شنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۰ - السبت 29 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۶/۰۳/۰۹) سخنرانی روز چهارم ماه مبارک رمضان(شکیبایی،شجاعت و زهد ثروت است)

احکام: تذکر: جلسه گذشته گفته شد بر چند گروه روزه واجب نیست بر سه مورد اشاره گردید اکنون بقیه موارد را ذکر می کنیم ۴-بیماری که روزه برایش ضرر دارد ۵-کسیکه بیماریش تشنگی زیاد است و نمی تواند آن را تحمل کند تذکر: این افراد باید برای هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهند […]

Sabr.jpg

Sabr.jpg

احکام:

تذکر:

جلسه گذشته گفته شد بر چند گروه روزه واجب نیست بر سه مورد اشاره گردید اکنون بقیه موارد را ذکر می کنیم

۴-بیماری که روزه برایش ضرر دارد

۵-کسیکه بیماریش تشنگی زیاد است و نمی تواند آن را تحمل کند

تذکر:

این افراد باید برای هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهند

۶-زنی که خون حیض و نفاس می بیند

تذکر:

برای چنین زنانی قضا واجب است

۷-مسافری که قصد اقامت ۱۰ روز ندارد

۸-کسیکه به جهت ضعف بنیه روزه داری برایش مشقت فراوان و غیر قابل تحمل دارد(۱)

مروری بر کلمات قصار امیرمؤمنان(ع):

قوی ،صبور و با تقوا باشید

قال علی(ع):

اَلعَجْزُ آفَهٌ       

ناتوانی آفت است

وَالصَّبرُ شجاعَهٌ 

شکیبایی شجاعت است

وَالزُّهْدُ ثَرْوَهٌ   

زهد ثروت است

وَالْوَرعُ جُنّهٌ    

پرهیزگاری سپر است

و نِعْمَ الْقَرینُ الرِّضی(۲)

رضایت از تقدیرات الهی بهترین هم نشین است

معنی واژه ها:

۱-اَلعَجْزُ

مصدر فعل عَجَزَ یَعجِزُ است بمعنای عدم قدرت در بدست آوردن مقصود

۲-الصَّبرُ

در تعریف آن گفته شده ثِباتُ النَّفْسِ وَ عَدَمُ اِضْطِرابِها فِی الشَّدائِدِ وَالـْمَصائِبِ(۳)

۳-الزُّهْدُ

در لغت بمعنای اعراض کردن از چیزی و به مقدار اندکی از آن رضایت دادن است(۴)

در اصطلاح دانشمندان اخلاق:

زهد عبارت است از اعراض قلبی و عملی از دنیا مگر به مقداری که انسان بدان نیاز ضروری دارد(۵)

۴-الْوَرعُ

امیرمؤمنان(ع) در معنی ورع می فرماید:

اَلْوَرَعُ الْوُقُـوفُ عـِنـْدَ الـشُّـبْـهَـهِ(۶)

ورع عبارت است از توقف در برابر شبهات

توضیح:

امیرمؤمنان(ع) در این بخش از کلمات قصار به چـهار ویـژگـی اخلاقی اشاره فرموده یکی منفی و سه تای دیگری مثبت هستند

آثار هر کدام را مورد اشاره قرار داده اند

۱-ناتوانی آفت است

خواه علمی باشد یا جسمی ،اقتصادی و یا اینکه فکری، انسان عاجز
ذلیل ،خوار ،عـقب مانـده و شـکست خـورده و بی ارزش اسـت

رسولخدا(ص) فرمود:

اِنَّ اللهَ تَعالی یَحْمَدُ عَلَی الْکَیْسِ وَ یَـلُـومُ عَلَـی الْـعَجْـزِ(۷)

خداوند زیرکی را می ستاید در مقابل ناتوانی را سرزنش می کند

۲-شکیبایی شجاعت است

صبر در قرآن:

در قرآن ۷۰ آیه شریفه در موضوع صبر وارد شده است ۱۰ مورد آن به خود پیامبر اختـصـاص دارد:

۱-در مورد مزد و پاداش صابران تعبیر جالبی به کار رفته است

إِنّـَمَا یُـوَفَّـى الصَّابِــرُونَ أَجْـرَهُمْ بِـغَـیـْرِ حِـسَابٍ(۸)

بى‏ تردید شکیبایان پاداش خود را بى‏حساب [و] به تمام خواهند یافت

۲-اگر تمامی مشتقات صبر را در قرآن در نظر بگیریم ۱۰۳ بار در ۹۳ آیه و ۴۵ سوره استعمال شده است

۳-صبر در برابر مشکلات و مصائب دنیوی در آیات قرآن بسیار مورد تأکید قرار گرفته است از جمله در آیه شریفه ۱۵۰ سوره بقره می فرماید:

وَلَنَبْلُـوَنَّکُـمْ بـِشَـیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْـجـُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ

و قطعا شما را به چیزى از [قبیل] ترس و گرسنگى و کاهشى در اموال و جانها و محصولات مى ‏آزماییم و مژده ده شکیبایان را

الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَهٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ

(همان)کسانى که چون مصیبتى به آنان برسد مى‏ گویند ما از آن خدا هستیم و به سوى او باز مى‏ گردیم

أُولَئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَهٌ وَأُولَئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ(۹)

بر ایشان درودها و رحمتى از پروردگارشان [باد] و راه‏یافتگان خود ایشانند

بر اسـاس مفاد چندین روایت صـبر و شکیبایی بر ۳ قسمت تقسیم شده است

رسولخدا(ص) فرمود:

اَلصَّبْرُ ثَلاثَهٌ :صَـبْـرٌ عِنْـدَ الْـمُصـیبَـهِ وَ صَبْرٌ عَلَی الطّاعَهِ وَ صَبْرٌ عَنِ الْـمَعْصِیَهِ(۱۰)

صبر بر سه قسم است یکی صبر موقع مصیبت دیگری صبر وقت اطاعت و بندگی و سومی صبر در برابر گناه قطعا هر کدام از صبرها یک نوع شجاعت و شکیبایی است

اقسام زهد در روایات:

۳-زهد ثروت است

چـون انـسان ثـروت را بـرای بـی نـیـازی میخواهد و آدم زاهد از همه خلق بی نیاز است

رسولخدا(ص) خطاب به امیرمؤمنان(ع) فرمود:  

یا علیُّ إنَّ اللّهَ ، قَدْ زَیَّنَکَ بزِینَهٍ لَـمْ یُـزَیَّـنِ الْـعِبادَ بِزینَهٍ أحَبَّ إلىَ اللّه مِنْها ، زَیَّنَکَ بِالزُّهْدِ فِی الدُّنْیا(۱۱)

ای علی خدا تو را به زینتی آراسته که هیچ بنده ای بهتر از آن نزد خداوند آراسته نشده است تو را به زهد دنیا آراسته است

۴-تقوا سپر است

بطوریکه در معنی لغوی و اصطلاحی ورع توضیح داده شد ورع حد اعـلای تـقوا اسـت کـه حتـی از شبهات نیز اجتناب می کند

لذا رسولخدا(ص) فرمود:

لِکـُلّ شَـیْءٍ اُسٌّ وَ اُسُّ الْایـمانِ الـْـوَرَعُ(۱۲)

هر چیزی اساسی و شالوده ای دارد اساس ایمان تقوا است

امیرمؤمنان(ع) فرمود:

عَـلَـیْـکَ بِالْوَرَعِ فـَانَّـهُ عَـوْنُ الـدّیــنِ(۱۳)

بر تو باد ورع پیشه کردن که بهترین یاور دین است

پی نوشت:

(۱)توضیح المسائل ۱۰ مرجع ۱۷۲۵۳ الی ۱۷۲۹                                                                   

(۲)نهج البلاغه حکمت ۴

(۳)مفتاح السعاده ج۱۶ ص۲۲۶          

(۴)المفردات /راغب ماده زهد         

(۵)جامع السعادات/نراقی ج۲ص۵۹  

(۶)عیون الحکم والمواعظ /لیثی ص۶۸        

(۷)کنزالعمال/هندی ۵۶۱۶                                                                                                   

(۸)سوره زمر آیه شریفه ۱۰                                       

(۹)سوره بقره آیه شریفه ۱۵۵-۱۵۷                           

(۱۰)اصول کافی/کلینی ج۲ ص۹۱                           

(۱۱)بحار الانوار/مجلسی ج ۳۹ ص ۲۹۷

(۱۲)کنز العمال/هندی ح۷۲۸۴                                                                                            

(۱۳)غررالحکم/آمدی ح۵۹۱۵