پنج شنبه ۱۱ آذر ۱۴۰۰ - الخميس 27 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۶/۰۹/۲۳) نقد کتاب الامام ابوالقاسم الخویی زعیم الحوزه العلمیه

عَنِّ الصادق(ع): لایَــکُـونُّ الـرَّجُـلُ مِنْکُـمْ فَقیـهاً حَتّی یَعْرِفَ مَعاریضَ کَـلامـِنا(۱) هیچ فردى از شما فقیه نخواهد بود،مگر آن گاه که تعریضات (مضمون ، سیاق و فهوای کلام) ما را بفهمد توضیح: معاریض  (م َ ) (ع اِ) ج ِ مِعراض کلامی که معنـی آن مشـکل و پوشیده و پنهان باشد. توریه به وسیله چیزی از […]

عَنِّ الصادق(ع):

لایَــکُـونُّ الـرَّجُـلُ مِنْکُـمْ فَقیـهاً حَتّی یَعْرِفَ مَعاریضَ کَـلامـِنا(۱)

هیچ فردى از شما فقیه نخواهد بود،مگر آن گاه که تعریضات (مضمون ، سیاق و فهوای کلام) ما را بفهمد

توضیح:

معاریض  (م َ ) (ع اِ) ج ِ مِعراض کلامی که معنـی آن مشـکل و پوشیده و پنهان باشد. توریه به وسیله چیزی از چیزی دیگر

 

جایگاه و نقش آیت ا.. العظمی خویی:

۱- حدود یک قرن فعالیتهای علمی و تحقیقاتی او در جهت نشر معارف دیـنی و تقویت مبانی تشیع همه را به تعظیم و تسلیم در برابر وا داشته اسـت

 

۲- نوآوری ها و مبـانی  فـقهی ،اصـولی ،تفسیری و رجالی او افقهای جدیدی را فراروی دانشمندان،محققان و حوزویان قرار داده است

 

۳-هزاران شاگرد و تربیت یافتگان مکتـب علمی او تـمامی مراکزحوزوی ، دانشگاهی و دینی کشورهای اسلامی بلکه کـشـورهـای جهـان را تحـت تـأثـیر خـود قـرار داده  است

 

۴-ایشان در راستای حراست از حوزه علمیه نجف یعنی میراث هزار ساله مرحوم شیخ طـوسی تـمامی مصائـب و مظـلومیت ها را ایثـار گـرانه به جـان خرید وتعداد زیادی از ارادتمندان ،شاگردان و فرزندان ایشان در این راه به وسیله حزب بعث به شهادت رسیدند

 

۵-آیه ا.. العظمی خویی جهت هدایت و رهبری انتفـاضه شعبانیه ۱۴۱۱ ق مـردم عـراق عـلیه استعمار آمریکا و استبداد حزب بعث تا مرز شهادت پیش رفت وتعداد زیادی از شیعیان عراق در این راه به شهادت رسیدند

 

۶-در واقع آیت ا.. العظمی خویی از مصادیق بارز این شعر مـنسوب به امام صادق(ع)بود که می فرمـایـد:

فِی الْاَصْلِ کُنّا نُجوماً یُسْتَضاءُ بـِنا                     وَ لِلْبَـرِیَّهِ نـَحْنُ الْیَـوْمَ بـُرْهانُ

نـَحْنُ الْبُحُورُ الَّتی فیها لِغائِصِکُـمْ                    دُرٌّ ثَمینٌ وَ یاقُوتٌ وَ مَرْجانُ

 

۷-در نهایت در روز ۸ صفر ۱۴۱۳ در سن ۹۷ سالـگی به مـحضرمعبـود خود شتافت و همـانند جد بـزرگـوارش امـام مـوسـی بن جـعفر(ع) مظلومانه تشییع و در جوار مولای خود امیرمؤمنان(ع) آرام گـرفت

 

نقد کتاب الامام ابوالقاسم الخویی زعیم الحوزه العلمیه:

این کتاب را یکی از اساتید دانشگاه لبنان دکتر طراد حماده تألیف کرده و جناب آقای دکتر علی اسودی عضو هیئت علمی دانشگاه مذاهب اسلامی ترجمه کرده است

 

برادر ارجمند جناب آقای دکتر مرقاتی از اینجانب درخواست فرمودند در جلسه نقد کتاب حضور پیدا بکنم لکن اینجانب به دلیل مشغله های زیاد و سفر اخیرم به عتبات فرصت مطالعه و بررسی جدی کتاب را نداشتم لکن با مرور جزئی به متن عربی و ترجمه فارسی آن نظراتم را در دو محور مورد اشاره قرار می دهم

 

الف:جنبه های مثبت

۱-اینکه نویسنده و مترجم محترم دانشگاهی هر دو احساس مسئولیت کرده و در مورد یک فقیه سرشناس حوزوی تحقیق نموده و شرح زندگی او را بنویسند جای تقدیر دارد

 

۲-نویسنده محترم برای کسب اطلاعات در زمینه شرح زندگی آیت ا.. العظمی خویی سه هفته به ایران سفر کرده و بعضی از شهرها را از قبیل مشهد ،قم و تهران از نزدیک مشاهده نموده و با جمعی از شاگردان آیت ا.. العظمی خویی و سایر شخصیت های حوزوی ملاقات و مصاحبه نموده بسیار کار ارزشمندی است

 

۳-مراجعه به منابع متعدد برای بدست آوردن شرایط حاکم بر عصر آیت ا.. خویی در ایران و عراق حاکی از علاقه شدید مؤلف به مقام مرجعیت و روحانیت دارد

 

۴-تهیـه یک فهـرست خـوب و جـامع از ناحیه مترجم محترم جای تقدیر و سپاس ویژه دارد

 

ب:نقد مطالب کتاب

ابتدا لازم به یادآوری است کـه برخی از نـقدها جنبه شـکلی دارد و برخی دیگر جنبه محتوایی که بصورت خلاصه مطرح می کنیم

 

۱-بعضی از شخصیت های برجسته علمی به ویژه حوزوی همانند شیخ مفید ، شیخ طوسی ،سید مرتضی علم الهدی ،شیخ مرتضی انصاری و آیت ا.. خویی از جایگاه ویژه برخوردارند که تمامی لحظات زندگی و سیره علمی و عملی آنان می تواند الگو برای تمامی جوامع علمی اسلامی به ویژه حوزویان باشد لذا کار در این زمینه یک لَجْنه علمی و تخصصی قوی لازم دارد که از توان یک و یا چند نفر خارج است

 

۲-مؤلف محترم مباحث حاشیه ای و کم اهمیت مربوط به شهرستان خوی را آورده و توضیح داده از قبیل رودها ،بعضی روستاها ،آب و هوای خوی در حالی که از حوزه علمیه ۸۰۰ ساله آن که نقش اساسی در تربیت دانشمندان در رشته های مختلف علوم دارد غفلت شده است

 

۳-مؤلف محترم در تقسیم بندی مراحل تحصیلات آیت ا.. خویی در نجف به ۳ دوره مقدمات ،سطوح و سطوح عالی و خارج و ذکر متون آموزشی هر کدام از این دوره ها دچار اشتباهاتی شده است

 

۴-مترجم محترم قطعا توجه دارند که در ترجمه بعضی از عبارات و کلمات اظطراب وجود دارد که باید در چاپ های بعدی تجدید نظر شود

 

۵-دو واژه السیّد و الامام در عربی از اصطلاحات رایج و مورد پذیرش افکار عمومی است لکن ترجمه آن به سید ابوالقاسم بدون توجه به القاب زیاد مناسب نمی باشد  

 

۶-مؤلف محترم برای مطالب خود منابع مستندی نقل نکرده است و صرفاً اکتفا کردن به منابع کلی در پایان کتاب مشکل را حل نمی کند و این مطلب یکی از عیب های اساسی برای یک نویسنده است

 

پی نوشت:

(۱)معانی الاخبار ج۲/ ص۳

مکان:دانشکده علوم قرآنی خوی

موضوع:نقد کتاب الامام ابوالقاسم الخویی زعیم الحوزه العلمیه