یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۹۴/۰۴/۲۱) سخنرانی روز بیست و پنجم ماه رمضان(سوء ظن در اسلام محکوم است)

سوال(۸۲): لطفا معنی وطن و انواع آن را بیان فرمایید   جواب: ۱-جایی که انسـان برای زنـدگی اختـیار کرده و قـصد دارد هـمیـشه آنجا بماند وطن شمرده می شود چه در آنجا به دنیا آمده باشد یا نه   ۲-وطن بر دو قسم است: الف:وطن اصلی جایی است که وطن پدر و مادر یا یکی […]

سوال(۸۲):

لطفا معنی وطن و انواع آن را بیان فرمایید

 

جواب:

۱-جایی که انسـان برای زنـدگی اختـیار کرده و قـصد دارد هـمیـشه آنجا بماند وطن شمرده می شود چه در آنجا به دنیا آمده باشد یا نه

 

۲-وطن بر دو قسم است:

الف:وطن اصلی

جایی است که وطن پدر و مادر یا یکی از آنها باشد وانسان همراه آنان در آنجا مدتی زندگی کرده باشدچه در آنـجـا مـتولـد شـده باشـد یـا در جـایی دیگر

 

ب:وطن فرعی

جایی است که انسان با اختیار خود به عنوان وطن انتخاب کند که به دو صورت حـاصـل می شـود

۱-جایی را برای زندگی خود انتـخاب کند و قصد داشته باشد تا آخر عمر آنجا بماند

۲-جایی را برای زندگـی خـود انتخـاب کـند و قصـد رفتـن از آنـجا را نداشته باشد بنـابراین کـسی کـه قصـد داشتـه باشـد مـدتـی هـر چند طولانی در محلی بماند و بعد به جای دیگر برود آنجا وطن او نمی شود(۱)

 

سوال(۸۳):

زن در انتخاب وطن مستقل است یا تابع شوهر؟

 

جواب:

زن در تصمیم گیری مستقل است و می تواند در انتخاب وطن و قصد اقامت تابع شوهر نباشد ولی اگر تابع تصمیم همسرش باشد که معمولا چنین است قصد شوهر برایش کافی است پس اگر مرد محلی را برای خود وطن انتخاب کنـد زن نـیز از نظـر وطـن تابـع شـوهر اسـت(۲)

 

سوال(۸۴):

لطفا حکم توقف یک مـاهـه در جـایـی بدون اینکه قصد داشته باشد بیان فرمایید

 

جواب:

هر گاه در محلی توقف کند ولی نداند مدت توقفش چند روز خواهد بود در آنجا نمازش شکسته است و نمی تواند روزه بگیرد اما پس از گذشتن ۳۰ روز باید روزه بگیرد اگر چه فقط یک روز بعد از آن آنجا بماند(۳)

 

سوال(۸۵):      

اقسام سفر حرام را بیان فرمایید

 

جواب:

۱-بعضاً خود سفر حرام است ماننـد سفر فرزنـد با وجود مـمانعت پـدر یـا مادر در صورتی که موجب اذیت انها شود یا سفر زن بدون اجازه شوهر

۲-مقدمه سفر حرام باشد :بعضا خود سـفر حرام نیستولی هدف از آن حرام است مانند سفر برای دزدی(۴)

 

قالَ عَلیٌ (ع)

مَنْ وَضَعَ نَفْسَهُ مَوَاضِعَ التُّهَمَهِ فَلا یَلُو مَنَّ مَنْ أَساءَ بِهِ الظَّنَّ(۵)

کسی که خود را در مواضع تهمت قرار دهدنباید کسی را ملامت کند که به او سوءظن پـیـدا می کند(بلکه بایدخـود را سـرزنـش کنـد که اسبـاب ســوءظـن را فـراهـم کـرده اسـت)

 

توضیح:

در ارتباط با مفاد کلام امیرمؤمنان(ع) چند نکته لازم به یادآوری است

 

۱-نهی از سوءظن

در قرآن بصورت صریح از سوءظن در حق دیگران نهی شده است آیه شریفه زیر از سوره حجرات از آن جـمله مـی باشد

یا اَیُّها الَّذینَ آمَنُوا اِجْتَنِبُوا کَثیراً مِنَ الظَّنِّ اِنَّ بَعْضَ الـظـَّنِّ اِثـْمُ(۶)

ای کسانی که ایمان آورده اید از بسیاری از گمان ها بپرهیزید چرا که بعـضی از گمـان ها گنـاه است

باز دستورات مؤکدی بر حمل کردن فعل برادر مسلمان بر صـحـت داده شـده در عین حال این دسـتـورات مـوجـب نمی شود که ما بگوییم چون شــریـعـت اسلام سوءظن وتجسس را حرام کـرده مـثلاً رفـتـن در مـواضــع تـهمت مانعی ندارد و مـردم بـایـد بـه وظیفه خود عمل کنند و با حسن ظن به همه چیز بنـگرنـد

زیرا تضمینی نیست که همه به این دستورات اسلامی بدون کم و کـاستعمل نمایند بنابراین سـایـر مـردم تـکلیفی دارند و ما هم وظیفه ای داریمو اگـر بخواهیم این موضوع را در جامعه گسترش دهیم می توان گفت:همان گونه که ارتکاب گناه ممنوع است فراهم کردنزمیـنه هـای گـنـاه بـرای دیـگـران نـیـز مـمـنـوع است

 

۲-در ارتباط با ضرورت اجتناب از مواضـع تهمـت روایـات متعددی از اهل بیت(ع)وارد شده است از آنجمله می باشد    

از امام صادق(ع) نقل شده:

أَوْلَی النّاسِ بِـالتُّـهَمَـهِ مَنْ جـالَسَ أَهْـلَ الـــتُّـهَـمَــهِ(۷)

سـزاوارتـریــن مـردم به اتهام کـسـی است که با افراد متهم هم نشین گردد

 

باز امام صادق(ع) می فرماید:

اتَّـقُوا مَواضِعَ الرَّیْبِ وَ لا یَـقِـفَنَّ أَحَـدُکُـمّْ مَعَ أُمِّهِ فِی الطَّریقِ فَانَّهُ لَـیـْسَ کُلُّ أَحَـدٍ یَـعـْرِفُـها(۸)

از جاهای تهمت خیز پرهیز کنید حتی یکی از شما با مادرش در کنار جاده (به صورت تهمت برانگیز) نایستد زیرا همه او را نمی شناسند(و مـمکن اسـت شمـا را مـتهـم کنند)

 

در حدیثی (که ابن ابی الحدید نقل کرده)

یکی از صحابه رسولخدا(ص) درکنار کوچه ای از کوچه های مدینه مشاهـده کرد که زنی با رسولخدا(ص) است او به پیامبر سلام کرد و رسولخدا پاسخش را گفتهنگامی که آن شخص عبور کرد پیامبـر وی را صـدا زد و فـرمـود:

هِــذِهِ زَوْجـَـتــی فُــلانــَهٌ    

این زن را که دیدی همسرم فلانی است

 

آن مرد گفت:ای رسولخدا مگر ممکن است کسی درباره شما سوءظنی بـبردرسـولخـدا(ص) فـرمـود:

اِنَّ الشَّیْطانَ یَـجْـری مِنِ ابْـنِ آدَمَ مَـجْـری الـدَّم(۹)

شیـطان در وجود انـسانـها همچون خونی که در رگـهـاسـت جـریان دارد(اشاره به اینکه شیطان بی سر و صدا در همه جای بدن انـسان نـفـوذ  می کـنــد در فـکـر ، چـشـم ، گـوش ، دست و زبـان او)

 

سعدی ره می گوید

هر که با بدان نـشینـد اگـر طـبیـعت ایشـان در او اثرنکـند به طریقت ایشان متهم گردد و اگر به خراباتی رود به نماز کردن ، منسوب شود به خـمـر خـوردن(۱۰)

 

پی نوشت:

(۱)توضیح المسائل ۱۰ مرجع م ۱۳۲۹ و ۱۳۳۱

(۲)استفتائات مراجع                                                  

(۳)توضیح المسائل ۱۰ مرجع م۱۳۵۵                        

(۴)رساله مصور ج۲ ص۲۹۵

(۵)نهج البلاغه حکمت ۱۵۹                           

(۶)سوره حجرات آیه ۱۲

(۷)بحارالانوار / مجلسی ج ۷۲ ص ۹۰ ح ۳               

(۸)بحارالانوار / مجلسی ج ۷۲ ص ۹۱ ح ۷

(۹)شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ج ۱۸ ص ۳۸۰         

(۱۰)کتاب کلیات سعدی

پر بازدیدترین ها

بیشتر