شنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۰ - السبت 29 ربيع ثاني 1443

(۱۴۰۰/۰۵/۲۰)جلسه دوم ماه محرم وجوب تبلیغ

جلسه (۲) اَلـْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعالَمینَ ثُمَّ الصَّلاهُ وَ السَلامُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِّینا مُحمَّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِـرینَ وَ اللَـعْنَهُ عَـلی اَعْـدائِهم اَجْمَعینَ اِلی یَومِ الـدّینِ      وجوب تبلیغ : محور بحث در جلسه قبلی جایگاه تبلیغ بود از جمله چیزهایی که نقش و جایگاه تبلیغ را میرساند وجوب تبلیغ دین است تعدای از آیات […]

جلسه (۲)

اَلـْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعالَمینَ ثُمَّ الصَّلاهُ وَ السَلامُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِّینا مُحمَّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِـرینَ وَ اللَـعْنَهُ عَـلی اَعْـدائِهم اَجْمَعینَ اِلی یَومِ الـدّینِ   

 

وجوب تبلیغ :

محور بحث در جلسه قبلی جایگاه تبلیغ بود از جمله چیزهایی که نقش و جایگاه تبلیغ را میرساند وجوب تبلیغ دین است تعدای از آیات و روایات بر وجوب تبلیغ دلالت دارد

خداوند خطاب به رسول الله می فرماید

یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ(۱)

و یا خطاب به خود مردم می فرماید :

وَلْـتَکُنْ مِنْکُـمْ أُمَـّهٌ یَـدْعُـونَ إِلَى الْـخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ(۲)

و باید برخی از شما مسلمانان، خلق را به خیر و صلاح دعوت کنند و امر به نیکوکاری و نهی از بدکاری کنند

تبلیغ احیاء مردم است

در تفسیر آیه شریفه ۳۲ مائده که در بخشی از آن می فرماید

…. وَمَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا

روایات متعددی وارد شده که تعبیرات از حیات چنین است

مَنْ هَدَاهَا لِأَنَّ الْهِدَایَهْ هِیَ حَیَاهْ الْأَبَدِ(۳)

مَنْ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ ضَلَالٍ إِلَی هُدًی(۴)

مَنِ اسْتَخْرَجَها مِنَ الْکُفْرِ اِلَی الایمانِ(۵)

*تبلیغ یک نوع یاری خداوند است

امیر مؤمنان (ع) فرمود

اُنْصُرِ اَللَّهَ بِقَلْبِکَ وَ لِسَانِکَ وَ یَدِکَ فَإِنَّ اَللَّهَ سُبْحَانَهُ قَدْ تَکَفَّلَ بِنُصْرَهِ مَنْ یَنْصُرُه(۶)

اهداف تبلیغ دینی

اگر آیات قرآن و روایات اهل بیت (ع) و سیره عملی آن بزرگواران مورد بررسی قرار بدهیم اهداف متعدد و ریز و درشت بدست می آید لکن تمامی آنها را میتوان به دو هدف عمده و اساسی برگرداند لذا ابتدا به آن دو هدف عمده اشاره میکینم سپس سایر اهداف را بعداً مورد بررسی خواهیم داد انشا ا…

الف: شناخت خدا و قرب به او

خداوند در سوره احزاب آیات ۴۵ و ۴۶ می فرماید

یَآ أَیُّهَا النَّبِىُّ إِنَّآ أَرْسَلْنَاکَ شَاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِیراًوَ دَاعِیاً إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجاً مُّنِیراً

در میان تمامی مواردی که در ضمن دو آیه شریفه مطرح شده است تنها جیزی که میتواند بعنوان هدف اصلی مطرح گردد دعوت بسوی خداوند است

ب: برقراری قسط و عدل در جامعه

خداوند در سوره حدید آیه ۲۵ می فرماید

لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِبه راستى [ما] پیامبران خود را با دلایل آشکار روانه کردیم و با آنها کتاب و ترازو را فرود آوردیم تا مردم به انصاف برخیزند

اهداف دیگر تبلیغ دین

بطوریکه قبلا اشاره گردید غیر از دو مورد مذکور اهداف دیگری نیز برای تبلیغ دینی مطرح شده است اگر به آیات قرآن و احادیث و سیره اهل بیت (ع) مراجعه کنیم میتوانیم این اهداف را بدست آوریم از جمله امام حسین (ع) در عرفات کبار اصحاب را جمع کرد در ضمن یک سخنرانی پرشور و انقلابی اهداف حرکت خویش را چنین بیان فرمود :

لِنَرَىَ الْمَعالِمَ مِنْ دِینِکَ             نشانه هاى دین تو را آشکار سازیم

 وَ نُظْهِرَ الاِصْلاحَ فِی بِلادِکَ    و اصلاح و درستى را در همه بلاد بر ملا کنیم

 وَ یَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبادِکَ        تا بندگان مظلومت آسوده باشند

وَ تُقامَ الْـمُعَطَّلَهُ مِنْ حُدودِک(۷)          تا حدود تعطیل شده ی تو اجرا گردد

این چهار مورد را امام حسین (ع) بیان فرمودند و از جمله اهداف دیگر تبلیغ دینی عبارتند از :

۱_ دعوت بشر به فطرت و اندیشه ۲_ دعوت به عبادت خداوند ۳_ دعوت به آزادی اجتماعی و معنموی۴_ دعوت به انقلاب درونی ۵_ دعوت به تعلیم و تعلم ۶_ دعوت به مکارم اخلاق ۷_ دعوت به معاد و آخرت۸_ دعوت به جهان غیب

ابزار های تبلیغ

برای تبلیغ ابزار های متعددی وجود دارد بویژه در عصر حاضر بعنوان نمونه چند مورد را یادآوری میکنیم

۱_ گفتار و کلام

امام صادق (ع) فرمود :إنَّما عَرَفَ اللّهُ عَزَّوجَلَّ نَفْسَهُ اِلی خَلْقِه بِالْکَلامِ(۷) خداوند عزّوجلّ از طریق سخن و دیگر دلایل و نشانه ها خود را به آفریدگانش شناساند

رسول خدا فرمود : إنّ مِنَ البَیانِ سـِحراً(۸)برخى از بیان ها سحرآمیز است   

امیر مؤمنان (ع) فرمود :رُبَّ کَلاَمٍ أَنْفَذُ مِنْ سِهَامٍ(۹)چه بسا سخنى که از تیر مؤثّرتر است

اگر برای بدست آوردن نقش و تأثیرات کلام به سیره اهل بیت و زندگی شخصیتهای برجسته علمی و سیاسی و حتی بعضی انسانهای معمولی و دارای کلام نافذ مراجعه کنیم یا سخنرانان برجسته اسلامی را مورد توجه قرار بدهیم

یا کلام الهی قرآن را دقت کنیم موارد متعدد و بسیاری را بدست خواهیم آورد که زندگی بشر بوسیله کلام متحول شده است در بعضی روایات از گفتار برای خداوند بعنوان عبادت یاد شده است

از امام صادق (ع) نقل شده است

لَیْسَ عَلَى الْجَوَارِحِ عِبَادَهٌ أَخَفَّ مَؤنَهً وَ أَفْضَلَ مَنْزِلَهً وَ أَعْظَمَ قَدْراً عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْکَلَامِ فِی رِضَى اللَّهِ وَ لِوَجْهِهِ وَ نَشْرِ آلَائِهِ وَ نَعْمَائِهِ فِی عِبَادِه نیست هیچ عبادتى بر اعضا و جوارح، سبک‌تر از روى مؤنت و فاضل‌تر از روى قدر و مرتبه نزد خداوند عالم از کلامى که در رضاى خدا و از براى رضاى خدا گفته شود و متضمّن نشر نعمتهاى ظاهرى و باطنى الهى باشد در میان مردمان 

حتی در بعضی روایات کلام بعنوان با فضیلت ترین جهاد نامیده شده است نقل شده مردی از رسول خدا (ص) پرسید

أیُّ الجِهادِ أفضَلُ ؟ کدام جهاد با فضیلت تر است ؟

رسول خدا در پاسخ فرمود :

کلمهً حقٍ عند سلطانٍ جائرٍ(۱۱)  کلمه حق در پیش پادشاه ستمگر

 

روضه شب دوم محرم 

در مقاتل نقل شده وقتی کاروان امام وارد کـربلا شـدند مـرکـب امام(ع)ازحرکت ایستاد لذا امام(ع) از همراهان خود نام زمین را پرسیدند چند نام ذکر کردندازقبیل : غاضریه ،نینوا ،شـاطیء الفـرات وقتـی بـه نـام کـربـلا رسـیـدنـد امـام آهـی کـشـیـد و فرمود: أَرْضُ کَرْبٍ وَ بَلاءٍ

 بعد خطاب به اصحاب فرمود: اِنْـزِلُـوا هاهُنا وَاللهِ مَحطُّ رِکابِنا و مَسْفَکُ دِمائِنا هاهُنا و َاللهِ مـَخَطُّ قُبُـورِنا وَ هاهُنا وَاللهِ سَبْیُ حَریـمِنا بــِهـذا حَـدَّثــَنـی جَــدّی(۱۲)فرود آیید بخدا سوگند اینجا محل فرود آمدن مرکبهایمان و محل ریخته شدن خونهایمان است و به خدا سوگند اینجا محل قبرهایمان است و به خدا سوگند خانواده ما اینجا اسیر خواهند شد اینها را جدم به من بیان فرموده است

 

 پی نوشت

(۱) سوره مائده-آیه ۶۷

(۲)سوره آل عمران آیه ۱۰۴       

(۳) الاحتیاج ج ۱ ص ۵۹۲       

(۴) اصول کافی ج ۲ ص ۲۱۰   

(۵) تفسیر العیاشی ج ۱ ص۳۱۳     

(۶)غرر الحکم ص ۲۳۸۲

(۷)تحف العقول ص ۱۷۰

(۸)اصول کافی ج ۸ ص ۱۴۸

(۹)بحار الانوار ج ۱ ص ۲۱۸       

(۱۰)غرر الحکم ص ۵۳۲۲

(۱۱)سنن سنائی و سنن احمد بن حنبل          

(۱۲) اثبات الهداه، ج ۵، ص ۲۰۲