یکشنبه ۱۴ آذر ۱۴۰۰ - الأحد 1 جماد أول 1443

(۱۳۹۵/۰۷/۱۶) درس آموزی از سیره عملی امام حسین(ع)(۵)(شب پنجم محرم)

مقدمه: طبق نقل مرحوم شیخ مفید و سایر مورخان و مقتل نویسان از جمله اشخاصی که در مسیر مکه به کوفه و با اباعبدالله دیدار کرد عبدالله بن مطیع عدوی بوده(۱) بر اساس بعضی از نقلها این ملاقات روز پنجشنبه ۱۷ ذی الحجه در منزل اَجْفُر(نام چاهی است) صورت گرفت(۲)لازم به یادآوری است که عبدالله […]

IMG_1311.jpg

IMG_1311.jpg

مقدمه:

طبق نقل مرحوم شیخ مفید و سایر مورخان و مقتل نویسان از جمله اشخاصی که در مسیر مکه به کوفه و با اباعبدالله دیدار کرد عبدالله بن مطیع عدوی بوده(۱)

بر اساس بعضی از نقلها این ملاقات روز پنجشنبه ۱۷ ذی الحجه در منزل اَجْفُر(نام چاهی است) صورت گرفت(۲)لازم به یادآوری است که عبدالله بن مطیع پیش از کاروان امام در آنجا فرود آمده بود

ابن مطیع به حضور امام رسید و مـطـالبی میان امـام حسین(ع) و او مطرح شد عبدالله در بخشی از سخنان خـطاب بـه امام عرض کرد:

اَیْنَ تُریدُ اَبا عَبْدِالله جَعَلَنِیَ اللهُ فِداک اَنْتَ سِیِّدُ الْعَرَبِ فی دَهْرِکَ هـذا وَلَنْ یَـعْـدِلَ اَهْـلُ الـْحِـجازِ بِـکَ اَحـداً(۳)

کجا می روی ای اباعبدالله خدا مرا فدایت کند تو آقا و سرور همه عرب در این روزگار هستی و هیچکس نزد اهل حجاز با تو برابری نمی کند

فَوَ اللَّهِ لَئِنْ طَلَبْتَ مَا فِی أَیْدِی بَنـِی أُمَـیَّهَ لَیَقـْـتُـلُـنَّکَ

به خدا قسم اگر خلافت را از بنی امیه بخواهی حتما شما را خواهند کشت

وَ لَئِنْ قَتَلُوکَ لَا یـَهَابُوا بَعـْدَکَ أَحَداً أَبَـداً        

و اگر شما را بکشند دیگر از کسی ترسی نخواهند داشت

وَ اللَّهِ إِنَّـهَا لــَحـُرْمَـهُ الْإِسْـلَامِ تـُنـْتَـهـَکُ         

به خدا قسم در آنصورت اسلام هتک حرمت خواهد شد

وَ حـُرْمــَهُ قُــرَیْــشٍ وَ حُـرْمَـهُ الْعـَرَبِ       

و همچنان حرمت قریش و عرب از بین خواهـد رفـت

فَــلَا تـَفـْـعـَلْ وَ لَا تَأْتِ الْکُـوفَــهَ وَ لَا تُــعــَرِّضْ نَفْسَکَ لِبَنِی أُمَـیَّـهَ(۴)

پس از این کار دست بردار و به کوفه نـرو و خـود را در معرض بنی امیه قرار نده

و در بعضی نقلها هست که ابن مطیع گفت:

فَوَاللهِ لَـئِـنْ قـُتــِلـْتَ لَـنـُسـْتَـرَقَـنَّ بَـعْـدِکَ(۵)

به خدا قسم اگر تو کشته شوی ما را به بردگی خواهند گرفت

 

عبدالله بن مطیع کیست؟

۱-اودر زمـان حـیات رسـولـخدا(ص) مـتـولـد شـد و از رجال سیاسی عـرب وقریش بود در منطقه ای میان مکه و مـدینه زنـدگـی می کـرد و ثروت زیادی داشت

۲-در قیام مردم مدینه علیه یزید در کنار عبدالله بن حنظله رهبری مردم مدینه را بر عهده داشت پس از شکست قیام به مکه فرار کرد

۳-در سـال ۶۶ از طـرف عبدالله بن زبیر استـانـدارکوفه شد که پس از پیروزی مختار از کوفه اخراج گردید

۴-در سال ۷۳ در محاصره مکه توسط حجاج بن یوسف همراه با عبدالله بن زبیر کشته شد و سر او و ابن زبـیر به شـام فرستـاده شـد(۶)

 

تأملات در مطالب ابن مطیع:

۱-زندگی عبدالله بن مطیع و اقدامات و مواضع سیاسی وی نشان می دهد که او از شخصیتهای برجسته قریش و یک سیاستمدار تمام عیار بوده است

۲-تحلیل او از شرایط سیاسی حاکم بر جـامعه درست بوده بویژه اینکه به امام عرض کرد:

وَ لَئِنْ قَتَلُوکَ لَا یَهَابُوا بَعْدَکَ أَحَداً أَبَداً

 

و یا اینکه گفت:

فَوَ اللهِ لَئِنْ قـُتِلْتَ لَنـُسْتَرَقَنَّ بَعْدَکَ

چون یزید بعد از عاشورا حدود ۱۲ هزار نفر از مردم مدینه را قتل عام کرد که ۷۰۰ نفر قاری قرآن ،۸۰ نفر صحابه رسولخدا (ص) بودند و سال بعد کعبه را به آتـش کـشید(۷)

۳-اشتباه اساسی ابن مطیع و سایر دلسوزانی که در مسیر حرکت امام (ع) با او ملاقات کردند این بود که جایگاه امام و امامت را نمی شناختند و تکلیف خود را در برخورد با امام درک نمی کردند لذا به جای پیروی و حمایت از قیام او به نصیحت می پرداختند این موضوع یکی از مصادیق بارز بی بصیرتی است که امروز زیاد مطرح مـی شـود

 

ابو حنیفه دینوری می نویسد:

امام در پاسخ ابن مطیع فرمود:

اِنَّ اَهْلَ الْکوفَهِ کَتَبُوا اِلَیَّ یَسْأَلُونَنی اَنْ اَقْدِمَ عَلَیْهِمْ لـِمارَجـُوا مِنْ اِحْیاءِ مَعالِـمِ الـْحَقِّ وَ اِماتَـهِ الْـبِـدَعِ لَنْ یُصیبَنا اِلّا ما کَتَبَ اللهُ لَنا(۸)

کوفیان نامه نوشته از من خواسته اند که برای آنان درآیم آنان امیدوارند که نشانه های حق زنده و بدعت ها نابود شود و جز آنچه خدا مقدر فرموده به ما نخواهد رسید

 

توضیح:

اباعبدالله الحسین(ع) در پاسخ کوتاه . پرمغز خویش به مطالـب نسبتاً مفصل عبدالله بن مطیع در سه مـحور زیرخلاصه می شود

۱-اینکه مردم کوفه از آن حضرت دعوت کرده اند و باید پاسخ مثبت داده شود

۲-در دعوت مردم کوفه روی دو موضوع مهم تأکید شده است

 

الف:اینکه خداوند بوسیله امام حسین(ع) مسیر راه حق را هموار سازد

لـِمارَجـُوا مِنْ اِحْیاءِ مَعالِـمِ الـْحَقِّ

 

ب:اینکه بوسیله آن بزرگوار بدعت های موجـود توسط بنی امیه در جامعه از میان برداشته شود

وَ اِماتَـهِ الْـبِـدَعِ

 

۳-در این مسیر هر حادثه ای اتفـاق بیفتد بر اساس خواست خداوند خواهد بود

لَنْ یُصیبَنا اِلّا ما کَتَبَ اللهُ لَنا

 

پی نوشت:

(۱)الارشاد/شیخ مفید ج۲ ص ۷۱ 

(۲)تاریخ الامم و الملوک/طبری ج۵ ص ۳۵۱  

(۳)الامام الحسین و اصحابه ص ۱۶۳

(۴)دایره المعارف طهور

(۵)انساب الاشراف /بلاذری

(۶)دانشنامه جهان اسلام

(۷)انساب الاشراف ج۳ ص ۳۶۸

(۸)اخبار الطوال /ابو حنیفه دینوری ص ۳۳۸