شنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۰ - السبت 29 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۶/۰۳/۲۸) سخنرانی روز بیست و سوم رمضان(هشدار امیرمؤمنان(ع) در ارتباط با مرگ)

  احکام: ۱-باقی ماندن بر جنابت اگر شخص جنب یا حائض و یا نفسا(پس از پاک شدن)در روزه ماه رمضان و قضای آن به عمد تا اذان صبح غسل نکند یا اگر وظیفه شان تیمم است عمداً تیمم ننمایند روزه شان باطل است(۱) توجه: باطل شدن روزه به خاطر باقی ماندن عمدی بر جنابت حیض […]

-درباره-مرگ.jpg

-درباره-مرگ.jpg

 

احکام:

۱-باقی ماندن بر جنابت

اگر شخص جنب یا حائض و یا نفسا(پس از پاک شدن)در روزه ماه رمضان و قضای آن به عمد تا اذان صبح غسل نکند یا اگر وظیفه شان تیمم است عمداً تیمم ننمایند روزه شان باطل است(۱)

توجه:

باطل شدن روزه به خاطر باقی ماندن عمدی بر جنابت حیض یا نفاس مخصوص روزه ماه رمضان و قضای آن است و در روزه های دیگر موجب بطلان نمی شود(۲)

۲-حکم آب مضاف

آب مضاف نجس را پاک نمی کند و وضو و غسل نیز با آن باطل است اگر انسان شک کند که آیا آب مضاف تبدیل به مطلق شده است یا خیر حکم آب مضاف را دارد

قال علی(ع):

إِذَا کُـنْتَ فِـی إِدْبَارٍ وَالـْمَـوْتُ فـِی إِقْـبَالٍ فَـمَا أَسْرَعَ الـْمُلْتَقـَى(۳)

در حالیکه تو به زندگی پشت می کنی و مرگ به تو روی می آورد ملاقات(با یکدیگر) چه سریع خواهد بود

توضیح:

امیرمؤمنان(ع) در این جمله حکمت آمیز در مورد سرعت گذشت عمر و فـرا رسـیدن لحـظات مـرگ به هـمـگان هـشدار مـی دهنـد

از این کلام امیرمؤمنان(ع) چند نکته اساسی و مـهم به تـرتیـب زیـر بـرداشت مـی شـود:

۱-همه انسانها را در حال حرکت به سوی پایان عمر معرفی می کند و این یک واقعیت است چون از لحظه ای که انسان متولد می شود و هر ساعتی که بر او می گذرد بخشی از سرمایه عمر او کاسته می شود و هر نفسی که می زند یک گام به پایان زندگی نزدیک می گردد

۲-از سوی دیگر پیوسته عوامل مرگ به سوی انسان در حرکت هستند خواه این عوامل از طریق حوادث ناگهانی ،زلزله ها ،طوفان و سیلاب ،تصادف ها و مانند آن باشد یا بصورت بیماری هایی که با گذشت عمر و ضعف و ناتوانی اعضاء دامان انسان را می گیرد

بدین ترتیب دو حرکت از دو سـو رو به یکدیگر دائماً در حال انجام هستند

از یک سو انسان به سوی نقطه پایان زندگی و از آن سو حوادث به سوی انسان در حرکت است و در چنین شرایطی ملاقات با یکدیگر سریع خواهد بود(۴)

مرگ از دیدگاه قرآن:

موضوع مرگ در آیات متعدد قرآن مطرح شده و از ابعاد مختلف مورد توجه قرار گرفته است به عنوان نمونه چند مورد را یادآوری می کنیم:

           

۱-فرار از مرگ فایده ندارد

خداوند خطاب به قوم یهود می فرماید:

قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِی تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِیکُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَیْبِ وَالشَّـهَادَهِ فَیُنَبِّئُکُـمْ بِـمَا کُنْتـُمْ تَعْمَلُونَ(۵)

بگو این مرگی که از آن فرار می‏کنید سرانجام با شما ملاقات خواهد کرد، سپس به سوی کسی که از پنهان و آشکار با خبر است برده می‏شوید و شما را از آنچه انجام می‏دادید خبر می‏دهد

۲-مرگ برای آزمایش انسانهاست

الَّذِی خَلـَقَ الْـمَوْتَ وَالـْحَیَاهَ لِیَبْلُوَکُـمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِیزُ الْغَـفُـورُ(۶)

همان کسی که مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید که کدامیک بهتر عمل می‏کنید و او شکست ناپذیر و بخشنده است

۳-مرگ مدام در تعقیب انسانهاست

کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَهُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیَامَهِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّهَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَیَاهُ الدُّنْیَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ(۷)

هر کس مرگ را می‏چشد و شما پاداش خود را بطور کامل در روز قیامت خواهید گرفت، پس آنها که از تحت جاذبه آتش (دوزخ) دور شدند و به بهشت وارد گشتند نجات یافته و به سعادت نائل شده‏ اند، و زندگی دنیا چیزی جز سرمایه فریب نیست!

۴-مرگ انسان مؤمن

أَلَا إِنَّ أَوْلِیَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا وَکَانُوا یَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرَى فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَفِی الْآخِرَهِ لَا تَبْدِیلَ لِکَلِمَاتِ اللَّهِ ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ(۸)

آگاه باشید اولیا (و دوستان) خدا نه ترسی دارند و نه غمگین می‏شوندهمانها که ایمان آوردند و (از مخالفت فرمان خدا) پرهیز می‏کردند در زندگی دنیا و در آخرت شاد (و مسرور)ند، وعده‏ های الهی تخلف ناپذیر است، و این رستگاری بزرگی است

۵-معرفی فرشته مرگ

قُلْ یَـتَـوَفَّاکُـمْ مـَلَـکُ الـْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُـمْ ثُمَّ إِلَى رَبِّکُـمْ تُرْجَعُـونَ(۹)

بگو: فرشته مرگ که بر شما مامور شده (روح) شما را می‏گیرد، سپس ‍ به سوی پروردگارتان باز می‏گردید

۶-آرزو کردن مرگ

قُلْ إِنْ کَانَتْ لَکُمُ الدَّارُ الْآخِرَهُ عِنْدَ اللَّهِ خَالِصَهً مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ(۱۰)

بگو اگر (آنچنانکه مدعی هستید) سرای دیگر در نزد خدا مخصوص شما است نه سایر مردم پس آرزوی مرگ کنید اگر راست می‏گوئید.

۷-سکرات مرگ

وَجَاءَتْ سَکْرَهُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِــکَ مَا کُنْتَ مِنْهُ تـَحِیـدُ(۱۱)

و سرانجام سکرات مرگ به حق فرا می‏رسد (و به انسان گفته می‏شود) این همان چیزی است که از آن می‏گریختی

مرگ از دیدگاه روایات:

۱-ندای روزانه ملائکه

امیرمؤمنان(ع) فرمود:

اِنَّ لِلهِ مَلَکـاً یُـنـادی فـی کُـلِّ یَـوْمٍ           

خداوند فرشته ای دارد که هر روز ندا می دهد

لِدُوا لِلْمَوْتِ    

بزایید برای مردن

وَاجْمَعُوا لِلْفَناءِ

و گردآورید برای نابودی

وَابْنُوا لُلْخَرابِ(۱۲)      

و بسازید برای ویرانی

۲-برکات یادآوری مرگ

امام صادق(ع) فرمود:

ذِکرُ المَوتِ

یاد کردن مرگ

یُمیتُ الشَّهَواتِ فی النَّفسِ

خواهش هاى نفس را مى میراند

و یَقلَعُ مَنابِتَ الغَفلَه ِ

و رویشگاه هاى غفلت را ریشه کن مى کند

و یُقَوّی القلبَ بمَواعِدِ اللّه

و دل را با وعده هاى خدا نیرو مى بخشد

و یُـرِقُّ الطَّـبـعَ

و طبع را نازک مى سازد

و یَکسِرُ أعلامَ الهَوى

و پرچم هاى هوس را درهم مى شکند

و یُطفِئُ نارَ الحِرصِ

و آتش حرص را خاموش مى سازد

و یـُحَـقِّـرُ الدُّنـیا(۱۳)

و دنیا را در نظر کوچک مى کند

پی نوشت:

(۱)توضیح المسائل ۱۰ مرجع م ۱۶۱۹                                   

(۲)رساله مصور ج۲ ص ۲۶۵                                      

(۳)نهج البلاغه حکمت ۲۹

(۴)شرح نهج البلاغه /مکارم ج۱۲ص ۱۸۱-۱۸۲

(۵)سوره جمعه آیه شریفه ۸                                       

(۶)سوره ملک آیه شریفه ۲                           

(۷)سوره آل عمران آیه شریفه ۱۸۵

(۸) سوره یونس آیات ۶۲ الی ۶۴                              

(۹) سوره سجده آیه ۱۱         

(۱۰)سوره بقره آیات ۹۴ -۹۵            

(۱۱)سوره ق آیه شریفه ۱۹    

(۱۲)نهج البلاغه حکمت ۱۳۲         

(۱۳)بحار الانوار/مجلسی ج۶ ص ۱۳۳