دوشنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۰ - الإثنين 2 جماد أول 1443

(۱۳۹۴/۰۷/۰۹) گزارشی کوتاه از اقامه نماز جمعه در خوی

گزارش کوتاه از اقامه نماز جمعه در خوی: به دلیل اینکه شهرستان خوی از قرن ششم دارای حوزه علمیه بوده بویژه در قرن های ۱۱ و ۱۲ که عصر حاکمیت صفویه که ۴ مدرسه علمیه داشته لذا اقامه نماز جمعه در ایران شهرستان قبل از پیروزی انقلاب حدود ۹۰ سال بوده البته لازم به یادآوری […]

گزارش کوتاه از اقامه نماز جمعه در خوی:

به دلیل اینکه شهرستان خوی از قرن ششم دارای حوزه علمیه بوده بویژه در قرن های ۱۱ و ۱۲ که عصر حاکمیت صفویه که ۴ مدرسه علمیه داشته لذا اقامه نماز جمعه در ایران شهرستان قبل از پیروزی انقلاب حدود ۹۰ سال بوده

البته لازم به یادآوری است که مصلی نماز جمعههمین مکان بـوده و بـر اساس اظهار نظر مطلعین چهار گوشه فونداسیون مصلی با تربت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) متبرک شده است و یکی از علل ماندگاری مصـلی هـمیـن موضـوع می باشد.

 

الف:اقامهنماز جمعه (قبل از پیروزی انقلاب اسلامی)

۱-اولین نماز جمعه قبل از پیروزی انقلاب در سال ۱۲۵۰ ق مصادف با ۱۲۱۴ ش توسط مرحوم آیت ا.. ملا حسن خویی از علمای برجسته و نجف دیده این شهرستان اقامه شده است که فرزند مرحوم آیت ا.. شیخ عبدالنبی تسوجی بودند.

۲-دومین امام جمعه خوی مرحوم آیت ا.. حاج شیخ حسین امام جمعه خویی که از شاگردان برجسته مرحوم شیخ جعفر کاشف الغطا بوده که پس از رحلت پدر خود آیت ا.. ملا حسن امامت جـمـعه خـوی را بر عهـده داشـته

۳-سومین امام جمعه خوی مرحوم حضرت آیت ا.. شیخ اسدالله خویی بودند که از شاگردان برجسته مرحوم شیخ مرتضی انصاری و از فقهای معروف نجف بوده و تقریظی بر کتاب عبقات الانـوار مـرحـوم میـرحـامد حـسین هنـدی نوشـته اسـت.

۴-چهارمین امام جمعه خوی مرحوم آیت ا.. حاج میرزا یحیی امام جمعه خویی بوده که از شاگردان برجسته میرزا حبیب الله رشتی و سید حسین کوهکمری بوده .این شخصیت بعدا به عنوان یکی از ۵ نفر فقیه ناظر به مصوبات مجلس به تهران منتقل شد و شرحی بر قواعد علامه حـلی و حـاشیـه ای بـر مکـاسـب شـیخ انصـاری دارد.

 

ب: اقامهنماز جمعه (بعد از پیروزی انقلاب اسلامی)

پس از پیروزی انقلاب اسلامی اولین نماز جمعه شهرستان خوی در سال ۱۳۶۱ با حکم رهبر کبیر انقلاب توسط مرحوم آیت ا.. نجمی اقامه گردید که تا سال ۸۱ استمرار داشت و از سال ۸۱ تاکنون نیز که حدود ۱۴ سال است نماز جمعه خوی توسط اینجانب اقامه می شود در مجموع ۱۲۴ سال در این شهرسـتان دارالمـؤمنـین نـماز جـمعه اقـامه شـده اسـت.

 

عَنْ ابی جَعفرٍ(ع):

بُنِیَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَهِ أَشْیَاءَ عَلَـى الـصَّـلَاهِ وَ الـزَّکَاهِ وَ الـْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلَایَهِلَـوْ أَنّ رَجُلاً قامَ لَـیْـلـَهُ وَ صامَ نَـهارَهُ وَ تَصَدَّقَ بِـجَمِیعِ مَالِهِ وَ حـَجَّ جـَمِیعَ دَهْرِهِ وَ لَـمْ یَعْرِفْ وَلَایَهَ وَلِیِّ اللَّهِ فَیُوَالِیَهُ وَ یَکُونَ جَمِیعُ أَعْمَالِهِ بِـدَلَالَتِـهِ إِلَـیـْهِ مَا کَانَ لَهُ عَـلَى اللَّهِ عَـزَّ وَ جَـلَّ حَـقٌّ فِی ثَوَابِه وَ لا کانَ مِنْ اَهْلِ الْایـمانِ(۱)

امام باقر(ع) فرمود:

اسلام بر پنج چیز استوار است نماز ,زکات , حج , روزه , و ولایتاگر مردی شبها را به عبادت بایستد و روزها را به روزه سپری کند و همه ثروتش را صدقه دهد و همه عمرش را به حج رود اما ولایت ولی خدا را نشناسد تا او را دوست داشته باشد و از او پیروی کند و همه اعمالش را با راهنمایی او انجام دهد بر عهده خدای بزرگ حقی در پاداش ندارد و اهل ایمان هم نیست

 

اجازه می خواهم قبل از استفاده از فرمایشات حاج آقای تقوی گزارش کوتاهی در ارتباط با مدارس علمیه خوی و نماز جمعه به محضرشان ارائه کنم و بر حسب وظیفه لازم میدانم مقداری در ارتباط با شخصیت حاج آقای تقوی توضیح بدهم:

۱-حاج آقای تقوی در شهرستان دامغان که روزگاری پایتخت دولت اشکانیان بوده و تمدنی ۷ هزار ساله دارد و قدیمی ترین مسجد ایران در این شهر قرار دارد در بیت علم و دانش متولد شدند

۲-ایشان پس از گذراندن مراحل مختلف علمی دانشگاهی در حد کارشناسی ارشد و در حوزه علمیه قم در حد خارج فقه و اصول و اخذ مدرک دکتری پشت سر گذاشتند

۳-حاج آقای تقوی از مبارزین و یا به قول رهبر کبیر انقلاب از کتک خوردگان قبل از انقلاب هستند که مدتی از عـمر خـود را در زنـدان قـزل قلـعه تهران سپـری کـردند

۴-پس از پیروزی انقلاب حاج آقای تقوی خودشان را وقف به انقلاب کرده و به عنوان سرباز فداکار انقلاب و ولایت تلاش شبانه روزی داشته و در مسئولیت های مختلف رسالت های الهی خویش را انجام داده اند از آن جمله است:

۱-مقابله با گروه ها و جریانهای سیاسـی ضـد انقلاب و راه اندازی رادیو دریا در چالوس

۲-امامت جمعه شهر کرد و تأسیس حوزه علمیه آن شهرستان

۳-مسافرت های متعدد تبلیغی به حدود ۳۰ کشـور خـارجـی

۴-عضویت در شورای انقلاب فرهنگی

۵-دو دوره نمایندگی مجلس از طرف مردم دامغان و تهران

۶-عضویت در شورای سیاستگزاری صدا و سیما

۷-ریاست شورای فرهنگ عمومی کشور

۸-عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز تهران

۹-عضو شورای سیاستگزاری ائمه جمعه کشور با حکم مـقام مـعـظـم رهــبـری از ســال ۶۸

۱۰-در نهایت ریاست شورای سیاستگزاری ائمه جمعه با حکم مقام معظم رهبری از سال۷۹

 

ودر کنار اینها حاج آقای تقوی:

۱-خطیب الخطبا هستند یعنی خطیب متجاوز از ۸۵۰ امام جمعه کشور و مدیریت آنان که از جهات مختلف از مدیـریـت یـک کـشور سـنگیـن تر است

۲-مؤلف دهها جلد کتاب و مقاله در موضوعات متعدد علمی

۳-حاج آقای تقوی از ذوق ادبی و شعری فوق العاده برخوردارند با تخلص(سالک)شعر معروف و بلند ایشان بنام الفبای انقلاب یا سخن انقلاب که پس از پیروزی انقلاب در مدرسه فیضیه در حضور صدها نفر از اساتید و طلاب قم سرودند و در تاریخ انقلاب ماندگار شد

 

تاریخ علمی و حوزوی خوی

بر اساس مستندات کتب تاریخی و تراجم،شهرستان خوی در قرن چهارم قطب فرهنگی و مرکز علمی مهم در منطقه آذربایجان بوده و حوزه علمیه ای داشـته بنـام حوزه الـفرج

لازم به یادآوری است که حاکمیت بر مراکز علمی خوی در آن عصر با سنیان شافعی مذهب بوده که محدثان و علمای برجسته ای را تربیت و تـحـویـل جـامـعه داده اسـت از قبـیل:

 

۱-قاضی شمس الدین احمد خویی

که در سال ۵۸۳ ق در خوی متولد شد و پس از تحصیلات به منطقه شامات مسافرت نمود و قضاوت دمشق و مدیریت مدرسه عالی آن شهر را بر عهده گرفت و تفسیر نیمه تمام فخر رازی را به پایان رساند

 

۲-قاضی القضات شهاب الدین محمد خویی

که در بیشتر علوم زمان خود همانند فقه ،اصول ،کلام ،معانی و بیان ،منطق ،حساب و هندسه استاد عصر خود بوده و شاگردان زیادی را تربیت کرد و دارای تألیفات متعددی می باشد

 

۳-حسام الدین حسن مظفری خویی

که پـس از تـحصـیلات در خـوی به روم سفر کرده و تألیفات زیادی به عربی و فارسی دارد

۴-قاضی رکن الدین شافعی خویی

۵-ابونعیم محمد بن عبید الله

۶-شمس الدین احمد بن خلیل

۷-شهاب الدین محمد

۸-زین الدین علی

که همه اینها از دانشمندان و محدثان شهر خوی بودند

 

مذهب تشیع در خوی:

شهرستان خوی و کلا منطقه آذربایجان شیعه گری خود را مدیون دانشمند نامدار شیعه خواجه نصیرالدین طوسی(م ۶۷۲ ق)می باشند که با سفر به آذربایجان و راه اندازی رصدخانه مراغه و مهار کردن هولاکو خان فرمانروای مغول توانست دانشمندان فراری منطقه را بازگردانده و مذهب شیعه را رواج دهد

پس از ایشان شاگرد بزرگوارشان فقیه بلندآوازه شیعه مرحوم علامه حلی که همراه با پسر خود فخر المحققین به سلطانیه زنجان آمده و در اثر محکوم ساختن فقهای اهل سنت در مناظره موجب توسعه و گسترش تشیع در منطقه گردید

بیشترین رونق حوزه علمیه خوی (که در آذربایـجـان تقـریبـا منـحصر به فرد بوده ) در قرن های ۱۱۱۲ یعنی عصر حاکمیت صفویان می باشد در این دوره خـوی دارای ۴ مـدرسـه علمـیـه بـه ترتـیـب زیـر بـوده

 

الف:مدرسه علمیه نمازی

که در سال ۱۲۰۰ قمری توسط حاج محمد نمازی داماد شـیخ مـحمـد نمازی تـأسیـس گردید و در کنار آن مسجد شیخ برای اقامه نماز جماعت مدیر حوزه راه اندازی شد که تاکنون استمرار دارد و مرحوم آیت ا.. العظمی خویی قبل از هجرت به نجف در این مدرسه تحصیل کرده و لازم به یادآوری است که در سال ۵۹ ش با عنایت ویژه رهبر کبیر انقلاب تجدید بنا گردید

 

ب:مدرسه علمیه حاج آقا حسین امام جمعه

این مدرسه توسط امام جمعه خوی مرحوم آیت ا.. شیخ حسین امام جمعه خویی در کنار مسجدی بنام مسجد ملاحسن در سال ۱۲۰۵ بـنا گـردید و تـحـت تـولیـت وی اداره مـی شـد

و در زمان رژیم طاغوت ساختمان آن غصب گردید و اکنون به عنوان مدرسه در اجاره آموزش و پرورش می باشد و در جنب بازار خوی قرار گرفته است و چند سال است تلاش میکنیم این مدرسه را به حوزه علمیه برگردانیم که پرونده آن در محاکم قـضـایی پیـگیری مـی شـود

 

ج:مدرسه علمیه شفیعیه

این مدرسه در سال ۱۲۴۶ ق توسط حجت الاسلام و المسلمین حاج میرزا محمد شفیع خویی تأسیس گردید و در کنار آن مسـجـدی به نـام مـسجـد شفـیعیه ایجاد گردید

لازم به یادآوری است که مدیریت مدرسه شفیعیه به عهـده مـرحـوم آیت ا.. میرزا حسین حسنی جد مادری مقام معظم رهبری مدظله العالی بوده. این مدرسه در حال حاضر از میان رفته است و در اختیار اشخاص قرار دارد و فعالیت های چند ساله ما جهت بازگرداندن به نتیجه نرسیده است

 

د:مدرسه علمیه خان

این مدرسه در سال ۱۲۰۸ به دستور حسین قلی خان دنبلی حاکم خوی جهت تدریس علامه میرزا محمد حسن زنوزی صاحب دایره المعارف ریاض الجنه و از اجداد مادری مقام معظم رهبری مدظله بنا گردید و در کنار آن مسجدی نیز بنام مسجد خان احداث شد

این مدرسه در سال ۱۳۵۱ ق غصب و تخریب و در محل آن اداره شهربانی ایجاد گردید و هم اکنون بخشی از آن احیا شده لکن از واگذاری به حوزه علمیه ممانعت می شود که از طریق اوقاف در حال پیگیری هستیم بسی جای تأسف است که در اثر کوتاهی اداره اوقاف تـاکنـون نتـیجـه ای حـاصـل نـشـده اسـت

 

آثار و برکات مدارس علمیه در خوی

در این فرصت کوتاه فقط به چند مورد مهم از برکات حوزه علمیه خوی صـرفاً نـام مـی بـرم که مردم خوی تدین،تعهد،ایثارگری و سلحشوری خود را مدیون حوزه های علمیه هستند که شهر این شهر بنام دارالـمؤمـنین معـروف گـردیـد

۱-گنجینه بزرگ فرهنگی و تاریخی که شامل هزار و یـک صـد جلد کتاب خطی و ۵۰ هزار مجلد چاپی می باشد که بسیاری از آنها آثار دانشمندان خود خوی می باشـند

۲-برخاستن صـدها دانشمند در رشته های مختلف علوم که در ایران و سایر کشورها به خدمات مشغول شدند

۳-وجـود دهـها مسـجد و حسـیـنیه در شـهر خوی و حومه که در طول تاریخ دایر بوده

۴-بوجود آمدن خاندان های متعدد علمی در ایـن شهرستان که قرن ها به مردم خوی خدمت کرده اند مانند خاندان های تسوجی  ،   زنـوزی   ،حـجـه الاسـلام ،مقبـره   فـاضـلی و مـرقـاتی و…

 

وضعیت فعلی حوزه علمیه خوی

۱-آمار روحانیون شهر و حومه :   180 نفر

۲-آمـار طـلاب بـرادر: ۲۵۰ نـفر تا پـایه ۱۰ کـهامشب شاهد معمم شدن ۵۰ نفر از آنان هستیم که تعدادی از آنان در زمینه دانش ،اخلاق و تهذیب رتبه های کشوری دارند

۳-آمار طلاب خواهر :   300 نفر که بارها رتبه های کشوری و استانی را کسب کرده و مورد تشویق مدیریت قم قرار گرفته اند ،مدیریت مراسم خواهران در سطح شهرستان به عهده حوزه می باشد

۴-آمار شهدای طلاب و علمای خوی :   23 نفر(۲۳% علماء و طلاب خوی)

۵-تعداد مساجد شهری و روستایی :   435 مسجد

 

آمار مدارس علمیه:

۱-مدرسه علمیه نمازی

۲-مدرسه علمیه امام خمینی(ره)

۳-مدرسه علمیه الزهرا(ویژه خواهران)

۴-مدرسه علمیه سفیران هدایت(که دو سال است راه اندازی شده)

۵-دو مدرسه هیئت امنایی (پسران و دختران)

۶-درخواست تأسیس شعبه ای از جامعه المصطفی و طلاب خارجی

 

توضیح:

مدرسه علمیه امام خمینی(ره) در سه فاز تکمیل خواهد شـد با مشخــصات زیـر:

متراژ زمین : ۱۴۰۰۰ مترمربع

مساحت زیر بنا : ۳۷۲۰ مترمربع

تعداد طبقات : ۳ طبقه

تعداد حجره : ۱۳۰ حجره

ظرفیّت اسکان : ۴۰۰نفر

 

تشکّل های حوزوی خوی:

۱-تأسیس جامعه روحانیت خوی با اساسنامه

۲-شورای روحانیّت با ترکیب ۵ نفر با حضور امام جمعه

۳-صندوق قرض الحسنه مستقر در حوزه علمیّه نمازی

۴-تأسیس تعاونی مسکن روحانیون و طلاب

۵-راه اندازی بسیج روحانیّت و طلاّب

۶-تأسیس بسیج حوزه خواهران مستقر در مدرسه الزهرا (س)

 

آمار نمازهای جماعت:

۱-در شـــهـــر و روستاها :۱۳۵نـمـاز

۲-در ادارات ، مؤسسات و مراکز علمی:۸۰ نـمـاز

۳-درمدارس پسرانه و دخترانه :۱۵۰ نمـاز

 

آمار تشکل های مذهبی:

۱-هیئت های عزاداری شهــری :۱۳۰هیئت

۲-هیئت های عزاداری روستایی :۲۲۰هیئت

۳-کانون مداحان:۷ نفر(تعداد مداحان ۱۶۰۰ نفر)

۴-شورای هیئت های مذهبی:۹ نفر

۵-شورای فرهنگ عمومی(دارای رتبه استانی)

۶-ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر(دارای رتبه های متعدد استانی و کشوری)

۷-نهضت زنان مرکب از تشکل های زنانه شهری

۸-گروه همیاری با مردم ،همکاری با مسئولان

۹-مجمع خویی های مقیم تهران

۱۰-شورای زکات شهرستان و بخشها

۱۱-انجمن قرآن ونهج البلاغه

۱۲-ستاد نماز جمعه با ۱۲۰ نفر عضو

۱۳-تشکل خویی های مقیم تبریز و ارومیه

۱۴-مجمع خیرین سلامت

۱۵-مرکز خیرین نیکوکار خوی

۱۶-مؤسسه عترت بوتراب جهت رسیدگی به ایتام

پی نوشت:

(۱)الکافی ج : ۲ ص : ۱۹

موضوع: تاریخ اقامه نماز جمعه در خوی

مکان: مصلی نماز جمعه

مناسبت: عید غدیر و معمم شدن ۵۰ نفر از طلاب خوی