شنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۰ - السبت 29 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۶/۰۳/۰۷) سخنرانی روز دوم ماه مبارک رمضان(طمع ،انسان را خوار می سازد)

احکام: ۱-زمان روزه داری شروع پرهیز از مبطلات روزه،طلوع فجر صادق(وقت اذان صبح)است. اگر با شنیدن اذان به طلوع فجر اطمینان پیدا کند نباید چیزی بخورد و اگر لقمه ای در دهان دارد نباید فرو برد و اما اگر اطمینان به دخول وقت ندارد می تواند چیزی بخورد(۱) ۲-معنی تقلید اَلتَّقْلیدُ هُوَ الْاِلْتِزامُ بِالْعَمَلِ بِقَوْلِ […]

IMG_7150.jpg

IMG_7150.jpg

احکام:

۱-زمان روزه داری

شروع پرهیز از مبطلات روزه،طلوع فجر صادق(وقت اذان صبح)است.

اگر با شنیدن اذان به طلوع فجر اطمینان پیدا کند نباید چیزی بخورد

و اگر لقمه ای در دهان دارد نباید فرو برد

و اما اگر اطمینان به دخول وقت ندارد می تواند چیزی بخورد(۱)

۲-معنی تقلید

اَلتَّقْلیدُ هُوَ الْاِلْتِزامُ بِالْعَمَلِ بِقَوْلِ مُجْتَهِدٍ مُعَیَّنٍ وَ اِنْ لَمْ یَعْمَلْ بَعْدُ…فَاِذا أَخَذَ رِسالَتَهُ وَ الْتَزَمَ بِالْعَمَلِ بِـما فیها کَفی فـی تـَحْقیقِ الـتَّقْلیدِ(۲)

مروری بر کلمات قصار امیرمؤمنان(ع):

از این سه چیز اجتناب کن

أَزْرَى بِنـَفْـسِهِ مـَنِ اسْتـَشْعَـرَ الـطَّمـَعَ          

هر کس طمع پیشه کند خود را خوار ساخته است

وَرَضِیَ بِالذُّلِّ مَنْ کَشـَفَ عَـنْ ضُـرِّهِ  

و هر که فقر خود را اظهار کند خود را خوار ساخته است

وَهَانَتْ عَلَیْهِ نَفْسُهُ مَنْ أَمَّـرَ عَلَیـْهَا لِسَانَهُ(۳)      

هر که زبانش بر خود حاکم کند خود را سبک شمرده است

معنی واژه ها:

۱-أَزْرَى          

فعل ماضی است از باب افعال بمعنی تحقیر و کم شمردن است

۲-اسْتَشْعَرَ        

فعل ماضی است از باب استفعال بمعنای خلق و خـوی و عـادت خود قـرار داد

۳-الذُّلّ                      

با ضمه ذال مصدر اسـت برای فعل ذَلَّ و یَذُلُّ بمعنی حقارت و خواری

۴-ضُرِّهِ                       

مصدر است بمعنای تنگ دستی و گرفتاری

۵-هَانَتْ                      

از فعل هان ،یَهون هَوْناً هم بمعنای سهل و آسان شدن است و هم به معنای ضـعف و حـقارت کـه اینجـا هـمین معنی مـقصود است

۶-أَمَّـرَ                       

فعل ماضی از باب تفصیل است یعنی دیگری را امیر قرار دادن

توضیح:

امیرمؤمنان(ع) در این کلمات سه مسأله اخلاقی را مورد تأکید قرار داده اند می توان گفت هر سه از اصول علم اخلاق هستند هدف امیرمؤمنان بیان کردن اثر سوء هر کدام از اصل مذکور است به ترتیب زیر:

۱-طمع ورزیدن عامل حقارت انسان است

در روایات متعدد طمع ورزی مورد نکوهش قرار گرفته وبـرای آن آثـار متعـدد و زیـانبـار بیـان شده اسـت از قبیل:

طمع انسان را به ننگ و پستی می کشاند(۴)

طمع چشم بصیرت انسان را کور می سازد(۵)

طمع عامل درد و رنج و بدبختی انسان است(۶)

طمع کلید هر بدی و منشأ هر گناهی است (۷)

طمع حریت و آزادی انسان را سلب می کند(۸)

امام صادق(ع) فرمود:

اِنْ أَرَدْتَ أَنْ تَقِرَّ عَیْنُکَ وَ تَنَالَ خـَیْـرَ الدُّنْیَا وَالْآخِـرَهِ فَاقْطَعِ الطَّمَعَ مـِمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ(۹)

اگر می خواهی چشمت روشن گردد و به خیر دنیا و آخرت دست پیدا کنی چشم طمع از دارایی و ثروت دیگران برکن

مقابل طمع قناعت است:

امیرمؤمنان(ع) فرمود:

عَـزَّ مَنْ قَنَعَ وَ ذَلَّ مَنْ طَمَعَ(۱۰)

قناعت پیشه عزیز و طمع ورز ذلیل است

۲-فاش ساختن اسرار به غیر خدا موجب ذلت است

در روایات متـعـدد توصـیـه شده اسـت کـه اسرار خـود را پیـش دیگران فاش نسازید بعنوان نمونه چند روایت را ترجمه می کنم

امیرمؤمنان(ع) فرمود:

مَنْ کَـتـَمَ سِـرَّهُ کانَتِ الـْخـِـیَــرَهُ بِـیَــدِهِ(۱۱)

هر که را ز خود بپوشاند قدرت انتخاب در دست اوست

امام صادق(ع) فرمود:

سِرُّک مِنْ دَمِک فَلا یَجْرِیَنَّ مِنْ غَیـْرِ أَوْ داجِـکَ(۱۲)

راز تو جزئی از خون توست پس نباید در رگهای غیر تو جریان یابد

۳-آزادی زبان عامل تحقیر انسان است

در آیات قرآن و روایـات اهـل بیـت(ع) مـوضـوعات متعددی در مورد زبان مطرح شده است از قبیل اینکه:

۱-اَلْـمَرْءُ مـَخْبُوءٌ تـَحْتَ لِسانِهِ(۱۳)    

آدمی مخفی در زیر زبان است

۲-ما یُظْهِرُهُ اللِّسانُ مِنَ الْخِصالِ(۱۴)  

ویژگی هایی در وسیله زبان آشکار می شود

۳-جَمالُ الْاِنْسانِ فَصاحَهُ لِسانِهِ(۱۵)     

زیبایی مرد در شیوایی زبان اوست

۴-اَللّسانُ مِـفْتاحُ الـْخـَیْـرِ وَالشَّرِّ(۱۶)

زبان کلید خوبی و بدی است

۵-سَلامَهُ الْاِنْسانِ فی حِفْظِ اللِّسانِ(۱۷)

سلامت انسان در حفظ زبان است

رسولخدا(ص) فرمود:

لا یَسْلَـمُ أَحَـدٌ مِـنَ الـذُّنُـوبِ حَتـّی یَـخْـزُنَ لِسانَهُ(۱۸)

هیچ کس از گناهان در امان نمی ماند مگر آنکه زبانش را در کام کشد

پی نوشت:

(۱)توضیح المسائل ۱۰ مرجع م ۱۵۷۴                                  

(۲)العروه الوثقی ج۱ ص ۱۴                                     

(۳)نهج البلاغه حکمت ۲

(۴)کنزالعمال/متقی هندی ۷۵۸۳                  

(۵)بحار الانوار/مجلسی ج۷۳ ص ۱۷۰           

(۶)غرر الحکم/آمدی ۴۶۰۹              

(۷)اعلام الدین ۳۴۰/۲۲

(۸)تنبیه الخواطر ج۱ ص ۴۹             

(۹)بحار الانوار /مجلسی ج۷۳ ص ۶۸

(۱۰)شرح نهج البلاغه /ابی الحدید ج۱۹ص۵۰                   

(۱۱)نهج البلاغه حکمت ۱۶۲                         

(۱۲)بحار الانوار/مجلسی ج۷۱ ص ۷۱

(۱۳)نهج البلاغه حکمت ۳۹۲                         

(۱۴)روضه کافی /کلینی ۲۰/۴                                   

(۱۵)تحف العقول /حرانی ص ۳۷

(۱۶)اصول کافی/کلینی ج۲ ص ۱۴                          

(۱۷)بحار الانوار/مجلسی ج۷۱ ص ۲۸۶                     

(۱۸)تحف العقول /حرانی ص ۴۹۸