پنج شنبه ۱۱ آذر ۱۴۰۰ - الخميس 27 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۴/۰۵/۳۰) خطبه های نماز جمعه – ۳۰ مرداد ۱۳۹۴

خطبه(اول): موضوع:الف:تقوا عامل عزت انسان قال رسول الله(ص): مـَنْ أَرادَ أَنْ یَـکـُـونَ أَعَــزّ الـنّـاسِ فَــلْـیَـتَّــقِ اللهَ(۱) هر کس بخواهد گرامی ترین مردم باشد باید تقوای الهی داشته باشد   ب:آداب معاشرت آداب معاشرت از جمله موضوعات اخلاقی مهمی است که در کتب روایی و اخلاقی روی آن بسیار تأکید شده است و حتی یک فصل […]

خطبه(اول):

موضوع:الف:تقوا عامل عزت انسان

قال رسول الله(ص):

مـَنْ أَرادَ أَنْ یَـکـُـونَ أَعَــزّ الـنّـاسِ فَــلْـیَـتَّــقِ اللهَ(۱)

هر کس بخواهد گرامی ترین مردم باشد باید تقوای الهی داشته باشد

 

ب:آداب معاشرت

آداب معاشرت از جمله موضوعات اخلاقی مهمی است که در کتب روایی و اخلاقی روی آن بسیار تأکید شده است و حتی یک فصل مستقلی برای آداب معاشرت در نظر گرفته شده است از قبیل:

۱-کـتـابُ الـعـِشْـرهِ(۲)

۲-باب حسن المعاشره(۳)

۳-باب سـوء المـحضَرْ(۴)

۴-ابواب احکام العِشره(۵)

۵-کـتـاب الـصـُّحـبـه(۶)

 

تذکر:

غیر از عناوین مـذکـور مـی تـوان روایـات مربوطه را در عناوین ذیل نیز ملاحظه کرد:الأخْ،المجالسه،الرِّفق،الصَّدیق،العُزلَه و …

 

موضوعات معاشرت:

در ارتباط با موضوع معاشرت بحث های متنوعی وجود دارد بخشی از عنـاوین را با بـهره گیری از روایات معصومین(ع) به تـرتیـب ذکـر می کـنیم

۱-آداب معاشرت با نفس خویش(۷)

۲-آداب مـعاشـرت با مـردم(۸)

۳-آداب معاشرت با خانـواده(۹)

۴-معیارهای معاشرت با مردم(۱۰)

۵-تشویق به دوستی با مـردم(۱۱)

۶-تشویق به خـوش رفـتاری(۱۲)

۷-آداب دوسـتـی ورزیـدن(۱۳)

 

با توجه به اهمیت و نقش اساسی معاشرت در ارتباطات خانوداگی و اجتماعی تلاش میکنم به نوع این مباحث اشاراتی داشتـه باشـیم

 

۱-آداب معاشرت با خود

در ارتباط با آداب معاشرت با خود تحت عنوان أَدَبُ الْعِشْره مَعَ النَّفْسِ دهها روایت وارد شده است و مفاد نوع این روایات مربوط به اصلاح و تربیت کردن نفس خویش و جلوگیری از هوای نفس و ضــرورت تـسـلـط بـه هـوای نـفـس (نـفس اماره) می بـاشــد(۱۴)

 

جایگاه نفس:

ابتدا لازم است جایگاه و نقش سرنوشـت ساز نفـس را مـورد تـوجـه قـرار بـدهـیم

از رسولـخـدا(ص) سـوال شـد راه شـناخت حـق چـیست؟در پاسخ فرمود:مَعْرِفَهُ النَّفْسِ باز پرسـیده شـد راه شنـاخت نفس چیست؟در جواب فرمود:أَلْاِسْتِعانَهُ بِالْحَقِّ عَلی النَّفْسِ(۱۵)

 

امیرمؤمنان(ع) در یکی از خطبه های خـود خـطاب بـه مـردم می فـرمـاید:

وَاللهُ الـْمُسْتَعانُ عَلی نَفْسی وَ اَنْفُسِکُمْ وَ هُـوَ حَـسْـبُـنـا وَ نِـعـْمَ الـْـوَکـیـلُ(۱۶)

و از خداوند برای خود و شـما یاری می طلبم و او ما را بـس است و بـهـتریـن حـمایـتگر اسـت

 

و در جای دیگر فرمود:

مَـنْ عَـرَفَ نَـفْـسَهُ عَـرَفَ ربَّـهُ(۱۷)

هر کس خود را بشناسد خدایش را شناخته

 

روش معاشرت با خود:

امام صادق(ع) فرمود:

اِجْـعـَلْ قَـلـْبـَکَ  

دلت را قرار ده

قَریناً بَرّاً أَوْ وَلــَداً صـالــِحاً  

همچون همنشین نیکوکار یا همانند فرزندی صالح بدان

وَاجْعَلْ عـَمَـلَکَ والـِداً تـَتْبَعـُهُ         

عمل خود را همانند پدری بدان که از او پیروی میکنی

وَجْعَلَ نَفْسَکَ عَدُوّاً تُجاهِدُها 

نفس خود را همانند دشمنی بدان که با او می جنگی

وَجْعَلَ مالَـکَ عارِیَــهً تَــرُدُّها(۱۸)   

داراییت را عاریه ای بدان که باید برگردانی

 

امیرمؤمنان(ع) فرمود:

مَنْ لَـمْ یـُهَذِّبْ نَفْسَهُ لَـمْ یَـنْـتَـفِـعْ بِالْعـَقْلِ(۱۹)

هر کس نفس خود را تهذیب نکند از عقل بهره نـمی برد

 

امام صادق(ع) فرمود:

اُقْصُرْ نَفْسَکَ عَمّا یَضُرُّها مِنْ قَبْلِ أَنْ تُفارِقکَ وَاسْعَ فی فَـکاکِها کَـما تَـسـْعـی فـی طَـلَـبِ مـَعـیـشَـتـِکَ فَاِنَّ نـَفـْسَـکَ رَهـیـنَـهٌ بِــعـَمَـلِـکَ(۲۰)

نفس خود را پیش از آن که از تو جدا شود از آنچه زیانش رساند بازگیر و همچنانکه در جستجوی روزی خود میکوشی در آزادی نفس خود از شهوات بکوش چون نفس تو گروگان عمل توست

 

خطبه(دوم):

موضوع:الف:مناسبتهای هفته جاری

۳۰ مرداد

روز به آتش کشیدن مسجد الاقصی توسط صهیونیستها

روز جهانی مسجد(۲۱)

 

۳۱ مرداد

روز صنعت دفاعی(۲۲)

 

امیرمؤمنان(ع) فرمود: 

فَخُذُوا لِلْحَرْبِ اُهْبَتَها، وَ اعِدُّوا لَـها عُـدَّتـَها وَاسْتَشْعِرُوا الصَّبْرَ فَانَّهُ اَدْعی‌ اِلَـی النَّـصْرِ(۲۳)

برای جنگ آماده شوید و سازو برگ مهیا کنید پایداری ورزید که پیروزی را بیش از هـر سـلاح میـسر می سـازد

 

۲ شهریور

آغاز هفته دولت(۲۴)

 

۴ شهریور و ۱۱ ذی القعده

فرخنده میلاد امام علی بـن مـوسـی الرضـا(ع)(۲۵)

شهادت حاج مهدی و فرزندش احسان عراقی(۲۶)

 

ب:مسجد از دیدگاه روایات

بطوریکه اشاره گردید روز ۳۰ مرداد به علت آتش زدن مسجد الاقصی توسط صهیونیستها در سال ۱۹۶۹م با درخواست جمهوری اسلامی ایران و تصویب سازمان کنفرانس اسـلامی بـنام روز جـهانی مسجد نامگذاری شد

 

لذا ضروری دیـدم فـهرستی از مفاد روایات متعدد در زمینه نقش و جـایگـاه مسـجد مطـرح سـازم جـهت یـادآوری به نمازگزاران جمعه و مساجد شهرستان که قرآن می فرمایـد:

وَذَکِّرْ فَإِنَّ الذِّکْرَى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِینَ(۲۷)

و پند ده که مؤمنان را پنـد سـود بخـشد

۱-مساجد خانه های خدا بر روی زمین هستند

…أَنَّ بُیُوتی فِی الْاَرْضِ اَلـْمَساجِدُ(۲۸)

۲-پاکیزه نگه داشتن مسجد موجب پاک شدن از گناهان است

مَنْ أَتاها مُتَطَهِّراً طَهَرَهُ اللهُ مِنْ ذُنُوبِه(۲۹)

۳-در مسجد به انتظار نماز نشستن عبادت است

اَلـْجـُلُـوسُ فِی الْمَسْجِدِ لِانْتِظارِ الصَّلاهِ عِبادَهٌ(۳۰)

۴-هر کس مسجدی بنا کند خداوند در بهشت خانه ای برای او بنـا می کنـد

مَنْ بَنـی مَـسْـجـِداً بـَنَـی اللهُ لـَهُ بَیـْتاً فِـی الـْجَـنَّهِ(۳۱)

۵-مساجد را گذرگاه خود قرار ندهید مگر اینکه دو رکعـت نماز بخـوانید

لاتـَجْعَلُوا الْمَساجِدَ طُرُقاً حَتّی تُصَلُّوا فیها رَکْعَتَیْنِ(۳۲)

 

ج:هفته دولت

بطوریکه اشاره گردید ۲ شهریور مصادف با آغاز هفته دولت است که به مناسبت شهادت شهیدان رجایی و با هنر در روز ۸ شهریور از دوم الی هشتم بنام هفته دولت نامـگـذاری شـده اسـت

سیره مستمره تمامی دولتها تاکنون بر این بوده که در طول هفته اقدامات متنوعی انجام می دهند از قبیل سفر وزیران و سایر مدیران در سطح کشور به مناطق محروم گزارش عملکرد خویش به مردم در مساجد و مصلی های جمعه،پاسخگویی به سوالات مردم ،افتتاح پروژه های تکمیل شده و کلنگ زنی برخی از پروژه ها،استماع پیشنهادات و انتقالات مردم و چندین اقدام مفید دیگر

 

ضمن تبریک این هفته به عموم کارگزاران دولت در سطح شهرستان بعنوان هدیه به محضر آنان و قدردانی از زحمات و خدماتشان چند روایت کوتاه را از امیرمؤمنان(ع) ترجـمه می کنـم

۱-رَأْسُ السِّیاسَهِ اِسْتِعْمالُ الرِّفْقِ(۳۳)

اسـاس سـیاسـت مـدارا کردن است

۲-ثَـباتُ الـدُّوَلِ بِاِقامـَهِ سُنَـنِ الْـعَـدْلِ(۳۴)

پایداری دولتها با بر پا داشتن راه و رسم عدالت است

۳-مَنْ کَثُرَ جَمیلُهُ أَجْمَعَ النّاسُ عـَلـی تَفْـضیـلِهِ(۳۵)

کسیکه رفتار نیک او زیاد باشد مردم بر برتری وی اتفاق کنند

۴-مِنْ اَماراتِ الدُّوْلَهِ اَلْیَقْظَهُ لـِحِراسَهِ الْاُمورِ(۳۶)

     نشانه پایداری دولت هوشیاری در سامـان دادن امور است

 

۵-خطاب به والی خود در مکه می نویسد:

ولایَکُنْ لَکَ اِلَی النّاسِ سَـفیـرٌ اِلّا لِـسانُـکَ وَلاحاجِـبٌ اِلّا وَجْـهـُکَ(۳۷)

جز زبانت پیام رسان تو بر مردم نباشـد و جز چهره ات دربانی وجود نداشته باشد

 

د:مکارم اخلاق امام رضا(ع)

به طوریکه قبلا اشاره گردید بر اساس نوشته شهید اول در کتاب الدروس ،فتال نیشابوری در روضه الواعظین و کفعمی در کتاب المصباح روز میلاد امام علی بن موسی الرضا(ع) ۱۱ ذی القـعده مـی بـاشـد(۳۸)

یکی از درسهای مهم زندگی امام رضا(ع) سیره و مکارم اخلاقی آن بزرگوار می باشد که به دلیل محدودیت فرصت فهرست آنها را با بهره گیری از عیون اخبار الرضا،الارشاد،مناقب،بحار الانوار،فروع کافی و رجال کشی به ترتیب زیـر مـطـرح مـی کنـیم زهد و عبادت،تواضع و فروتنی،جود و بخشش ،صبر و بردباری،عزت نفس ،امر به معروف و نهی از منکر از آنجـمله می باشنـد.

 

بعنوان عرض ارادت به سـاحت مقـدس آن بـزرگوار چنـد نمونه از توصیه های اخلاقی آن حضرت را ترجمه میکنیم

۱-با بندگان خدا دشمنی نکنید

بِئْسَ الزّادُ اِلَی الْمَعادِ اَلْعُدْوانُ عَلَی الْعِبادِ(۳۹)

دشمنی با بندگان خدا بد تـوشـه ای اسـت بـرای آخـرت

 

۲-با خانواده خوش برخورد باشید

اَقْرَبُکُمْ مِنّی مَجْلِساً یَوْمَ الْقِیامَـهِ أَحْسَنکُمْ خُلْقاً وَ خَیْرُکُمْ لِأَهْـِلِه(۴۰)

در قیامت کسی به من نزدیکتر است که در دنیاخوش اخلاق و با خـانـواده نیـک رفـتار بـاشـد

 

۳-انسان خائن از ما نیست

لَیْسَ مِنّا مَنْ خانَ مُسْلِماً(۴۱)

خائن به مسلمان از ما نیست

 

۴-غضب شما را از حق بیرون نکند

اَلْـمُؤْمِنُ اِذا غَضِبَ لَـمْ یُـخْرِجْهُ غَضَبُهُ عَنْ حَقٍ(۴۲)

مؤمن چون خشمگین شود خشمش او را از حـق خـارج نمـی کند

 

ه:مواضع اخیر رهبری

مقام معظم رهبری مدظله العالی در ملاقات با مهمانان خارجی و داخلی اجلاس مجمع جهانی اهل بیت(ع) موضوعات مهم داخلی،منطقه ای و بین المللی را مورد بررسی و یادآوری قرار دادند که بر محورهای اساسی بصورت فهرست اشاره مـی کـنیـم

۱-مبارزه با نقشه های استکبار در منطقه مصداق بارز جهاد فی سبیل الله است

۲-با همه تـوان اجـازه نفوذ و حضور آمریکایی ها در ایران را نمی دهیم

۳-نقشه نظام سلطه در منطقه بر دو پایه ایجاد اختلاف و نفوذ استوار است که باید با نقشه های صحیح هجومی و دفاعی به مبارزه هوشـمندانه و بـی وقـفه با آن پـرداخـت

۴-سیاستهای منطقه ای جمهوری اسلامی در نقطه مقابل سیاستهای منطقه ای آمریکا قرار دارد آنها به دنبال تجزیه کشورهای منطقه و ایجاد کشورهای کوچـک و تـابع هستند

۵-تجزیه عراق و اگر بتوانند سوریه هدف مشخص آمریکایی ها است اما تمامیت ارضی منطقه و عراق و سوریه برای مـا بسـیار مـهم اسـت

۶-پـیـگـیـری بـرخـی از اهـداف سیـاسـی آن هـم بـا روشـهـای حماقت آمیز باعث ادامه جنایات در حق مردم یمن شده است(۴۳)

 

خطبه در خبرگزاریها:

خبرگزاری ایرنا

خبرگزاری فارس

خبرگزاری تسنیم

خبرگزاری ایسنا

 

 

پی نوشت:

(۱)بحار الانوار/مجلسی ج۷۰ ص ۲۸۵                       

(۲)بحار الانوار /مجلسی ج۷۴ ص۷۵ 

(۳)بحار الانوار/مجلسی ج ۷۴ ص ۱۵۴

(۴)بحار الانوار/مجلسی ج۷۵ ص ۲۷۹                       

(۵)وسایل الشیعه /حر عاملی ج۸ ص ۳۹۸                  

(۶)کنز العمال/متقی هندی ج۱ ص ۳

(۷)اصول کافی/کلینی ج۲ ص ۴۵۴  

(۸)نهج البلاغه حکمت۱۰      

(۹)کنز العمال/متقی هندی ۵۸۰۹                 

(۱۰)بحار الانوار/مجلسی ج۷۷ص۲۰۳

(۱۱)الامالی/صدوق ص ۲۶۹              

(۱۲)غررالحکم/آمدی ۱۳۴۵ 

(۱۳)الامالی/شیخ طوسی ۳۶۴/۷۶۷                

(۱۴)میزان الحکمه ج۱۲ص۳۰۲-۳۴۰

(۱۵)بحار الانوار/مجلسی ج۷۰ ص ۷۲                                   

(۱۶)نهج البلاغه خطبه ۱۸۳                            

(۱۷)شرح غرر الحکم/خونساری ج۵ص۱۲۰

(۱۸)اصول کافی/کلینی ج۲ ص ۴۵۴                       

(۱۹)غررالحکم/آمدی ۸۹۷۲             

(۲۰)اصول کافی/کلینی ج۲ ص ۴۵۵

(۲۱)خبرگزاری فارس                                               

(۲۲)خبرگزاری ایسنا                         

(۲۳)نهج البلاغه خطبه ۲۶

(۲۴)مرکز اسناد انقلاب اسلامی                                 

(۲۵)فیض العلام /محدث قمی ج۲ ص۴۰                 

(۲۶)سایت شورای سیاستگزاری ائمه جمعه

(۲۷)سوره الذاریات آیه شریفه ۵۵                

(۲۸)بحار الانوار/مجلسی ج۸۳ ص ۳۷۳         

(۲۹)الامالی/صدوق ص ۴۴۰  

(۳۰)الامالی/صدوق ص ۵۰۶

(۳۱)فروع کافی/کلینی ج۳ ص ۳۶۸                                                                         

(۳۲)امالی/صدوق ص ۵۰۹

(۳۳)میزان الحکمه /ری شهری ح۹۰۱۹                                

(۳۴)غرر الحکم /آمدی ح ۴۷۱۵                               

(۳۵)عیون الحکم والمواعظ ح۸۲۱۸

(۳۶)غرر الحکم/آمدی ح۹۳۶۰                                 

(۳۷)نهج البلاغه نامه ۶۷

(۳۸) تواریخ النبی والآل/علامه تستری ص ۳۶                    

(۳۹)زندگی نامه ۱۴ معصوم ص ۴۲۹            

(۴۰) عیون اخبار الرضا ج۲ص۳۸                              

(۴۱)مسند الامام الرضا ج۱ ص ۲۹۰               

(۴۲)بحار الانوار /مجلسی ج۷۵ ص ۳۵۵

(۴۳)پایگاه اطلاع رسانی دفتر رهبری