یکشنبه ۷ آذر ۱۴۰۰ - الأحد 23 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۶/۰۲/۰۶) شرایط و احکام تکلیف در پسران

عن الصادق(ع): ما اُمِرَ الْعِبادُ اِلّا بِدُونِ سَعَتِهِمْ، فَکُلُّ شَیْ ءٍ اُمِرَ النّاسُ بِأَخْذِهِ فَهُمْ مُتَّسِعُونَ لَهُ، وَ مالا یَتَّسِعُونَ لَهُ فَهُوَ مُوضوعٌ عَنْهُمْ(۱) بندگان جز به کمتر از توانشان فرمان داده نشدند پس هر چیزی که مردم به انجام آن مأمور شده اند توانایی آن را دارندو آن چه که در توانشان نیست از […]

عن الصادق(ع):

ما اُمِرَ الْعِبادُ اِلّا بِدُونِ سَعَتِهِمْ، فَکُلُّ شَیْ ءٍ اُمِرَ النّاسُ بِأَخْذِهِ فَهُمْ مُتَّسِعُونَ لَهُ، وَ مالا یَتَّسِعُونَ لَهُ فَهُوَ مُوضوعٌ عَنْهُمْ(۱)

بندگان جز به کمتر از توانشان فرمان داده نشدند پس هر چیزی که مردم به انجام آن مأمور شده اند توانایی آن را دارندو آن چه که در توانشان نیست از عهده آنان برداشته شده است

تکلیف تکریم انسان است:

در میان همه موجودات عالم تکلیف و مسئولیت پذیری از ویژگی های خاص انسان است و همین ویژگی انسان را اشرف و برتر از همه آفریده ها قرار داده است و تکلیف ریشه در اختیار و اراده انسان دارد

شرایط تکلیف:

افرادی که دارای شرایـط ذیـل باشـند مکلف به تکلیف شرعی خواهند بود:

۱-بلوغ

۲-عقل

۳-قدرت

در نتیجه کودکان، دیوانگان و کسانی که قدرت بر انجام تکالیف ندارند مکلف نبوده و عملی بر آنان واجب یا حرام نیست

نشانه های بلوغ:

نشانه های بلوغ در پسران عبارتند از:

۱-روییدن موی درشت و خشن زیر شکم(اطراف آلت تناسلی)

۲-بیرون آمدن منی

۳-تمام شدن ۱۵ سال قمری

دو تذکر:

۱-هر یک از این ۳نشـانه بـه تنـهایی عـلامـت بلـوغ و رسیدن به حد تکلیف شرعی محسوب می شود

۲-هر سال قمری ۱۰ روز و ۲۵ ساعت از سال شمسی کمتر است .سن بلوغ بر مبنای سال شمسی در پسران عبارت از ۱۴ سال و ۶ ماه و ۲۲ روز است

راه دستیابی به احکام:

انـسـان بـه وسـیلـه یـکـی از ۳ طـریـق میتواندبه احکام الهی دست پیدا بکند

۱-اجتهاد

یعنی به دست آوردن احکام شرعی از مدارک و منابعی که اعتبار آنها نزد فقیه ثابـت شده اسـت

۲-احتیاط

یعنی عمل کردن به گونه ای که مکلف مطمئن شود وظیفه شرعـی خـود را انـجـام داده اسـت

مثال:

کاری را که بعضی از مجتهدان حرام می دانند و بعضی دیگر حرام نمی دانند به جا نیاورد و کاری را که بعضی واجب می دانند و بعضی دیگر واجب نمی دانند انجام دهد

۳-تقلید

یعنی مراجعه به مجتهد جامع الشرایط در احکام دین

انواع احکام:

احکام بر اساس یک تقسیم بندی کلی به ۲ قسم تقسـیم مـی شوند:

۱-احکام عمومی

احکام عمومی آن است که هر فردی باید با آنها آشنا باشد مانند احکام تقلید ،نماز ،روزه ،وضو ،غسل ،تیمم و …

۲-احکام خصوصی

احکام خصوصی احکامی هستند که مربوط به صنف و یا گروه خاص می باشند مانند احکام فروشندگان ،احکام معلمان ،احکام بانوان ،احکام پزشکان و …

اقسام احکام:

مجموعه دستورهای دین که وظیفه انسانها را در زندگی و کارهای روزمره مشخص می کندو به آنها احکام گفته می شود ۵ دسته هستند:

۱-واجب

کـارهـایـی کـه حتـما باید انـجـام داد و ترک آن عذاب دارد مانند نماز و روزه

۲-حرام

کارهایی که نباید انجام داد و انجام آن عذاب دارد مانند دروغ گفتـن و دزدی

۳-مستحب

کارهایی که انجام دادن آنها بهتر است و ثواب دارد مـاننـد مـسـواک زدن و گـفتـن بسـم الله در ابـتدای غـذا

۴-مکروه

کارهایی که انجام ندادن آنها بهتر است و ترک آنها ثواب دارد مانند خوردن غذای داغ و فوت کردن به غذا

۵-مباح

هر کاری که از نظر اسلام انجام دادن و ندادن آن یکسان باشد یعنی به خودی خود نه ثواب دارد و نه عذاب مانند راه رفتن و نشستن

تذکر:

اگر کارهای مباح را با نیتی الهی انجام دهیم ثواب می بریم مانند راه رفتن برای رفع مشکل نیازمنـدان

پی نوشت:

(۱)کتاب التوحید/صدوق ۳۴۷/۶