شنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۰ - السبت 29 ربيع ثاني 1443

(۱۴۰۰/۰۵/۱۹)جلسه اول ماه محرم رسالتهای تبلیغی در جامعه اسلامی

جلسه (۱) اَلـْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعالَمینَ ثُمَّ الصَّلاهُ وَ السَلامُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِّینا مُحمَّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِـرینَ وَ اللَـعْنَهُ عَـلی اَعْـدائِهم اَجْمَعینَ اِلی یَومِ الـدّینِ     رسالتهای تبلیغی در جامعه اسلامی مقدمه: درایام محرم الحرام سال ۱۴۴۳ ق قرار داریم با توجه به اینکه در طول سالهای گذشته ابعاد مختلف حماسه عاشورا مورد بررسی و […]

جلسه (۱)

اَلـْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعالَمینَ ثُمَّ الصَّلاهُ وَ السَلامُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِّینا مُحمَّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِـرینَ وَ اللَـعْنَهُ عَـلی اَعْـدائِهم اَجْمَعینَ اِلی یَومِ الـدّینِ   

 رسالتهای تبلیغی در جامعه اسلامی

مقدمه:

درایام محرم الحرام سال ۱۴۴۳ ق قرار داریم با توجه به اینکه در طول سالهای گذشته ابعاد مختلف حماسه عاشورا مورد بررسی و یادآوری قرار گرفته است امسال میخواهیم از بُعد رسالت تبلیغی مبلغان و جامعه هم در حماسه عاشورا و هم سایر معارف دینی مورد توجه قرار بگیرد در این مباحث اهداف زیر را دنبال خواهیم کرد

۱_ بررسی آیات و روایات در زمینه تبلیغ دین۲_ ضرورت هماهنگی تبلیغات دینی با شرایط زمانی ۳_ ضرورت پیراستن حماسه عاشورا از وصله های نا چسب۴_ توجه به نقصهای تبلیغات موجود در برابر تهاجمات دشمن۵_ توجه به باید ها و نباید های تبلیغاتی حماسه عاشورا

امیدواریم بتوانیم این بحث گسترده را در طول مدت کوتاه دهه اول محرم الحرام به نتیجه مورد نظر برسانیم انشا ا…

۱_ معنای تبلیغ

واژه تبلیغ و بَلَغَ با اشتقاقهای مختلف (۳۴ لفظ) در قرآن ۷۷ مورددر ضمن ۳۷ سوره مبارکه  قرآن  مطرح شده است(۱)

لغت شناسان از قبیل خلیل در کتاب العین ، فیروز آبادی در تاج العروس ، ابن منظور در لسان العرب ، جوهری در صحاح اللغه و راغب اصفهانی در المفردات و مفسران قرآن از قبیل : مرحوم شیخ طوسی در التبیان ، طبری در تفسیر خود ، علامه طباطبایی در المیزان ،زمخشری در کشّاف و دیگران مطالب مبسوط و دقیقی در مورد معنی و تعریف تبلیغ بیان فرموده اند لکن خلاصه و ماحصل تمامی مطالب مطرح شده را میتوان چنین مطرح ساخت که تبلیغ عبارت است از  رساندن پیام از کسی به کس دیگر

اینکه قرآن می فرماید: الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ(۲)آنان که تبلیغ رسالت خدا کنند بدین معنی است

در نهایت مُبَلّغ نقش واسطه گری دارد و باید در این پیام رسانی تمامی شرایط لازم را دارا باشد از قبیل:

۱_ امانت دار بودن ۲_ قدرت درک پیام۳_ شهامت پیام رسانی۴_ برخورداری از قدرت بیان پیام۵_ توجه کردن به آداب پیام رسانی۶_ دوری جستن از آفات پیام رسانی

۲_ جایگاه تبلیغ

ابتدا لازم به ذکر است که واژه تبلیغ و تبلیغات در عرف جوامع امروزی زیاد استعمال می شود مانند تبلیغات انتخاباتی ، تبلیغات رسانه ای ، تبلیغات اجناس و انواع دیگر تبلیغات لکن تبلیغات در فرهنگ دینی با این قبیل تبلیغات عرفی بسیار متفاوت است چون رساندن پیام حق و معارف دین الهی به مردم کار بسیار سنگین وطاقت فرسایی است در حدی که وقتی حضرت موسی به مقام نبوت و رسالت رسید مأموریت پیدا کرد پیام خدا را به فرعون و فرعونیان ابلاغ کند اِذهَبْ اِلی فِرْعَوْنَ اِنَّهُ طَغی(۳)

چون طغیان او به مرحله ای رسید که به بنی اسرائیل گفت: اَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلى من پروردگار بزرگ شما هستم  (۴)

 

یا به مردم  گفت ما عَلِمْتُ لَکُمْ مِن الهِ غَیْری(۵) یعنی من برای شما خدایی غیر خودم نمی دانم

یا به خود حضرت موسی گفت لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلَهًا غَیْرِی لَأَجْعَلَنَّکَ مِنَ الْمَسْجُونِینَ (۶) یعنی اگر خدایی خیر از من برگزینی تو را زندانی میکنیم

حالا حضرت موسی مأموریت پیدا کرد با چنین طاغوت سرکشی طرف حساب شود و او را بسوی حق دعوت کند حضرت موسی سنگینی و سختی مأموریت را متوجه شد لذا از محضر خدا چنین درخواست نمود

قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی  وَیَسِّرْ لِی أَمْرِی وَاحْـلُلْ عُـقْدَهً مِـنْ لِسَانِی یَـفْقَهُـوا قَـوْلِـی گفت پروردگارا سینه‏ ام را گشاده گردان و کارم را براى من آسان ساز و از زبانم گره بگشاى تا سخنم را بفهمند   

وَاجْعَلْ لِی وَزِیرًا مِنْ أَهْلِی هَارُونَ أَخِی اشْدُدْ بِهِ أَزْرِی(۷) و براى من دستیارى از کسانم قرار ده هارون برادرم را پشتم را به او استوار کن 

 

درخواست پیامبر(ص) از خدا

در کتب فریقین عین همین درخواست از رسول خدا (ص) نیز نقل شده است که به محضر خداوند عرض میکند اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِمَا سَأَلَکَ أَخِی مُوسَى أَنْ تَشْرَحَ لِی صَدْرِی وَ أَنْ تُیَسِّرَ لِی أَمْرِی

این حدیث را سیوطی در تفسیر الدر المنشور و مرحوم طبرسی در مجمع البیان در ذیل آیه شریفه ۵۵ سوره مائده نقل فرموده اند

کلام امیر مؤمنان(ع)

امیرالمؤمنین(ع) می فرماید:

 لَـمّا وَجّهَنَی رَسولُ اللهِ اِلَی الْیَمَنِ قالَ یا عَلّیُ لاتُقاتِلْ اَحَدَاً حـَتّی تَـدْعوهُ إلَی الإِسلامِ وَ اَیـْمُ اللهِ لَئِنْ یَـهدیَ اللهُ عَـلی یَدَیْکَ رَجُلَاً خَیْرُ لَکَ مِمّا طَلَعَتْ عَلیهِ الشَّمْسُ وَ غَرُبَتْ(۸) آن گاه که رسول خدا مرا به یمن فرستاد، فرمود: ای علی تا کسی را دعوت به اسلام نکرده ای با او نجنگ و به خدا سوگند اگر یک نفر به دست تو هدایت شود از همه ی آنچه خورشید بر او می تابد برای تو ارزشمندتر است. علاوه بر این که یاری و هم پیمانی او را برای خود تضمین نموده ای

روضه شب اول محرم

عظمت مصائب امام حسین (ع)

در فرازی از زیارت عاشورا چنین میخوانیم

وَجَلَّت وَ عَظُمَتِ المُصیبَه بِکَ عَلَینَا وَ عَلیَ جَمیعِ اَهلِ الاِسلام وجَلَّت وَ عَظُمَت مُصیبَتُکَ عَلَی جَمیعِ اَهلِ السَّموات کشتن حجت خداوند و امام معصوم (ع) آنهم با آن وضعیت اسفبار و ناجوانمردانه از نظر عظمت مصیبت برای انسانهای معمولی قابل درک نمی باشد

فقط حجت خداست که میتواند آن را درک بکند و بدین جهت است که امام زمان خطاب به امام حسین (ع) میگوید

لأَندُبَنَّک صَباحاً و مَساءً و لأَبکینَّ عَلَیک بَدَلَ الدُّمُوعِ دَماً و در فرازهایی از زیارت ناحیه مقدسه چنین سلام میدهد

أَلسَّلامُ عَلى مَنْ هُتِکَتْ حُرْمَتُهُ أَلسَّلامُ عَلى مَنْ اُریقَ بِالظُّـلْمِ دَمُهُ أَلسَّلامُ عَلَى الْبَدَنِ السَّلیبِ أَلسَّلامُ عَلَى الْمَظْلُومِ بِلا ناصِر(۹)

پی نوشت

(۱)  المعجم فی فقه لغه القرآن ج  ۶ ص ۵۵۹              

(۲) سوره احزاب آیه ۳۹

(۳) سوره طه آیه ۲۴

(۴) نازعات آیه ۲۴

(۵) سوره قصص آیه ۳۸

(۶) سورا شعرا آیه ۲۹

(۷) سوره طه آیات ۲۵ الی ۳۲

(۸)فروع کافی ج ۵ ص ۳۶

(۹)زیارت ناحیه مقدسه