و نـمازش در آن باطـل اسـت(۶)

 

پی نوشت:

(۱)یادداشتهای شخصی از منابع فقهی                                   
(2)مجموعه دارام ج۲ ص۱۱۹                      

(۳)ارشاد القلوب / دیلمی ج۱ص۶۶ 

(۴) وسایل الشیعه / حرعاملی ج۱۶ ص۹۸                  

(۵) بحار الانوار/مجلسی ج۷۴ ص۱۰۷

(۶)بحار الانوار/مجلسی ج۱۰ ص۱۷              

(۷)فروع کافی / کلینی ج۶ ص۵۳۱

(۸)بحار الانوار / مجلسی ج۴۷ ص۸۴

(۹)بحار الانوار/مجلسی ج۹۰ ص۳۲۱

(۱۰)فروع کافی / کلینی ج۵ ص۱۲۴

(۱۱)مستدرک الوسایل ج۱۳ ص۲۲  

(۱۲)توضیح المسایل مراجع مساله ۲۶۷         

(۱۳)همان مساله ۲۷۳ 

(۱۴)همان مساله ۳۸۳             

(۱۵)همان مساله ۸۲۰             

(۱۶)همان مساله ۸۷۳

           

مکان: دفتر امام جمعه

موضوع:معاملات حرام و باطل

مناسبت:جلسات هفتگی اصناف خوی

پر بازدیدترین ها

بیشتر