دوشنبه ۱۵ آذر ۱۴۰۰ - الإثنين 2 جماد أول 1443

(۱۳۹۶/۰۳/۳۰) سخنرانی روز بیست و پنجم رمضان(ترس از دیدگاه قرآن)

احکام: ۱-غسل یا خوردن سحری اگر شخصی در ماه رمضان پیش از اذان صبح محتلم شده و چنانچه بخواهد غسل کند وقت برای خوردن سحری باقی نمی ماند در صورتی که می تواند بدون سحری روزه بگیرد باید غسل کند و اگر بدون آن نمی تواند و ترس از ضرر دارد سحری بخورد و پیش […]

IMG_7136.jpg

IMG_7136.jpg

احکام:

۱-غسل یا خوردن سحری

اگر شخصی در ماه رمضان پیش از اذان صبح محتلم شده و چنانچه بخواهد غسل کند وقت برای خوردن سحری باقی نمی ماند در صورتی که می تواند بدون سحری روزه بگیرد باید غسل کند و اگر بدون آن نمی تواند و ترس از ضرر دارد سحری بخورد و پیش از اذان تیمم کند(۱)

۲-اقسام آبها

آب یـا از آسمـان مـی بارد یـا از زمـین می جوشد یا نه می بارد و نه می جوشد

به آبی که از آسمان می بارد آب باران می گویند

و آبی که از زمین می جوشد اگر از طریق حفر چاه به دست آید آب چاه می گویند

و اگر جاری شود چه در روی زمین باشد چه در زیر زمین مثل آب قنات آب جاری می گـویند

و آبی که از زمیـن نمـی جوشـد و از آسمان نمی بارد آب راکد می گویند(۲)

قال علی(ع):

قُرِنَتِ الْهَیْبَـهُ بِالـْخَـیْبـَهِ وَالـْحَیَاءُ بِالْـحِـرْمَانِ وَ الْفُرْصَهُ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ فَانْتَهِزُوا فُرَصَ الْخَیْرِ(۳)

ترس(نابجا)با ناامیدی همراه است و کمرویی با محرومیت قرین است فرصت ها که همچون ابر در گذرند لذا فرصت های نیک را غنیمت بشمارید  

توضیح:

امیرمؤمنان(ع) در این حکمت پرمغز به سه موضوع مهم واساسی در زندگی انسان به ترتیب زیر اشاره فرموده است:

الف:ترس نابجا ،ناامیدی به دنبال دارد

بدون شک ترس از عوامل و اشیای خطرناک حالتی است که خداوند در انسان برای حفظ او آفریده است هنگامی که حادثه خطرناکی رخ می دهد یا موجود خطرناکی به انسان حمله می کند و خود را قادر بر دفاع نمی بیند ترس بر او غالب می شود و خود را به سرعت از صحنه دور می سازد اینگونه ترس منطقی و موهبت الهی برای حفظ انسان از خطرات است

ولی ترس نابجا که ناشی از توهم یا ضعف نفس یا عدم مقاومت در مقابل مشکلات باشد مزموم و نکوهیده است و اینگونه ترسهاست که انسان را از رسیدن به مقاصد عالیه باز می دارد و به همین دلیل از قدیم گفته اند:شجاعان اند که به موفقیت های بزرگ دست می یابند

ترس از دیدگاه قرآن:

در آیات قرآن جبن و ترس از رذایل اخلاقی شمرده شده است که مایه ذلت و زبونی و عقب افتادگی انسانها می باشد و نیروهای بالفعل و بالقوه انسان را بر باد می دهد و دشمن را بر او مسلط می سازد

نقطه مقابل ترس شجاعت و شهامت است که مهم ترین کلید پیروزی و اساسی ترین پایه سربلندی و عظمت انسانهاست نـه تنـها در میـدان جنـگ که در میـدان هـای سیاست،اجتماع و حتی مباحث علمی شجاعت نقش کلیدی دارد

خداوند در مورد حضرت موسی می فرماید:

وَأَلْقِ عَصَاکَ فَلَمَّا رَآهَا تَهْتَزُّ کَأَنَّهَا جَانٌّ وَلَّى مُدْبِرًا وَلَمْ یُعَقِّبْ یَا مُوسَى لَا تَخَفْ إِنِّی لَا یَخَافُ لَدَیَّ الْمُرْسَلُونَ(۱)

و عصایت را بیفکن! – هنگامی که (موسی) به آن نگاه کرد، دید (با سرعت)همچون ماری به هر سو می دود (ترسید و) به عقب برگشت، و حتی پشتِ سر خود را نگاه نکرد- ای موسی! نترس، که رسولان در نزد من نمی ترسند

خداوند درباره گروهی از یاران پیامبر(ص) می فرماید:

الَّــذِینَ قَالَ لَـهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَـدْ جَـمَـعُـوا لَکُـمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِیمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ(۲)

اینها کسانی بودند که (بعضی از) مردم، به آنها گفتند: «مردم ( لشکر دشمن) برای (حمله به) شما اجتماع کرده‏ اند؛ از آنها بترسید!» اما این سخن بر ایمانشان افزود؛ و گفتند: «خدا ما را کافی است و بهترین حامی ما است

إِنَّمَا ذَلِکُـمُ الشَّیْطَانُ یـُخـَوِّفُ أَوْلِیـَاءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ(۳)

این فقط شیطان است که پیروان خود را (با سخنان و شایعات بیاساس،)می‏ترساند، از آنها نترسید! و تنها از من بترسید اگر ایمان دارید.!

ب:کمرویی با محرومیت همراه است

واژه حیا همانند واژه هیبت دو معنای باارزش و ضد ارزش دارد .حیای ارزشمند آن است که انسان از هر کار زشت و گناه و آنچه مخالف عقل و شرع است بپرهیزد و حیای ضد ارزش آن است که انسان از فراگرفتن علوم و دانشها و یا سوال کردن از چیزهایی که نمی داند یا احقاق حق در نزد قاضی و امثال آن اجتناب بکند

این همان چیزی است که در عرف از آن به کمرویی ناشی از ضعف تعبیر می شود منظور امیرمؤمنان(ع) در گفتار بالا همان معنای دوم است که انسان را گرفتار محرومیت ها می سازد

حیا از دیدگاه روایات:

در روایات متعدد موضوع حیا و دو قسم آن مورد عنایت اهل بیت(ع) قرار گرفته است که به عنوان نمونه مواردی را یادآوری می کنیم:

۱-رسولخدا(ص) فرمود:

اَلـْحَیاءُ حَیاءانِ، حَیاءُ عَقْلٍ وَحَیاءُ حُـمْقٍ، وَحَیاءُ الْعَقْلِ اَلْعِلْـمُ وَحـَیاءُ الـْحُمْقِ اَلـْجَهْلُ(۱)

شرم و حیا دو گونه است حیای عاقلانه و حیای احمقانه .حیای عاقلانه از علم سرچشمه می گیرد و حیای احمقانه از جهل

۲-امام صادق(ع) فرمود: 

اَلْحَیاءُ عَلی وَجْهَیْنِ فَمِنْهُ ضَعْفٌ وَ مِنْهُ قُـوَّهٌ وَ اِسْلامٌ وَ ایـمانٌ(۲)

حیا بر دو گونه است قسمی از آن ضعف و ناتوانی بوده و قسمی دیگر قوت و اسلام و ایمان می باشد

۳-امیرمؤمنان(ع) می فرماید:

مَنِ اسْتَحْیی مِنْ قَوْلِ الْحَقِّ فَهُوَ اَحْمَقٌ(۱)

کسی که از گفتن حق شرم کند احـمق اسـت

ج:فرصت های خوب را از دست ندهید

امیرمؤمنان(ع) در بخش سوم از کلام خود درخواست می کند که از فرصت های خوب غفلت نکنید و آنها را از دست ندهید

فَانْتَهِزُوا فُرَصَ الْخَیْرِ

امیرمؤمنان(ع) در نامه ۳۱ نهج البلاغه در ضمن وصایای خود به فرزند بزرگوارشان امام حسن مجتبی(ع) می فرماید:

بادِرِ الْفُرْصَهَ قَبْلَ اَنْ تَکُونَ غُـصَّهً(۲)

به سراغ استفاده از فرصت برو(پیش از آنکه از دست برود)و مایه اندوه گردد

پی نوشت:

(۱)رساله مصور ج۲ ص۲۶۵                                       

(۲)رساله مصور ج۱ ص ۷۵                                        

(۳)نهج البلاغه حکمت ۲۱

(۴)سوره نمل آیه شریفه ۱۰                           

(۵)سوره آل عمران آیه شریفه ۱۷۳                          

(۶)سوره آل عمران آیه شریفه ۱۷۵

(۷)اصول کافی/کلینی ج۲ ص ۱۰۶                                                                                      

(۸)بحار الانوار/مجلسی ج۷۵ ص ۲۴۲

(۹)غرر الحکم ح ۹۸۸                                                                                                                   (10)نهج البلاغه نامه ۳۱