شنبه ۶ آذر ۱۴۰۰ - السبت 22 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۶/۱۲/۱۰) ویژگی های مالک اشتر به عنوان فرمانده(جلسه ماهانه سرمربیان طرح صالحین)

مقدمه: امیرمؤمنان(ع) در نامه ۱۳ نهج البلاغه که خطاب به ۲ نفر از یاران خود به نامهای شریح بن هانی و زیاد بن نضر که آنها را همراه با ۱۲ هزار نیرو به جنگ صفین اعزام می فرمود چنین نوشتند: متن نامه: وَقَدْ أَمَّرْتُ عَلَیْکـُمَا وَ عَلَـى مَنْ فـِی حَیِّزِکـُمَا مَالِکَ بْنَ الـْحَارِثِ الْأَشْتَـرَ من […]

مقدمه:

امیرمؤمنان(ع) در نامه ۱۳ نهج البلاغه که خطاب به ۲ نفر از یاران خود به نامهای شریح بن هانی و زیاد بن نضر که آنها را همراه با ۱۲ هزار نیرو به جنگ صفین اعزام می فرمود چنین نوشتند:

متن نامه:

وَقَدْ أَمَّرْتُ عَلَیْکـُمَا وَ عَلَـى مَنْ فـِی حَیِّزِکـُمَا مَالِکَ بْنَ الـْحَارِثِ الْأَشْتَـرَ

من مالک بن حارث اشتر را به فرماندهی شما و سپاهیانی که تحت امر شما هستند منصوب کردم

فَاسْـمَـعَا لَــهُ وَأَطِـیـعَا           

پس گوش به فرمانش دهید و اطاعت کنید

وَاجْعَلَاهُ دِرْعاً وَمِجَنّاً    

و او را زره و سپر خود قرار دهید

فَإِنَّهُ مِـمَّنْ لَا یـُخَافُ   

چون او کسی است که

وَهْــنـُهُ          

از سستی

وَلَا سَقْطَتُهُ        

و لغزش او ترسیده نمی شود

وَلَا بُطْؤُهُ عـَمَّا الْإِسْرَاعُ إِلَیْـهِ أَحـْزَمُ

در جـایی که سرعـت لازم اسـت کندی نمی کنـد

وَلَا إِسْرَاعُهُ إِلَى مَا الْبُطْءُ عَنْهُ أَمْثَلُ(۱)

و آنـجایی که کنـدی لازم اسـت شتاب نمی کـند

 

توضیح:

از این نامه کوتاه و پرمغز امیرمؤمنان(ع) چند مطلب مهم استفاده می شود که ضرورت دارد مورد عنایت همه مدیران جامعه اسلامی به ویژه کسانی که مسئولیت های نظامی ،انتظامی و امنیتی دارند قرار بگیرد

 

تذکر:

قبل از اینکه ویژگی های مطرح شده در نامه برای مالک اشتر مورد اشاره قرار بگیرد لازم است بصورت اجمال خلاصه ای از شخصیت مالک را یادآوری کنیم:

 

۱-مالک اشتر، از فرماندهان نظامی و بزرگ و از دلاوران شجاع و یاران و اصحاب خـاص امیرالمؤمنیـن عـلی علیه الـسلام بود

۲-او مردی بسیارقوی و از رهبران و بزرگان شیعه است و بسیار عالم و زاهد و عاقل و زندگی با فقر و درویشی داشت. بر قوم خود ریاست داشت

۳-والی عثمان در کوفه، به دستور عثمان و در ادامه سیاست تبعیدی که عثمان آن را دنبال می کرد، مالک را به همراه ۹ نفر دیگر به شام تبعید کرد و بعد به کوفه برگرداند و مجددا به حمص تبعید نمود. مالک اشتر مردم را برای بیعت با حضرت علی علیه السلام رهبری کرد.

۴-مالک در جنگ جمل و جنگ صفین، امام را همراهی کرد، رشادت ها و جانفشانی های او در این جنگها در تاریخ ثبت است. در صفین اهل شام را درهم کوبید تا آنکه جنگ را به سمت معاویه رساند و پیش از آنکه سپاهیان، فریب قرآن بر سر نیزه کردن را بخورند و امام علی علیه السلام مجبور شود که تن به حکمیت بدهد، پیروزی را نزدیک کرده بود.

۵-مهمترین واقعه زندگی مالک اشتر در سال ۳۸ هـ ق بود که امیرالمؤمنین علی علیه السلام او را به حکومت مصر منصوب کرد و فرستاد تا فتنه ای به کمک معاویه بر ضد محمدبن ابی بکر بپا شده بود، خاموش کند.پیش از آنکه به مصر رود امیرمؤمنان(ع) برای اهل مصر نامه ای نوشت که بعضی از مفاد آن چنین بود:

  • بنده ای از بندگان خدا را به سوی شما فرستادم

  • که در زمان ترس، چشمش خواب ندارد

  • و در هنگام خطر، از دشمن نمی ترسد.

پس گفته های او را بشنوید و به فرمان او که مطابق حق باشد گردن نهید. اکنون با همه نیازی که به او دارم، او را نزد شما فرستادم که خیرخواه شماست.

ویژگی های مالک اشتر:

از مجـموع مفاد نامـه ۱۳ و نامه بـه مردم مـصر امـیرمؤمنان(ع) چند ویژگی برای مالک بیان شده است:

۱-عدم سستی در کارها

۲-عدم لغزش در امور

۳-شناخت قوی از شرایط

۴-هوشمندی در برابر دشمن

۵-عدم ترس از دشمنان

۶-داشتن جایگاه ویژه در پیشگاه امیرمؤمنان(ع)

پی نوشت:

(۱)نهج البلاغه نامه ۱۳

 

موضوع: ویژگی های مالک اشتر به عنوان فرمانده

مکان:دفتر امام جمعه

مناسبت: جلسه ماهانه سرمربیان طرح صالحین