یکشنبه ۱۴ آذر ۱۴۰۰ - الأحد 1 جماد أول 1443

(۱۳۹۷/۰۲/۰۴) احکام مکلفین(جشن تکلیف جمعی از دانش آموزان)

قال الصادق(ع): ما مِنْ شَیْءٍ یَحْتاجُ اِلَیْهِ وُلْدُ آدَمَ اِلّا وَقَدْ خَرَجَتْ فیهِ السُّنَهُ مِنَ اللهِ وَ مِنْ رَسُولِهِ(۱) هیچ چیزی نیست که فرزندان آدم به او نیاز داشته باشند مگر اینکه حکم ان را خدا و رسول او معین فرموده اند معنی تکلیف: تکلیف بمعنای وظیفه ای است که از ناحیه دین بر عهده […]

قال الصادق(ع):

ما مِنْ شَیْءٍ یَحْتاجُ اِلَیْهِ وُلْدُ آدَمَ اِلّا وَقَدْ خَرَجَتْ فیهِ السُّنَهُ مِنَ اللهِ وَ مِنْ رَسُولِهِ(۱)

هیچ چیزی نیست که فرزندان آدم به او نیاز داشته باشند مگر اینکه حکم ان را خدا و رسول او معین فرموده اند

معنی تکلیف:

تکلیف بمعنای وظیفه ای است که از ناحیه دین بر عهده بندگان گذاشته می شود که بواسطه آن انجام دادن یا ترک کردن کاری بر فرد واجب می شود(۲)

شرایط تکلیف:

افرادی که دارای شرایط ذیل باشند مکلف به انجـام وظـایـف شـرعـی خـواهنـد بـود

۱-داشتن بلوغ

۲-دارا بودن بر عقل

۳-داشتن قدرت به انجام تکلیف

نشانه های بلوغ:

در پسران نشانه های بلوغ به ترتیب زیر است:

۱-روییدن موی درشت و خشن در اطراف آلت تناسلی

۲-بیرون آمدن منی

۳-تمام شدن ۱۵ سال قمری

۳ یادآوری:

۱-هر یک از سه نشانه مذکور به تنهایی علامت بلوغ و رسیدن به حد تکلیف شرعی محسوب می شود

۲-هر سال قمری ۱۰ روز و ۲۱ ساعت از سال شمسی کمتر است بنابراین سن بلوغ در پسران بر مبنای سال شمسی عبارت است از ۱۴ سال و ۶ ماه و ۲۲ روز

۳-تاریخ تولد ثبت شده در شناسنامه ملاک و میزان بلوغ نیست مگر اینکه با تاریخ تولد واقعی مطابقت داشته باشد

 

معنی احکام:

مجموعه دستورهـای دیـن که وظـیفه انـسانـها را در زنـدگی و کارهای روزمره مشخص می کند به آنها احکام گفته می شود

اقسام احکام:

تمامی احکام شرعی بر ۵ قسم به ترتیب زیر تقسیم می شوند:

۱-واجب

کارهایی که حتما باید انجام داد و ترک آن عذاب دارد مانند اقامه نمـاز و گرفـتن روزه

 

۲-حرام

کارهای ناپسندی که نباید انجام داد و انجام آن عذاب دارد ماننـد دروغ گفتـن و دزدی کردن

 

۳-مستحب

کارهایی که انجام دادن آنها بهتر است و ثواب دارد مانند گفتن بسم الله در ابتدای غـذا و مسـواک زدن

 

۴-مکروه

کارهایی که انجام نـدادن آنـها بـهتر اسـت و ثواب دارد مانند خوردن غذای داغ و فوت کردن به غذا

 

۵-مباح

کارهایی که از نظر اسلام انجام دادن و انجام ندادن آن یکسان باشد یعنی به خودی خود نه ثواب دارد نه عذاب مانند راه رفتن و نشستن

تقلید:

از جمله موضوعاتی که از ابتدای تکلیف برای مکلفین مطرح می گردد و باید مورد توجه جدی قرار بدهند تقلید است چون انسان مکلف باید تکالیف شرعی خود را طبق دستور خداوند عمل بکند و برای این کار باید به قرآن و سنت پیامبر و ائمه مراجعه نموده و تکالیف خود را از آنها استفاده بکنند و چون این عمل بر هر کسی مقدور نیست اینجاست که موضوع تقلید مطرح می شود

معنای تقلید:

در عرف مردم جامعه دو نوع تقلید وجود دارد:

الف:تقلید به معنای دنباله روی کورکورانه و بدون دلیل موجه از دیگری و حرف ها و مواضع او را پذیرفتن

قرآن بت پرستان را به خاطر این نوع تقلید کورکورانـه محکوم می کند که منطق آنان این است که می گویند

إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّهٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ(۳)

ما پدران خود را بر مذهبی یافتیم و به آثار آنهـا اقتـدا می‏کنیم

ب:تقلید بمعنای مراجعه به متخصص در دین

یعنی کسی که در احکام الهی تخصص دارد و می تواند با مراجعه به قرآن و سنت ، دستورات خدا را در اختیار دیگران قرار بدهند این نوع تقلید یک عمل عقلایی و منطقی در میان تمامی اقوام و ملل می باشد که همه در اموراتشان به متخصص مراجعه می کنند

 

پیامدهای تقلید نکردن:

۱-نفوذ کردن اجانب

۲-تحیر و سرگردانی انسان

۳-بطلان اعمال انسان

۴-از دست دادن منافع احکام

۵-بوجود آمدن بدعت و سلیقه گرایی

محدوده تقلید:

۱-تقلید در اصول دین یعنی توحید ،عدل ،نبـوت ،امـامـت و مـعاد جـایـز نـیست

۲-تقلید  در ضروری دین یعنی احکامی که تمامی مسلمانان اصل آن را قبول دارند واجب نیست مانند اصل وجود نماز ،روزه ،حجاب و…

۳-تقلید در موضوعات واجب نیست مگر در موارد حکم حکومتی

۴-تقلید در فروعات دین واجب است که عبارتند از نماز،روزه ،حج ، جهاد ،امر به معروف ،نهی از منکر ،خمس ،زکات ،تولی و تبری

۵-تقـلیـد در مـسـتـحـبـات و مـکروهـات نـیـز لازم اسـت

۶-تقلید  در مسائل سیاسی ،فرهنگی و اقتصادی لازم است

شرایط مرجع تقلید:

۱-مرد بودن

۲-بلوغ

۳-عقل

۴-عدالت

۵-زنده بودن

۶-حلال زادگی

۷-شیعه دوازده امامی بودن

۸-اعلم و داناتر از سایر مجتهدان بودن(۴)

مراجع تقلید فعلی:

مراجع تقلید واجد شرایط فتوا دادن زیاد هستند لکن جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ۷ نفر را به جامعه معرفی کرده اند که در حال حاضر ۴ نفر آنان زنده و در حال حیات هستند و عبارتند از:

۱-مقام معظم رهبری مد ظله العالی

۲-آیت ا.. مکارم شیرازی

۳-آیت ا.. شبیری زنجانی

۴-آیت ا.. وحید خراسانی

پی نوشت:

(۱)بحار الانوار/مجلسی ج۲ ص ۱۶۹  

(۲)پایگاه اطلاع رسانی ویکی شیعه

(۳)سوره زخرف آیه شریفه ۲۳

(۴)رساله مصور ج۱ ص ۲۶ الی ۵۸

موضوع: احکام مکلفین

مکان:مسجد جامع ملااحمد خوی

مناسبت: جشن تکلیف جمعی از دانش آموزان