جمعه ۱۲ آذر ۱۴۰۰ - الجمعة 28 ربيع ثاني 1443

(۱۳۹۷/۰۳/۱۷) سخنرانی روز بیست و دوم ماه مبارک رمضان(علت نامگذاری شب قدر)

احکام: مسئلهٌ: کسی که عمداً روزه خود را باطل کرده اگر بعد از ظهر مسافرت کند یا پیش از ظهر برای فرار از کفاره سفر نماید کفاره از او ساقط نمی شود مسئلهٌ: اگر کسی عمداً روزه خود را بـاطل کند و بعد عذری مانند حیض یـا نـفـاس یــا مـرض بـرای او پـیدا شود کفاره […]

احکام:

مسئلهٌ:

کسی که عمداً روزه خود را باطل کرده اگر بعد از ظهر مسافرت کند یا پیش از ظهر برای فرار از کفاره سفر نماید کفاره از او ساقط نمی شود

مسئلهٌ:

اگر کسی عمداً روزه خود را بـاطل کند و بعد عذری مانند حیض یـا نـفـاس یــا مـرض بـرای او پـیدا شود کفاره بر او واجب نیست

مسئلهٌ:

اگر انسان شک کند که آخر رمضان است یا اول شوال و عمداً روزه خود را بـاطـل کـند بـعـد معـلـوم شـود که آخر شوال بوده کفاره بر او واجب نیست

علت نامگذاری شب قدر

مقدمه:

با توجه به اینکه در آستانه شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان قرار داریم و به احتمال قوی شب قدر همین شب بوده باشد لذا لازم دیدم چند نکته را یادآوری کنم

 

۱-علت نامگذاری شب قدر

در این زمینه دیدگاه های متعددی مطرح شده است لکن چیزی که از قرآن و احادیث استفاده می شود این است که مقدرات بندگان در طول سال در  این شب مقدر می شود

خداوند می فرماید:

فِـیهَا یُفـْرَقُ کُـلُّ أَمْـرٍ حَـکِیـمٍ(۱)

در آن شب که هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم می‏گردد

امام رضا(ع) فرمود:

لَیْلَهُ الْقَدْرِ یُقَدِّرُ اللهُ عَزَّوَجَلَّ فیها ما یَکُونُ مِنَ السَّنَهِ اِلَی السَّنـَهِ(۲)

در شب قدر خداوند مقدر می کند تمامی اتفاقات امسال تا سال آینده را

۲-تعیین شب قدر

در ارتباط با تعیین شب قدر چند مطلب را لازم به یادآوری می دانم:

الف:شب قدر در ماه رمضان است

خداوند می فرماید:

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ(۳)

ماه رمضان ماهی است که قرآن در آن نازل شد

 و در آیه دیگر می فرماید:

اِنّا اَنْزَلْناهُ فـی لَیْـلَهِ الْـقَدْر

ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم

توضیح:

جمع میان این دو آیه شریفه به ما می گوید که شب قدر در ماه رمضان است اما اینکه کدام شب از شب های رمضان شب قدر است گفتگو بسیار است مشهور و معروف در روایات این است که شب قدردر دهه آخر ماه رمضان و شـب ۲۱ یا ۲۳ مـی باشـد

راوی می گوید: از محضر امام صادق(ع) شب قدر را پرسیـدم پاسـخ داد:

اِلْتَمِسْها لَیْلَهَ اِحْدی وَ عِشْرینَ اَوْ لَیْلَهَ ثَلاثٍ وَ عِشْرینَ(۴)

یعنی شب قدر را در مـیـان شـب ۲۱ و ۲۳ جستـجـو کـن

ابو بصیر از امام صادق(ع) از شـب قـدر سوال می کند امام در پاسخ می فرماید:

فی اِحْدی وَ عِشْرینَ اَوْ ثَلاثٍ وَ عِشْرینَ

قدر یا شب ۲۱ می باشد و یا شب بیست و سوم می باشد

 

ابو بصیر اسرار کرد که کدام یک از این دو شب است؟و گفت اگر من نتوانم هر دو شب را عبادت کنم کدام یک را انتخاب نمایم؟

امام در پاسخ فرمود:

مـا أَیْـسـَرَ لَـیـْلـَتَیـْنِ فـیما تَـطْـلُـبُ(۵)

چه آسان است دو شب برای آنچه می خواهی

ب:چرا شب قدر مخفی است؟

از مفاد روایات و کلام دانشمندان اسلامی استفاده می شود که مخفی بودن شب قدر در میان سه شب ماه مبارک رمضان(۱۹ ،۲۱ و۲۳) برای این است که مردم به همه این شب ها اهمیت بدهند(۶)

۳-احیا شب قدر

یکی از موضوعاتی که در ارتباط با شب قدر در روایات مطرح شده است احیا و شب زنده داری است و از روایات استفاده می شود که خود شب زنده داری موضوعیت دارد چند روایت را در این زمینه یادآوری می کنیم:

احیا شب قدر عذاب را بر میدارد

رسولخدا(ص) فرمود:

مَنْ اَحْیا لَیْلَهَ الْقَدْرِ حُوِّلَ عَنْهُ الْـعَـذابُ اِلَـی الـسّـَنـَهِ الْقـابِلَهِ(۷)

هر کس شب قدر را زنده بدارد تا سال آینده عذاب از او برگردانده می شود

از خواب در شب قدر نهی شده

امام باقر(ع) فرمود:

اِنَّ رَسُولَ اللهِ(ص) نَهی اَنْ یُغْفَلَ عَنْ لَیْلَهِ اِحْدی وَ عِشْرینَ وَ عَنْ لَیْلَهِ ثَلاثٍ وَ عِشْرینَ وَ نَهی اَنْ یَنامَ اَحَدٌ تِلْکَ اللَّیْلَهَ(۸)

رسولخدا(ص) نهی فرموده که از شب ۲۱ و ۲۳ غفلت شود و نهی فرموده که کسی در آن دو شب بخوابد

احیا شب قدر موجب آمرزش گناهان

امام کاظم(ع) فرمود:

مَنِ اغْتَسَلَ لَیْلَهَ الْقَدْرِ وَ اَحْیاها اِلی طُلُوعِ الْفَجْرِ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ(۹)

هر کس در شب قدر غسل کند و آن شب را تا سپیده دم شب زنده داری کند از گناهانش بیرون می آید

احیا امام صادق(ع) در حالت مریضی

مرحوم شیخ طوسی از یحیی بن علاء نقل کرده که گفت:

کانَ اَبُو عَبْدِاللهِ مَریضاً دَنِفاً فَاَمَرَ فَاُخْرِجَ اِلی مَسْجِدِ رَسُولِ اللهِ(ص) فَکانَ فیهِ حَتّی اَصْبَحَ لَیْلَهَ ثَلاثٍ وَ عِشْرینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضانَ(۱۰)

امام صادق(ع) سخت بیمار بود دستور داد او را به مسجد پیامبر بردند آنجا بود تا صبح شب ۲۳ ماه رمضان

 

 پی نوشت:

(۱)سوره دخان آیه شریفه ۴

(۲)عیون اخبار الرضا /صدوق ج۱ ص ۱۸۲

(۳)سوره بقره آیه شریفه ۱۸۵

(۴)فروع کافی/کلینی ج۴ ص ۱۵۶

(۵)تفسیر نور الثقلین /حویزی ج۵ ص ۶۲۵

(۶)تفسیر نمونه ج۲۷ ص ۲۱۳

(۷)فروع کافی/کلینی ج۴ ص ۱۵۴

(۸)بحار الانوار/مجلسی ج۹۷ ص ۹

(۹)کتاب الامالی/شیخ طوسی ص ۶۷۶

(۱۰)فضائل الاشهر الثلاثه /صدوق ص ۱۳۷