دوشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۰ - الإثنين 12 ربيع أول 1443

(۱۳۹۴/۰۴/۰۳) سخنرانی روز هفتم ماه رمضان(امر به معروف و نهی از منکر)

سوال(۲۱): به دستور پزشک باید هر روز یک ساعت مقداری مایـعات بـنـوشـم وظیـفه ام بـرای روزه چـیـسـت؟   جواب: روزه واجب نیست و اگر پس از ماه رمضان در طول سال توان روزه گرفتن پیدا کردید قضا واجب است و در صورتیکه بیماری شما تا سال آینده ادامه داشت قضا لازم نیست و باید برای […]

سوال(۲۱):

به دستور پزشک باید هر روز یک ساعت مقداری مایـعات بـنـوشـم وظیـفه ام بـرای روزه چـیـسـت؟

 

جواب:

روزه واجب نیست و اگر پس از ماه رمضان در طول سال توان روزه گرفتن پیدا کردید قضا واجب است و در صورتیکه بیماری شما تا سال آینده ادامه داشت قضا لازم نیست و باید برای هر روز یک مد طعام بدهید*(۱)

*آیت ا.. مکارم:اگر ناچار از نوشیدن مایعات هستید از دیگر مـبطلات اجـتناب کـنـید و به همین شکل روزه بگیرید همچنین برای هر روز یک مد طعام بپردازید(۲)

 

یادآوری:

اگر کسی به دلیل بیماری روزه ماه رمضان را نگیرد در صورتیکه بیماری اش تا سال آینده ادامه یابد قضای روزه هـا بـر او واجـب نیست و تنها باید بـرای هـر روز یـک مـد طـعام بـه فـقیـر بـدهـد(۳)

 

سوال(۲۲):

آیا بیماریها و اختلالات روحی و روانی باعث ساقط شدن تکلیف نماز و روزه می شود؟تشخیص ایـن مـوضـوع به عـهـده کـیست؟

 

جواب:

اگر بیماری فرد به گونه ای باشد که نتواند وقت نماز را تشخیص دهد یا تا او را به کاری وادار نکنند نمی تواند آن را انجام دهد نماز از او ساقط می شود و در صورتیکه در عرف به او دیوانه بگویند سایر تکالیف نیز از او ساقط است.(۴)

 

سوال(۲۳):

روزه گرفتن برای زن باردار که نمیداند روزه برای جنین ضرر دارد یا نه چه حکمی دارد؟

 

جواب:

اگر بر اثر روزه ترس از ضرر برای جنین داشته باشد نباید روزه بگیرد(۵)

 

سوال(۲۴):

وظیفه زنی که شیر می دهد در مورد روزه چیست؟

 

جواب:

اگر روزه باعث کمی شیر او و ناراحتی بچه شود یا برای خودش ضرر داشته باشد روزه بر او واجب نیسـت و بایـد بـرای هـر روز یک مـد طـعام به فـقـیر بـدهـد* و روزه ها را بـعـدا قـضـا کـنـد(۶)

*آیت ا.. خامنه ای :اگر برای خودش ضرر داشته باشد دادن یک مد طعام بنـا بر احتیاط واجب است

*آیت ا.. مکارم:اگـر بـرای خـودش ضـرر داشـتـه باشد دادن یک مد طعام لازم نیست

امر به معروف و نهی از منکر

 

مقدمه:

موضوع امر به معروف و نهی از منکر از جمله اساسی ترین و زیربنایی ترین موضوعات جوامع اسلامی است و اجرایی شدن بخش مهمی از معارف دینی به اجرایی شدن امر به معروف و نهی از منکر در سطح جوامع اسلامی دارد چندین سال است به برکت انقلاب اسلامی ستادهای احیا امر به معروف و نهی از منکر در سطح کشور با مسئولیت ائمه جمعه راه اندازی شده است و اخیرا نیز از ناحیه مجلس شورای اسلامی قانون حمایت از آمران و ناهیان به تصویب رسیده و پس از طی مراحل قانونی از طرف ریاست محترم مجلس به ریاست محترم جمهور ابلاغ شده است.

با توجه به اینکه داخل ماه مبارک رمضان و ضیافت الله قرار داریم لازم است موضوع امر به معروف و نهی از منکر بصورت جدی مورد توجه روزه داران قرار بگیرد و بدین طریق از هنجارشکنی هنجارشکنان جلوگیری گردد لازم به ذکر است که فعلا هدف ستادهای امر به معـروف و نهی از منکر فقط در حد تذکر لسانی است نه چیز دیگر

 

دیدگاه فقها در امر به معروف و نهی از منکر

لازم میدانم به دیـدگاه های تـعدادی از فقهای شیعه در ادوارمختلف تاریخی اشاراتی به ترتیب زیر داشته باشم

مرحوم محقق حلّی

در کتاب شرایـع الاسـلام مـی نویـسد:

وَ الأَمْرُ بِالْمَعْروفِ وَ النَّهْیُ عَنِ الْمُنْکَرِ واجِبانِ اِجْماعاً(۷)

امر به معروف و نـهی از مـنـکر بـا اجماع فـقـهاء واجـب هستـند

 

در ادامه می نویسد:

وُجوبُهَما عَلَی الْکِفایَهِ…وَ قیلَ بَلْ عَلَی الْأَعْیانِ وَ هُوَ الْأَشْـبَهُ

وجوب آنهاکفائی است و گفته شده وجوب آن دو عینی است و این قول موافق با اصول مـذهب است

 

مرحوم شهید ثانی

در مسالک در توضیح عبارت محقق می نویسد:

مَا اخْتارَهُ الْمُصَنِّفُ مِنْ وُجُوبِهِ عـَلَی الْاَعْـیانِ مَذْهَـبُ الشَّیْـخِ وَ تَبِعَهُ عَلَیْهِ جَماعَهٌ مِنَ الْمُتَأَخِّرینَ عَمَلاً بِعُمُومِ الْآیاتِ وَالْاَحادیثِ(۸)

نظر مورد اختیار محقق یعنی واجب عینی بودن امـر بـه معـروف و نهـی از منکـر دیــدگـاه شیــخ طوسی است و جمعی از متأخرین از وی تبعیت کرده اند به خاطر عمل به عموم آیات و روایات

 

یادآوری:

لازم به ذکر است که جمعی از فقها قائل بـه وجوب عینی امر به معروف و نهی از منکر هـستنـد از جمله

مرحوم سید ابن حمزه در کتـاب الـوسیـله(۹)

مرحوم علامه حلی در کتاب تذکره الفقـهاء(۱۰)

مرحوم محقق ثانی در کتاب جامع المقاصد(۱۱)

 

کیفر ترک این دو فریضه:

رسولخدا(ص) در مورد کیفر ترک امر به معروف و نهی از منکر مـی فـرمایـد:

اِذا لَمْ یَأْمُروا بِمَعْروفٍ وَ لَمْ یَنْهَوْا عَنْ مُنْکَرٍ وَ لَـمْ یـَتَّـبـِـعـوا الأخْـیـارَ مِــنْ أهْـلِ بَـیـْتـی

هر گـاه مـردم امر به مـعـروف و نـهی از منـکر نکنندو از نیـکان خانـدان مـن پـیروی نـنماینـد

 

سَلَّطَ اللهُ عَلَیْهِمْ شِرارَهُمْ فَیَدْعُوا عِنْدَ ذلک خیارُهُمْ فَـلا یُسْتَجـابُ لَــهُـمْ (۱۲)

خداوند بدان آنها را بر ایشان مسلط گرداند و در این هنگام نیکانشان دعا کنند و دعایشان مستجاب نشـود

 

خداوند می فرماید:

لُعِنَ الَّذِینَ کَفَرُواْ مِن بَنِی إِسْرَائِیلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِیسَى ابْـنِ مـَرْیـَمَ ذَلِـکَ بـمَا عَصَوا وَّکَانُـواْ یَعْتَدُونَ(۱۳)

از میان فرزندان اسرائیل آنان که کفر ورزیدند به زبان داوود و عـیسـى بـن مریـم مـورد لعنـت قرار گرفتند این [کیفر] به خاطر آن بود که عصیان ورزیده و [از فرمان خدا] تجاوز مى‏کردند

 

کَانُـوا لا یـَتَـنَاهَـوْنَ عَـنْ مُنْـکَـرٍ فَعـَلُـوهُ لَبِئْسَ مَا کَانُـوا یَفـْعَلُونَ(۱۴)

از کار زشتى که آن را مرتکب مى‏شدند یکـدیـگر را بازنمى‏داشتند راستى چه بد بود آنچه مى‏کردند

 

امیرمؤمنان(ع)می فرماید:

وَ مِنـْهُمْ تـارِکٌ لِاِنْـکارِ الْـمُنْکَرِ بِلِسانِهِ وَ قَـلـْبِهِ وَ یَـدِهِ فَـذلِـکَ مـَیـِّتُ الْاَحـیـاءِ(۱۵)

و بعضی از مردم منکر را با زبان و قلب و دست ها رهـا ساخته اند چنین کسی مرده ای در میان زندگـان اسـت

 

پی نوشت:

(۱)توضیح المسائل ۱۰ مرجع م ۱۷۴۳           

(۲)استفتاعات آیت ا.. مکارم  

(۳)توضیح المسائل ۱۰ مرجع م ۱۷۴۳           

(۴)استفتاعات جدید/ مکارم ج۲ ص ۴۱۴

(۵)توضیح المسائل ۱۰ مرجع م ۱۷۲۸                       

(۶)توضیح المسائل ۱۰ مرجع م ۱۷۲۹           

(۷)شرایع الاسلام /محقق ص۲۸۵

(۸)مسالک الافهام/ شهید ثانی ج۳ص۱۰۰

(۹)الوسیله/ابن حمزه ص۲۰۷                       

(۱۰)التذکره / علامه حلی ج۱ص۴۵۸          

(۱۱)جامع المقاصد /محقق ثانی ج۳ص۴۵۸        

(۱۲)الامالی /صدوق ص۳۸۵

(۱۳)سوره مائده آیه ۷۸                                 

(۱۴) سوره مائده، آیه ۷۹      

(۱۵)نهج البلاغه حکمت ۳۷۴

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر