سه شنبه ۹ آذر ۱۴۰۰ - الثلاثاء 25 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۴/۰۵/۲۲) اخلاق اداری(جلسات اخلاق کارکنان و کارمندان ادارات خوی)

قال الـکاظم(ع): اِنَّ خَواتیمَ أَعْمالِکُم قَضاءُ حَوائجِ إِخْوانِکُمْ وَالْإِحْسانِ إِلَـیْـهِمْ ما قـَـدَرْتـُمْ وَ اِلاّ لَـمْ یُـقــْبَـلْ مِـنْکُـمْ عَـمَـلٌ(۱) همانا مُهر قبول اعمال شما، برآوردن نیازهای برادرانتان و نیکی کردن به آنان در حد توانتان اسـت و اِلّا هیچ عملی از شـما پذیـرفتـه نمی شود   مقدمه: در جلسه اخیر شورای فرهنگ عمومی با پیشنهاد این […]

قال الـکاظم(ع):

اِنَّ خَواتیمَ أَعْمالِکُم قَضاءُ حَوائجِ إِخْوانِکُمْ وَالْإِحْسانِ إِلَـیْـهِمْ ما قـَـدَرْتـُمْ وَ اِلاّ لَـمْ یُـقــْبَـلْ مِـنْکُـمْ عَـمَـلٌ(۱)

همانا مُهر قبول اعمال شما، برآوردن نیازهای برادرانتان و نیکی کردن به آنان در حد توانتان اسـت و اِلّا هیچ عملی از شـما پذیـرفتـه نمی شود

 

مقدمه:

در جلسه اخیر شورای فرهنگ عمومی با پیشنهاد این جانب تصویب گردید که جلساتی تحت عنوان اخلاق اداریبرای عموم کارکنان و کارمندان تمامی ادارات ،ارگان ها و نهادهای خوی به ترتیب برگزار گردد این اولین جلسه است که با حضور کارمندان فرمانداری و شهرداری برگزار می شـود

 

در ارتباط با ضرورت برگزاری این جـلسات چـند نکته را در ابتدای بحث لازم به یادآوری می دانم:

۱-با توجه به اینکه نظام جمهوری اسلامی بر مبنای آموزه های دینی و فرهنگ اهل بیت(ع) پایه گذاری شده است ضرورت دارد عموم کارگزاران آن در بخش های مختلف با فرهنگ اهل بیت(ع) بویژه در زمینه برخـوردهـای اجتـماعـی آشنـایی و شناخـت لازم را داشـته باشنـد

۲-قضاوت مردم و افکار عمومی در ارتباط با عملکرد مدیران نظام جمهوری اسلامی در بخش های مختلف نوعاً مترتب بر عملکرد کارکنان و کارمندان ادارات در بخش ها و واحدهای مختلف است لذا آموزش و فـراگـیـری اخـلاق اداری از ضـرورت های اجـتناب نـاپـذیـر مـی بـاشـد

۳-احساس می شود نوع کارکنان و کارمندان اهمیت ،ارزش و جایگاه فعالیت های روزمره خودشان را که خدمت به مراجعین و مردم متعهد می باشد نوعا نمی دانند لذا ضرورت دارد فرمایشات اهل بیت(ع) در زمینه اهمیـت و جـایگاه خـدمـت به مـردم طـی جلسـاتی مطـرح گـردد

۴-لذا در ابتدای بحث ضروری میدانم به عنوان تبرک چند روایت از معصومین (ع) را در زمینه ارزش و جایگاه خدمت رسانی به مردم ترجمه بکنم سپـس به موضـوعات بـعدی بپـردازم

 

رسولخدا(ص) فرمود:

مَنْ قـَضـی لـِمُـؤْمِنٍ حاجـهً‌ قَـضـی اللهُ لَهُ حَوائجَ کَثیرَهً أَدْناهُنَّ الجنَّهُ(۲)

هر کس یک نیاز مؤمنی را روا سازد، خداوند حاجـت های فراوان او را روا سازد که کمترین آن بهشت باشد

 

امام صادق(ع) فرمود:

قالَ اللهُ عـَزَّوَجَـلَّ: أَلـْخَـلْـقُ عِیالـی فَأَحَبّـُهُمْ إِلیَّ أَلْطَفُهمْ بِهِمْ وَ أَسْعاهُمْ فی حَوائـِجِهِمْ(۳)

خدای متعال می‌فرماید: مردم خانواده من هستند، پس محبوبترین آنان نزد من کسانی هستند که با مردم مهربان‌تر و در راه برآوردن نیازهای آنان کوشاتر باشند

 

امام کاظم (ع) فرمود:

اِنَّ لِلّهِ عباداً فِـی الْأَرْضِ یَـسْـعـَوْنَ فـی حَوائجِ النّاسِ هُمُ الْآمِنُونَ یَوْمَ الْقـِیامَهِ(۴)
همانا خدا را در زمین بندگانی است که برای رفع نیازهای مردم می‌کوشند، اینان در روز قیـامـت (از عـذاب)، در امـان هستـنـد

 

امام صادق(ع) فرمود:

مَنْ کـانَ فـی حاجَـهِ أَخـیـهِ الْـمُـؤْمِـنِ الْـمُـسْـلِـمِ کانَ اللهُ فی حاجَـتـِهِ مـا کانَ فـی حاجَـهِ أَخـیـهِ(۵)

کسی که در فکر برآوردن نیاز برادر مؤمن مسلمان خود باشد تا زمانی که در فکر نیاز او هست، خداوند نیز در (فکر) نیاز وی باشـد (نیـازش را بر طـرف مـی کند)

 

اصول و ارزشهای اخلاق اداری

ابتدا لازم به یادآوری است که موضوعات و مباحث مربوط به اخلاق اداری بسیار گسترده و مختلف است فعلا چیزی که برای ما مهم است و ضرورت دارد مورد توجه قرار بگیرد مباحثی هستند که در ارتباط با کارمندان و کارکنان در بخش های مخـتلف است

 

برای اینکه بتوانیم به نوع مطالب در یـک جلـسه بـرسیم نـاچار هستیم مطالب را بصورت فهرست مطرح کنیم لذا نمونه هایی از ارزشهای اخـلاق اداری را مـورد اشاره و بررسی قرار می دهیم

۱ – امانت داری

یک کارمند باید بداند پستـی کـه در اخـتیار او قـرار دارد امانتی است که از ناحیه خداوند در سایه ریخته شدن خون هزاران شیعه در طول تاریخ بدست آمده

 

۲ روحیه خدمتگذاری

یک کارمند باید بداند فلسفه وجودی او در پست و مسئولیت مربوطه عبارت اسـت از خدمـت گـذاری به مردم لذا نباید در این مسـئولیت کوتـاهی بـکـند

 

۳ –مسؤلیت پذیری

متأسفانه بعضی از کارکنان در ادارات به جای اینکه روحیه مسئولیت پذیری داشته باشند مسئولیت گریزی را پیشه خود ساخته اند و در نهایت با بی تفاوتی کـامـل در انجـام وظایـف محـوله کوتـاهی می کنـند

 

۴ –انضباط کاری

داشتن انضباط کاری رمز موفقیت برای هر کارمند است و توصیه دین اسلام این است که هر مسلمان باید دارای انضباط کاری باشد لذا سستی کردن ،کوتاهی ،بی نظمی در امور محوله،غضب خدا و نارضایتی مردم را به دنبال خواهد داشـت

{gallery}akhlag-edari-94-5-22{/gallery}

۵ مهرورزی

اگر کارکـردن در اداره بـا محـبـت و مـهـرورزی نسـبـت بـه مراجعین همراه باشـد موجـب پیـوند قلـب ها مـی شـود و در نهایت رضایت خداوند و بندگان او را به دنبال خواهد داشت

 

۶ – حوصله و بردباری

کارمندان باید توجه داشته باشند که در طول وقت اداری که از بابت آن حقوق دریافت می کنند نباید خستگی ،بی حوصلگی و تنبلی به خود راه بدهند و در نهایت این موضوع در برخورد با مـراجعـین تأثـیر منفـی داشـته باشـد

 

۷-عدالت خواهی

عدالت و انصاف در روابط ادارییک اصل عمده و سرنوشت ساز بشمار می رود و بدون آن نظام اداریاز هم می پاشد، چنانچه خداوند می فرماید إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ به تحقیق خداوند شما را به عدالت و نیکوکاری ها فرمان می دهـد

 

۸ –خوشرویی و خوش رفتاری

خوشخرویی و رفتار خوش یکی از رمز های موفقیت یک کارمند با ارباب رجوع میباشد چنانکه اخلاقنیکو، برخورد مناسب، کلام نرم، رفتار شایسته، گفتار مؤدبانه، چهره گشاده با مشتریان و اربـاب رجـوع یـکی از اصـول عـمده اخـلاقاداریمـی بـاشـد

 

معروفات و منکرات در ادارات:

همه میدانیم که از جمله وظایف اجتماعی همه مسلمانان امر به معروف و نهی از منکر است و در روایات وارد شده است اگر در جامعه ای امر به معروف و نهی از منکر تعطیل گردد اشرار بر جامعه مسلط خواهند شـد و در آن صـورت دعـای خـوبـان جـامـعه مستـجـاب نخواهـد شـد

 

لذا وظیفه دینی ،اخلاقی ،اجتماعی و انقلابی هر کارمند در نظام جمهوری اسلامی این است که ابتدا همه معروفات را در وجود خود عملی سازد و از منکرات اجتناب نماید و در حد وسع و توان دیگران را امر به معروف و نهی از منکر بکند لذا فهرستی از معروفات و منکرات اداری را مـیاوریـم:

الف:معروفات

۱-حفظ احترام همکاران و ارباب رجوع

۲-جلب رضایت مراجعین و همکاران

۳-حضور بموقع در محل کار

۴-حضور در نمازهای جماعت اداره

۵-انجام به موقع و دقیق وظایف محوله

۶-عدم تجسس در امور شخصی دیگران

۷-دقت و احتیاط در مصرف بیت المال

۸-رعایتعدالت و انصاف در برخوردها

۹-تواضع و فروتنی در برابر مردم وهمکاران

۱۰-تسریع در انجام امور مردم و مراجعین

۱۱-خدمت به خانواده شهداء و ایثارگران

۱۲-سخت کوشی و تلاش در انجام کار

۱۳-اجتناب از ریخت و پاش و دوری از اسراف

۱۴-رعایت کردن پوشش اسلامی در محل کار

۱۵-جدا بودن محل فعالیت خانم ها و آقایان

۱۶-توجه به ساده پوشی و عدم آرایش در ادارات

۱۷-رعایت قوانین و مقررات و ضوابط اداری

۱۸-حفظ کردن اسرار شغلی از دیگران

۱۹تقویت کردن روحیه انتقاد پذیری

۲۰-حفظ و گسترش روحیه انقلابی و ساده زیستی

 

ب:منکرات

۱-سوء استفاده از موقعیت شغلی

۲-استفاده شخصی از امکانات دولتی و مردمی

۳تکبر به همکاران و مراجعه کنندگان

۴-انتقام جویی از همکاران و مراجعه کنندگان

۵-اعمال نفوذ برای نیل به منافع شخصی و گروهی

۶سهل انگاری در وظایف اداری و کم کاری

۷-دیر سرکار آمدن و زود رفتن از اداره

۸-انجام کارهای شخصی در ساعات اداری

۹انجام اضافه کاری های ساختگی و غیر لازم

۱۰-پذیرایی های پر خرج برای حفظ موقعییت شخصی

۱۱-ظاهر سازی برای حفظ و کسب منافع شخصی

۱۲استفاده از امکانات محل کار جهت منافع شخصی

۱۳-سهل انگاری در حفظ امکانات دولتی

۱۴-بدبین کردن مردم به نظام و انقلاب اسلامی

۱۵انجام مأموریت های پر هزینه و بی مورد

۱۶-اختلاس، جعلسند و رشوه خواری

۱۷-خیانت در امانت و عدم وفای به عهد

۱۸-مکالمه زیاد و طولانی با تلفن اداره

۱۹-تجمل گرایی و. ترویج فرهنگ مصرفی

۲۰عدم رعایت سلسه مراتب اداری

۲۱استهزاء و تخریب همکاران و مراجعین

۲۲-افشا کردن اطلاعات موجود در اداره

۲۳-استعمال کردن دخانیات و آلودگی به اعتیاد

۲۴فرار از قانون با انجام ترفند های خاص

۲۵-عدم توجه به کسب رضایت مراجعین

۲۶-تمرد کردن از دستورات مافوق خود

۲۷-دخالت بی مورد در امور مربوط به دیگران

پی نوشت:

(۱)بحار الانوار/مجلسی ، ج ۷۵، ص ۳۷۹

(۲) قرب الاسناد/حمیری، ص ۱۱۹    

(۳)اصول کافی، /کلینی ج ۲، ص ۱۹۹

(۴) بحار الانوار/مجلسی ، ج ۷۴، ص ۳۱۹     

(۵)امالی شیخ طوسی، ص ۹۷، ح ۱۴۷

 

موضوع:اخلاقی اداری

مکان: سالن اجتماعات فرمانداری

مناسبت: جلسات اخلاق کارکنان و کارمندان ادارات خوی