چهارشنبه ۵ آبان ۱۴۰۰ - الأربعاء 21 ربيع أول 1443

(۱۳۹۴/۰۴/۰۹) تفسیر آیه ۱۶۸ سوره بقره(جلسات تفسیری مؤسسه مهد قرآن)

قال الله تبارک و تعالی: یَا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُواْ مِمَّا فـِی الأَرْضِ حـَلاَلًا طَیّـِبًا وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ(۱) ای مردم از آنچه در زمین است حلال و پـاکـیزه بـخوریـداز گامهای شیطان پیروی نکنید او دشمن آشکـار شماست   معنی واژه ها: ۱-حلال:به چیزی میگویند که از ممنوعیت باز شده باشد در […]

قال الله تبارک و تعالی:

یَا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُواْ مِمَّا فـِی الأَرْضِ حـَلاَلًا طَیّـِبًا وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ(۱)

ای مردم از آنچه در زمین است حلال و پـاکـیزه بـخوریـداز گامهای شیطان پیروی نکنید او دشمن آشکـار شماست

 

معنی واژه ها:

۱-حلال:به چیزی میگویند که از ممنوعیت باز شده باشد در مقابل حرام

۲-طیّب:راغب اصفهانی می گوید:

اَصْلُ الطَّیِّبِ ما تَسْتَلِذُّهُ الْحَواسُّ وَ ما تَسْتَلِذُّهُ النَّفْسُ(۲)

یعنی اصل طیب چیزی است که حواس و نفس انسان از آن لذت می برند.

واژه طیّب در قرآن صفت برای انسان آمده مانند

لِیـَمِیـزَ اللّهُ الْخَبِیثَ مِنَ الطَّـیّـِبِ(۳)

تا خدا ناپاک را از پاک جدا کند

 

۳-خطوات جمع خُطوه است:

راغب می گوید:

اَلْخـُطـْـوَهُ مـا َبیْنَ الْقَـدَمَیْـنِ(۴)

یعنی فاصله میان دو پا هـنگام راه رفتـن

 

۴-شیطان :

ابوعبیده از لغت شناسان (قرن دوم و سوم)در کتاب مـجاز القـرآن می گویـد:

اَلشَّیْطانُ اِسْمٌ لِکُلِّ عارِمٍ مِنَ الْجِنِّ وَ الْاِنْسِ وَ الْحِیْواناتِ(۵)

یعنی شیطان نام هر موجود شرور است خواه از انسانها باشد یا از جنیان

 

شأن نزول:

از ابن عباس نقل شده کـه بعـضـی از عرب هـا انـواع زراعـت و گوشت حیوانات را بدون جهت برخود حـرام کـرده بـودنـد لذا آیه مذکور نازل شد تا آنان را از این عمل غیر اسلامی باز بدارد

 

تفسیر و توضیح:

۱-خطاب آیه به عموم مردم است خواه مسلمان باشند یا غیر مسلمان و در علت عمومیت خطاب گفته شده چون این عمل مبتلا به تمامی مردم و پیروان ادیان دیگر نیز بوده است چون در تاریخ ثبت شده که جمعی از افراد ثقیف،خزاعه و بنی عامر و دیگران چیزهایی را بر خود حرام کرده بودند و در عین حال این حرمت را به خدا نسبت میدادند .خداوند با این خطاب عمومی میخواهد از این عقاید باطل جلوگیری نماید.

۲-خداوند در عین حال که برای استفاده از تمامی منافع زمین اجازه میدهد بلکه بصورت فعل امر کلو دستور می دهد لکن دو شرط اساسی برای آن بیان می کند

الف:حلالاً یعنی ممنوعیت شرعی نداشته باشد چـون بخشی از مواهب زمینی بعللی از ناحیه خـداوند مـورد نهـی قـرار گرفـته انـد و در نهایت حرمت دارند امثال مشروب،گوشت خوک و سایر محرمات

ب:طَیِّباً یعنی شرط دوم جواز استفاده پاک بودن است یعنی از چیزهایی باشد که بـرای نـفس انـسان لذت آور باشد نه نفـرت آور هماننـد حشـرات

•از ظاهر آیه استفاده می شود خوردن چیزهایی که دارای دو شرط مذکور نباشند تبعیت از خـطوات شیطـان اسـت

•ذیل آیه شریفه شیطان را دشمن آشکار انسانهـا معرفی فرموده است و علت آن یکی از دو چیز میتواند باشد

۱-شیطان در داستان سجده بر حضرت آدم از دشمـنی خـود با بنـی آدم اظهار داشته است چون خطاب به خداوند می گوید:لَأُغْوِیَنَّهُمْأَجْـمَعِینَ(۶)یعنی حتما می کوشم تـا هـمه آنـان را گـمراه سـازم

۲-شیطان از ابتدا دشمنی خود را به حضرت آدم و فرزندان او در تمامی زمانها نشان داده است

 

پیامهای آیه شریفه:

۱-باید با خرافات و بدعتها مبارزه کرد والّا بـر سر دین مقدس اسلام همان بلایی را خواهند آورد که بر سر سایـر ادیـان آسمانی پیامبران آوردند

۲-از این آیه شریفه همانند آیه قبلی اسـتفاده می شـود کـه اصـل اولی و اساسی در تمامی مواهب روی زمین حلال بودن است مگر اینـکه بـر حرام بودن چیزی دلیل ویژه وجود داشته باشد.

۳-قرآن به پیروان خود یاد می دهد که نبـاید از دشمـن غافل شد و تـذکر به وجود دشـمن از ناحیه دلسوزان جـامـعه یـکـی از ضـرورت هـای اجـتـمـاعـی اسـت

۴-قرآن به پیروان هشدار می دهد اگر از مسیر الـهی خارج بشوند حتمـا در مـسـیـر شـیطـان قـرار خـواهنـد گـرفـت

 

یادآوری:

اکنون که به برکت انقلاب اسلامی ایران و حاکمیت نظام جمهوری اسلامی اسلام ناب محمدی و فرهنگ اهل بیت(ع) در سطح جهان مطرح می شود و موجب بیداری مسلمانان گردید ه است لذا استکبار جهانی و عوامل او در کشورهای اسلامی تلاش شبانه روزی دارند تا دین مقدس اسلام را مختوش جلوه دهند موارد زیر از این قبیل می باشند:

۱-تقویت و سازماندهی جریانهای تکفیری جهت مختوش ساختـن چـهـره دیـن مـقـدس اسـلام

۲-تبلیغ جریانها و اشخاص سکولار در میان پـیروان مـذاهب اسلامی و زیر سوال بردن معارف ناب اسلام از این طریق

۳-توسعه و گـسـترش دادن عرفـانـهای کـاذب در سـطح کـشـورهای اسلامی بویژه در جمهوری اسلامی ایران جهت خرافی جلوه دادن انـدیـشه های نـاب اسـلامی

 

پی نوشت:

(۱)سوره بقره آیه شریفه ۱۶۸                                      

(۲)المفردات /راغب اصفهانی(ماده طیب)                 

(۳) سوره انفال آیه شریفه ۳۷ 

(۴) المفردات /راغب اصفهانی(ماده خطو)                            

(۵) کتاب تاریخ پیامبر اسلام (ص) ج۱

(۶)سوره ص آیه شریفه ۸۲

 

موضوع: مسائل اجتماعی از دیدگاه قرآن

مکان: دفتر امام جمعه

مناسبت: جلسات تفسیری مؤسسه مهد قرآن  

پر بازدیدترین ها

بیشتر