شنبه ۶ آذر ۱۴۰۰ - السبت 22 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۶/۰۵/۰۵) جایگاه یتیم از دیدگاه قرآن و اهل بیت(ع)

عن رسول الله(ص): إِنَّ فِی الـجَنَّهِ دارا یُـقالُ لَـها دارُالـفـَرَحِ لا یَدخُلُها إلّا مَن فَرَّحَ یَتامَى الـْمُؤْمِنینَ(۱) همانا در بهشت سرایى است به نام دار الفرح (شادى سرا) که تنها کسانى وارد آن شوند که یتیمان مؤمنان را شاد کنند یتیم از دیدگاه قرآن و روایات: اگر آیات و روایات مربوط به ایتام را مورد […]

IMG_8533.jpg

IMG_8533.jpg

عن رسول الله(ص):

إِنَّ فِی الـجَنَّهِ دارا یُـقالُ لَـها دارُالـفـَرَحِ لا یَدخُلُها إلّا مَن فَرَّحَ یَتامَى الـْمُؤْمِنینَ(۱)

همانا در بهشت سرایى است به نام دار الفرح (شادى سرا) که تنها کسانى وارد آن شوند که یتیمان مؤمنان را شاد کنند

یتیم از دیدگاه قرآن و روایات:

اگر آیات و روایات مربوط به ایتام را مورد بررسی و توجه جدی قرار بدهیم اهمیت و نقش سرنوشت ساز رسیدگی به ایتام جامعه از نظر اجتماعی ،فرهنگی ،اقتصادی و سیاسی کاملا روشن و مشخص می گردد بعنوان نمونه مواردی را بصورت فهرست یادآوری می کنم تفصیل آن را می توان با مراجعه به کتب تفسیری ،روایی و اخلاقی مورد بررسی قرار داد

۱-ضرورت حفظ شخصیت و حرمت یتیم(۲)

۲-لزوم رعایت ادب در گفتار با یتیم(۳)

۳-نکوهش بی اعتنایی ثروتمندان به ایتام(۴)

۴-احترام به یتیم موجب عزت انسان در محضر خدا(۵)

۵-نیکی در حق ایتام وظیفه مؤمنان است(۶)

۶-نهی از تحقیر کردن ایتام(۷)

۷-خوردن مال یتیم مانند خوردن آتش است(۸)

مواردی که مطرح گردید مفاد بخشی از آیات قرآن بود کـه به تناسـب موضـوع جلـسه انتـخاب گـردید

چند نمونه از احادیث و روایات اهل بیت(ع):

لازم به ذکر است که در کتب روایی فریقین موضوعات متعددی در زمینه ایتـام مطـرح شـده اسـت از قـبیل:

بحار الانوار تحت عنوان (اکل مال الیتیم)(۹)

باز در بحار الانوار تحت عنوان(العشره مع الیتامی)(۱۰)

کنز العمال متقی هندی تحت عنوان(الرحمه بالیتیم)(۱۱)

و همچنین کنزالعمال تحت عنوان(کفاله الیتیم)(۱۲)

وسایل الشیعه مرحوم حر عاملی تحت عنوان(تحریم اکل مال الیتیم)(۱۳)

از میان همین روایات موارد زیر را بصورت اجمال و فهرست انتخاب کردیم که در صورت لزوم عزیزان می توانند به کتب مذکور و سایر کتب روایی مراجعه فرمایند

۱-محبت به یتیم درمان سنگ دلی است(۱۴)

۲-محبت به یتیم موجب دخول انسان در بهشت(۱۵)

۳-کمک به یتیم موجب آمرزش گناهان است(۱۶)

۴-تکفل نفقه یتیم در قـیامت و بـهشت در کنار رسولخدا(ص) خواهد بود(۱۷)

 

IMG_8541.jpgIMG_8561.jpgIMG_8486.jpgIMG_8502.jpgIMG_8533.jpg

۵-گریه یتیم

رسولخدا(ص) فرمود:

إِنَّ الْیَتِیمَ إِذَا بَکَى اِهْتَزَّ لَهُ الْعَرْشُ فَیَقُولُ الرَّبُّ تَبارَکَ وَ تَعالی…فَوَ عِزَّتی وَ جَلالی لا یَسْکُتُهُ اَحَدٌ اِلّا اَوْجَبْتُ لـَهُ الـْجَنَّهَ(۱۸)

اگر یتیم گریه بکند عرش خداوند به لرزه در می آید و خداوند می فرماید… به عزت و جلالم قسم هر کس یتیم را از گریه ساکت کند بهشت را بر او واجب می گردانم

۶-ایتام آل محمد

در بخشی از روایات عنوان ایتام آل محمد مطرح شده است و منظور از اینان شیعیانی هستند که از فرهنگ ائمه و اهل بیت(ع) جدا شدند و استضعاف فکری پیدا کردند لذا در این روایات همه انسانهای باسواد و متعهد مؤظف شده اند که آنان را از این یتیمی نجات بدهند و با فرهنگ اهل بیت آشنا سازند و برای انجام این عمل پاداش های بی شماری مطرح شده است

جایگاه مربیان طرح گنج:

شما عزیزانی که تحت عنوان طرح گنج با مؤسسه عترت بوتراب همکاری می کنید از مصادیق بارز این عنوان هستید چون نوع افرادی که شما با آنها سروکار دارید هم یتیم از طرف پدران خود هستند و هم یتیم فرهنگی هستند که رابطه شان با اهل بیت و امام عصر قطع شده است لذا این فعالیت های شما در پیشگاه خداوند از جایگاه ویژه ای برخوردار است

به عنوان نمونه دو روایت را یادآوری می کنم:

أَشَدُّ مِنْ یُتـْمِ الْیَتِیـمِ الَّذِی انْقَطَعَ عـَنْ أُمِّهِ وَ أَبِیهِ یُتْمُ

سخت تر از یتیم جدا شـده از مـادر و پدرخـود، یتیـمی اسـت کـه

یَتِیمٍ انْقَطَعَ عَنْ إِمَامِهِ وَ لَا یَقْدِرُ عَلَى الْوُصُولِ إِلَیْهِ

از امامش جدا شده و توانایی دستیابی به وی را نـدارد

وَ لَا یَدْرِی کَیْفَ حُکْمُهُ فِیمَا یُبْتَلَى بِهِ مِنْ شَرَائِعِ دِینِهِ

و حکم امامش را درباره مسائل دینی مورد ابتلا نمی‌شـناسـد

أَلَا فـَمَنْ کَانَ مِـنْ شـِیعـَتـِنَا عَالِـماً بِعـُلُومِنَا

آگاه باشید هر کدام از شیعیان ما آگاه به علوم ما باشد

وَ هَذَا الـْجَاهِـلُ بِشَرِیعَتِنَا الْـمُنْقـَطـِعُ عَـنْ مُشَاهَـدَتِـنَا یَتـِیـمٌ فــِی حـَجـْرِهِ

و این شخصی که به شریعت ما آگاه نیست و دسترسی به ما ندارد همچون یتیمی است در دامان او

أَلَا فَـمَــنْ هـَدَاهُ وَ أَرْشـَدَهُ وَ عـَلـَّمَـهُ شَرِیعَتَنَا کَانَ مَعَنَا فِی الرَّفِیقِ الْأَعـْلَـى‏(۱۹)

آگاه باشید، هرکس وی را هدایت و راهنمایی کند و شریعت ما را به وی بیاموزد، در مقام رفیق اعلی با ما خواهد بود

و در حدیث دیگر می فرماید:

یُـنادی مُنادی رَبِّنا عَزَّوَجَـلَّ اَیُّهَا الْـکافِـلـُونَ لِاَیْـتامِ آلِ مـُحَمَّدٍ(ص)

در روز قیامت منادی پروردگار ما ندا می دهد ای سرپرستان یتیمان آل محمد(ص)

اَلنّاعِشُونَ لَهُمْ عِنْدَ اِنْقِطاعِهِمْ عَنْ آبائِهِمْ اَلَّذینَ هُمْ اَئـِمَّتُهُمْ

ای کسانی که این یتیمان جدا شده از پدرانشان یعنی همان امامانشان را جان و نشاط بخشیدید

هـوُلاءِ تَـلامـِذَتُـکُـم وَ الْاَیْـتامِ الَّذینَ کَفَلْتُمُوهُمْ وَ نَعَشْتُمُوهُمْ

اینان شاگردان شما و همان یتیمانی هستند که آنان را سرپرستی کرده و نشاطشان بخشیدید

فَاخْلَعُوا عَلَیْهِمْ خِلَعَ الْعُلومِ فِی الدُّنْیا(۲۰)

اینک بر آنان خلعت بپوشانید همانگونه که در دنیا بر آنان خلعت علوم پوشاندید

چند یادآوری:

در پایان لازم می دانم چند موضـوع را بـه هـمکاران محـترم طـرح گنج یادآوری کنم که امید است مورد توجه و عنایت قرار بگیرند

۱-طرح گنج یک موضوع ابتکاری است اگر همکاران محترم در اجرای آن همت داشته باشند می تواند در سطح کشور اجرایی گردد

۲-در جهت عملی ساختن این طرح داشتن حوصله ،همت بلند ،نظم ،اراده قوی ،بی توجهی به ملامت ملامت گران و وسوسه شیطان و شیطان صفتان از امور اجتناب ناپذیر می باشند

۳-همکاری شما با این طرح یک نوع تشویق کردن خیران برای انجام کارهای خیر و نیک است که باید مورد عنایت ویژه قرار بگیرد

۴-همکاری با این طرح یک توفیق الهی بر شما عزیزان است که می توانید بر یتیمان شیعه خدمت کنید و هستند کسانیکه در طول عمرشان هیچگونه خدمت و خیری به هم نوعان ندارند

پی نوشت:

(۱)کنزالعمال/هندی ۶۰۰۸               

(۲)سوره فجر آیات ۱۶-۱۷                

(۳)سوره نساء آیات ۸-۹                    

(۴)سوره بلد آیات ۶-۱۴-۱۵

(۵)سوره فجر آیات ۱۵-۱۷                

(۶)سوره بقره آیه ۸۳                         

(۷)سوره ضحی آیه ۹                         

(۸)سوره نساء آیه ۱۰  

(۹)بحارالانوار/مجلسی ج۷۹ص۲۶۶              

(۱۰)بحار الانوار/مجلسی ج۷۵ ص۱ باب۳۱              

(۱۱)کنزالعمال/متقی هندی ج۳ص۱۶۸-۱۷۴-۱۷۸

(۱۲)کنز العمال/متقی هندی ج۱۵ص۱۷۷               

(۱۳)وسایل الشیعه حر عاملی ج۱۲ ص ۱۸۰ باب ۷۰  

(۱۴)الترغیب و الترهیب ج۳ص۳۴۹ 

(۱۵)الامالی/شیخ صدوق ص۲۳۴                               

(۱۶)بحارالانوار/مجلسی ج۷۲ ص۲                           

(۱۷)قرب الاسناد /حمیری ص ۴۵                 

(۱۸)ثواب الاعمال/صدوق ص ۱۸۱

(۱۹)بحار الانوار/مجلسی ج۲ ص ۲/۱                                                                        

(۲۰)تفسیر منسوب به اماتم عسکری ۳۴۰/۲۱۶

 

مکان: هتل ثمین

موضوع: جایگاه یتیم از دیدگاه قرآن و اهل بیت(ع)

مناسبت: همایش فصلی طرح گنج مؤسسه عترت بوتراب