یکشنبه ۷ آذر ۱۴۰۰ - الأحد 23 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۶/۰۷/۰۳) سخنرانی شب چهارم ماه محرم

جایگاه و نقش امام در جامعه: موضوع امام و امامت یکی از مباحث مهم اعتقادی و کلامی است که از صدر اسلام تاکنون مورد توجه دانشمندان اسلامی قرار گرفته است و صدها جلد کتاب و موسوعات مهم تدوین شده و مقالات بی شماری تهیه گردیده است هدف ما بحث گسترده علمی نیست فقط بمناسبت ایام […]

IMG_1237.jpg

IMG_1237.jpg

جایگاه و نقش امام در جامعه:

موضوع امام و امامت یکی از مباحث مهم اعتقادی و کلامی است که از صدر اسلام تاکنون مورد توجه دانشمندان اسلامی قرار گرفته است و صدها جلد کتاب و موسوعات مهم تدوین شده و مقالات بی شماری تهیه گردیده است هدف ما بحث گسترده علمی نیست فقط بمناسبت ایام محرم و عزاداری اباعبدالله الحسین(ع) و شهدای کربلا روایتی را از امام رضا(ع) در زمینه جایگاه امامت و امام و نقش او در جامعه که مرحوم کلینی در اصول کافی نقل کرده ترجمه و توضیح می دهیم

ناقل روایت شخصی است بنام عبدالعزیزبن مسلم. مرحوم آیت ا.. خویی در رجال خود در حق ایشـان مـی نویسـد:

مِنْ اَصْحابِ الرِّضا(ع) وَ رَوی هُوَ عَنِ الرِّضا(ع) رِوایَهً مَبْسُوطَهً شَریفَهً فیها بَیانُ مَقامِ الْاِمامِ … وَ فیهَا الْاِسْتِدْلالُ بِالْآیاتِ عَلی اِنْحِصارِ الْاِمامَهِ فِی الْمَعْصُومینَ سَلامُ اللهِ عَلَیْهِمْ اَجْمَعینَ(۱)

عبدالعزیز بن مسلم می گوید:

ما در مَرْو همراه حضرت رضا(ع) بودیم و در آغاز ورود خود روز جمعه در مسجد جامع گرد آمدیم حضّار مسجد سخن از امامت پیش آوردند و از اختلاف فراوان مردم در این مسئله سخن گفتند من به محضر سرور خودم امام رضا(ع) وارد شدم و گفتگوهای مردم را به اطلاع ایشان رساندم حضرت تبسمی کرد و فرمود:…

تذکر:

با توجه به اینکه این روایت بسیار مفصّل است ما بخشهایی از آن را در سـه مـحـور تـرجـمـه و تـوضـیـح مـی دهـیـم

۱-جایگاه امامت

۲-جایگاه امام

۳-نقش امام در جامعه

مقدمه:

امام(ع) قبل از پرداختن به اصل موضوع به اشتباهات و انحراف دیدگاه های مردم می پردازند و مسیر حق را نشان می دهند

یـَا عَبـْدَالْــعَـزِیـزِ جَهِلَ الْـقـَوْمُ وَ خُـدِعُـوا عَـنْ آرائِـهِمْ

ای عبدالعزیز مردم از روی نادانی در نظرات خویش فریب خورده اند

إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ یَقْبِضْ نَبِیَّهُ(ص) حَتَّى أَکْـمَلَ لَهُ الدِّینَ

خدای بزرگ پیامبر خود را قبض نکرد تا اینکه دین را بر او تکمیل کرد

وَ أَنْزَلَ عَلَیْهِ الْقُرْآنَ فِـیـهِ تِـبْـیَانُ کُـلِّ شـَیْ ءٍ

و قرآن را بر او نازل کرد و در آن بیان هر چیزی هست

وَ بـَیَّـنَ فِیهِ الــْحَـلَالَ وَ الــْحَرَامَ وَ الـْحُدُودَ

وَ الْأَحْکَامَ وَ جَمِیعَ مَایَـحـْتَاجُ إِلَیـْهِ النـَّاسُ

و حلال و حرام و حدود و احکام و تمامی مایحتاج مردم را در آن بیان فرمود

وَ أَنْزَلَ فِی حـِجَّهِ الْوَدَاعِ وَ هِیَ آخِرُ عُـمُرِهِ(ص)

و در حجه الوداع که سال آخر عمر پیامبر بود نازل کرد

الْیـَوْمَ أَکْـمَلْتُ لَکُمْ دِینَکـُمْ وَ أَتْـمَمْتُ عـَلـَیْکُـمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً وَ أَمْرُ الْإِمَامَهِ مِنْ کَمَالِ الدِّینِ(۲)

امروز دین شما را برایتان کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و پسندیدم که اسلام دین شما باشد

… وَ أَقَامَ لَـهُمْ عَلِیّاً(ع) عَـلـَماً وَ إِمَاماً وَ مَا تَرَکَ شَیْئاً مِمَّا تَحْتَاجُ إِلَیْهِ الْأُمَّهُ إِلَّا وَ قَدْ بَیَّنَهُ(۳)

و علی(ع) به عنوان نشان و پیشوا برای آنان منصوب کرد و چیزی را که امت به آن نیازمند باشد رها نساخت جز آنکه بیان کرد

روضه فرزندان حضرت زینب(ع):

حضرت زینب با پسرعموی خود یعنی عبدالله بن جعفر بن ابوطالب که فرزند شهید بود ازدواج کرد دو فرزند پسر بنامهای عون و محمد حاصل این ازدواج بود که هر دو در حماسه عاشورا به شهادت رسیدند

عون و محمد بر اساس دستور پدر خود عبدالله موقع حرکت کاروان حسینی از مکه بسوی کوفه به امام(ع) پیوستند(۴)

جایگاه محمد و عون:

در کتب تاریخ و مقاتل متن و رجز هر دو بزرگوار را ثبت کرده اند عظمت روحی ،شهامت و ایمان قوی هر دو بزرگوار را می توان از آن فهمید .رجز محمدبن عبدالله عبارت بود از:

أشْکو إِلَی الله مِنَ العُدْوانِ      

از این دشمنان به خدا شکایت می کنم

فِعالَ قَومٍ فی الرَّدی عُمیانِ‌    

از عملکرد قومی که کورکورانه به سوی هلاکت می روند

قَـدْ بَـدَّلـوا مَعـالِـمَ الـقـُرآنِ            

همانها که نشانه های قرآن را

وَ مـُحْکـَمَ التَّنْزیلِ وَ التـَّبیان‌   

و بیان محکم تنزیل را تغییر دادند

وَ أَظهَروا الْکُفْرَ مَعَ الطُّغیانِ(۵) 

کفر را توأم با سرکشی و طغیان آشکار ساختند

رجز عون بن عبدالله به تزتیب زیر می باشد:

انْ تُنْکِرُونى‌ فَانَا ابْنُ جَعْفرٍ      

اگر مرا نمی شناسید من فرزند جعفر هستم

شَهیدُ صِدْقٍ فِى الجنانِ اَظْهَرِ  

آن شهید راستینی که در بهشت نورانی است

یَطیرُ فیها بـِجَـناحٍ اخـْضَـرِ     

در آنجا با بالی سبز پرواز می کند

کَفى بِهذا شَرَفاً فِى الْمَحْشَرِ(۶)

و در محشر همین شرافت بس است

محمد و عون در زیارت ناحیه مقدسه:

السَّلامُ عَلى عَوْنِ بْنِ عَبْدَاللَّهِ بْنِ جَعْفَر الطَّیَّار فِى الْجَنانِ…وَ لَعَنَ اللهُ قاتِلَهُ عَبْدَاللهِ بْنِ قَطْبَهٌ نَهْبانی اَلسَّلامُ عَلی مـُحـَمَّدِ بْنِ عَبْدُاللهِ بْنِ جَعْفَـر اَلشّاهِدِ مَکانِ اَبیه وَلَعَنَ اللهُ قاتِلَهُ غامِرَ بْنِ نَهْشَلِ التَّمیمی(۷)

در هیچکدام از کتب تاریخ و مقاتل مطلبی از عکس العمل حضرت زینب در شهادت فرزندان خود نقل نشده است در مقابل وقتی حضرت علی اکبر به شهادت رسید در لهوف ابن طاووس نقل شده است

راوی می گوید:

وَ خَرَجَتْ اِمْرَئَهٌ مُسْرِئَهً تُنادی یا أُخَیّاهُ وَ یَا بْـنَ اُخـَیّاه فَـجائَـتْ حَتّی کـَبَّتْ عَـلَیـْه فـَجاءَ الْحَسَین(ع)فَاَخَذَهُ بِیَدِها فَرَدَّها اِلَی الْفُسْطاطِ(۸)

بانویی شتابان از خیمه بیرون آمد فریاد می زد ای برادرم و ای فرزند برادرم حسین امد و دست خواهرش را گرفت و به خیمه اش برگردانید

پی نوشت:

(۱)معجم الرجال الحدیث /خویی ج۱۱ ص ۳۹

(۲)سوره مائده آیه شریفه ۳

(۳)اصول کافی(مترجم) ج۲ ص ۸۶

(۴)الارشاد/شیخ مفید ج۲ ص ۶۸

(۵)الفتوح/ابن اعثم ج۵ ص ۱۱۱

(۶)انساب الاشراف/بلاذری ج۲ص۴۰۶

(۷)المزار الکبیر/ابن مشهدی ص ۴۹۱

(۸)لهوف/سید بن طاووس ص۱۳۲